แสงไฟยามค่ำคืน บอกมูลค่าเศรษฐกิจที่แท้จริงได้

แสงไฟยามค่ำคืน บอกมูลค่าเศรษฐกิจที่แท้จริงได้

แสงไฟยามค่ำคืน บอกมูลค่าเศรษฐกิจที่แท้จริงได้ / โดย ลงทุนแมน

หากพูดถึงภาพรวมเศรษฐกิจของประเทศ
GDP คงเป็นตัวเลขชี้วัดอันดับแรกที่หลายคนนึกถึง

GDP ที่สูงติดอันดับต้นๆ ของโลก ก็คงจะเป็นประเทศที่เป็นแหล่งรวมของบริษัทยักษ์ใหญ่ระดับโลก

ประเทศเหล่านี้ก็คงหนีไม่พ้น จีน, สหรัฐอเมริกา และประเทศในแถบยุโรป ซึ่งทิ้งระยะห่างประเทศอื่นหลายช่วงตัว

แต่ในความเป็นจริงแล้ว
GDP ที่เราเห็น อาจไม่ใช่ตัวเลขที่สะท้อนภาพรวมเศรษฐกิจที่แท้จริงสำหรับทุกประเทศ

ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

GDP (Gross Domestic Product) หรือ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ คือ มูลค่าตลาดของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายภายในประเทศ ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง

คำนวณมาจาก 5 ส่วนหลัก คือ
การบริโภคภาคเอกชน + การลงทุนภาคเอกชน + การใช้จ่ายและลงทุนของรัฐบาล + การส่งออก – การนำเข้า

GDP ยังสามารถบ่งบอกความร่ำรวยของประชากรภายในประเทศผ่าน GDP per Capita หรือ GDP ต่อหัว
คิดจาก มูลค่า GDP ของประเทศ หารด้วยประชากรทั้งหมด

แต่ถึงอย่างนั้น GDP ก็ยังคงมีจุดอ่อนอยู่มาก

นอกจากจะไม่สามารถชี้วัดความเหลื่อมล้ำหรือคุณภาพชีวิตของคนในประเทศแล้ว ยังบ่งบอกได้เพียงแค่มูลค่าของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในระบบที่ถูกขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการ

แล้วเศรษฐกิจนอกระบบเป็นอย่างไร?

เศรษฐกิจนอกระบบ คือ กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ไม่ได้ถูกขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการ ไม่สามารถวัดมูลค่าที่ชัดเจน จึงไม่ถูกเรียกเก็บภาษีจากรัฐ และไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย

เศรษฐกิจนอกระบบแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มกิจกรรมหลัก คือ

1.ที่ไม่อยู่ภายใต้บัญชีประชาชาติ (GDP)
เช่น มอเตอร์ไซค์รับจ้าง, หาบเร่แผงลอย, การรับงานมาทำที่บ้าน, สินเชื่อนอกระบบ

2.ที่ไม่อยู่ภายใต้ระบบความคุ้มครองแรงงาน
เช่น แรงงานส่วนใหญ่ในภาคเกษตรกรรม และการบริการ

3.ที่ไม่อยู่ภายใต้ระบบกฎหมาย
เช่น การพนัน, การค้าประเวณี, อาวุธเถื่อน และยาเสพติด

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ
กิจกรรมนอกระบบเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึง วิถีชีวิต, วัฒนธรรม และความเป็นอยู่ของครัวเรือน ซึ่งช่วยสร้างอาชีพ รวมถึงกระจายสินค้าและรายได้ไปยังกลุ่มคนยากจน..

ในปี 2015
ประเทศที่มีเศรษฐกิจนอกระบบใหญ่ที่สุด 3 อันดับแรกในโลกนี้คือ
ประเทศจอร์เจีย 64.9% ของ GDP
ประเทศโบลีเวีย 62.3% ของ GDP
ประเทศซิมบับเว 60.6% ของ GDP

ประเทศที่มีเศรษฐกิจนอกระบบเล็กที่สุด 3 อันดับแรกในโลกนี้คือ
ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ 9.0% ของ GDP
ประเทศสหรัฐอเมริกา 9.4% ของ GDP
ประเทศออสเตรีย 9.9% ของ GDP

จะเห็นได้ว่า เศรษฐกิจนอกระบบประเภทต่างๆ ถึงจะเป็นเพียงกิจกรรมขนาดเล็ก แต่เมื่อรวมกันแล้ว กลับมีมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศที่กำลังพัฒนา ซึ่งยังมีปัญหาการว่างงานและความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากรและรายได้อยู่มาก

โจทย์สำคัญของรัฐบาลประเทศกำลังพัฒนา คือ การประมาณค่า GDP ที่แท้จริง เพื่อที่จะออกนโยบายในการช่วยพัฒนาเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของประชาชน

คำถามต่อไปคือ ถ้าเศรษฐกิจนอกระบบไม่ได้รวมอยู่ใน GDP นั่นอาจแปลว่า GDP ที่เราเห็นตามข่าว อาจต่ำกว่าความเป็นจริง หรือไม่?

แล้ว GDP ที่แท้จริงควรคำนวณอย่างไร?

GDP ที่แท้จริงของประเทศ = GDP ของเศรษฐกิจในระบบ + GDP ของเศรษฐกิจนอกระบบ

ดังนั้น การคำนวณ GDP ที่แท้จริง ต้องเริ่มจากการหามูลค่าของเศรษฐกิจนอกระบบ ซึ่งสามารถทำได้หลายแบบ

โดยปกติแล้ว การประมาณค่า GDP ของเศรษฐกิจนอกระบบแบบทางตรงด้วยแบบสอบถาม มักเกิดปัญหาข้อมูลตกหล่นไม่ครบถ้วน ไม่แม่นยำ เนื่องจากมีเรื่องวิถีชีวิตของผู้คนเข้ามาเกี่ยวพันด้วยอยู่มาก..

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ ธนาคารโลกได้หันมาใช้วิธีแบบใหม่ในการประมาณค่า GDP ที่แท้จริงของแต่ละประเทศ จากความสว่างของแสงไฟยามค่ำคืน (Night Lights Approach)

แสงไฟยามค่ำคืน คืออะไร?

แสงไฟยามค่ำคืน เป็นข้อมูลความสว่างจากภาพถ่ายของพื้นผิวโลก ที่เก็บจากกดาวเทียมในโครงการ Defense Meteorological Satellite Program (DMSP) ของกองทัพสหรัฐอเมริกา ในช่วงเวลา 20.30 – 22.00 น. ของทุกวัน ด้วยภาพที่มีความละเอียด 0.81 ตารางกิโลเมตรใกล้เส้นศูนย์สูตร

โดยข้อมูลของแสงไฟบนภาพถ่ายเป็นความสว่างที่เกิดจาก การกระทำของมนุษย์เท่านั้น จะไม่รวมแสงที่เกิดจากไฟป่าหรือปรากฏการณ์ธรรมชาติอื่นๆ เช่น แสงเหนือ-แสงใต้

ความสว่างนี้จะถูกวัดค่าเป็นจำนวนเต็มตั้งแต่ 0 แปลว่า ไม่มีความสว่างเลย จนถึง 63 แปลว่า มีความสว่างมากที่สุด

พูดให้เข้าใจง่ายๆ คือ ยิ่งแสงไฟมีความสว่างมาก ยิ่งบ่งบอกถึงความหนาแน่นของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่นั้น..

วิธีนี้ทำให้นักเศรษฐศาสตร์สามารถประเมินมูลค่า GDP ได้ละเอียดแม่นยำมากยิ่งขึ้น โดยปราศจากการแทรกแซงทางการเมือง ด้วยต้นทุนที่ต่ำ และยังสามารถเข้าถึงข้อมูลกิจกรรมในทุกพื้นที่แบบ real-time ทั้งที่อยู่ในและนอกระบบเศรษฐกิจ

ผลจากงานวิจัยพบว่า เมื่อประมาณค่าโดยใช้ค่าความสว่างของแสงไฟ GDP ทั่วโลก จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ย 30% ซึ่งเรื่องนี้เป็นเพราะเศรษฐกิจนอกระบบที่ซ่อนอยู่

ที่น่าสนใจคือ เมื่อนำแสงไฟมาประยุกต์ใช้กับดัชนีอื่นๆ ยังสามารถบ่งบอกคุณภาพชีวิตของผู้คนในด้านต่างๆ ได้อีกด้วย เช่น ความยากจน, ความเหลื่อมล้ำ, ความสมดุลของระบบนิเวศ, การเข้าถึงแหล่งพลังงานไฟฟ้า, เทคโนโลยี และข้อมูล
รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างสังคมเมือง

เรื่องนี้แสดงให้เราเห็นอะไรบางอย่าง

ตัวเลข ตัวหนังสือ ที่เราเก็บข้อมูล อาจถูกรังสรรค์แต่งเติม เพี้ยนไปจากความจริง
แต่สิ่งที่ยังคงเหมือนเดิม คือ วิถีชีวิต
ที่ซ่อนอยู่ภายใต้แสงไฟยามค่ำคืน

การพัฒนาของระบบเศรษฐกิจ ถูกชี้วัดผ่าน ตัวเลข
ตัวเลข คำนวณมาจาก สภาพของเศรษฐกิจ
แต่เศรษฐกิจ ถูกขับเคลื่อนโดยมนุษย์

นอกจากตัวเลขแล้ว
การจะพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน อาจต้องเริ่มจากการเข้าใจพื้นฐานของมนุษย์ ผู้ซึ่งมีวิถีชีวิตแตกต่างกัน ตามสภาพภูมิศาสตร์, วัฒนธรรม, การเมือง และเทคโนโลยี

ในระหว่างที่เรามองภาพถ่ายพื้นผิวโลกแล้วเห็นแสงไฟ

จริงๆ แล้ว ภายใต้แสงสว่างนั้น อาจมีความหวังและการรอคอยชีวิตที่ดีขึ้นในวันพรุ่งนี้ ของผู้คนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ซ่อนอยู่ด้วย..

ปิดท้ายด้วยข้อมูลที่น่าสนใจ
ในปี 2017 ประเทศไทยมีแรงงานนอกระบบ 20.8 ล้านคน หรือ 55.2% ของแรงงานไทย

ซึ่งถ้าวัดเป็นมูลค่า ประเทศไทยจะมีเศรษฐกิจนอกระบบ 6 ล้านล้านบาท ซึ่งมากถึง 40% ของ GDP ประเทศไทย..
———————-
อ่านคำอธิบายของ GDP แบบเข้าใจง่ายๆ ได้ที่ https://www.blockdit.com/articles/5bd291ea028ab211ee7d0435

ติดตามเรื่องเศรษฐกิจและการลงทุน ได้ที่เพจลงทุนแมน ในแอปพลิเคชัน blockdit โหลดฟรี blockdit.com
———————-

References
-http://www.econ.jku.at/papers/2017/wp1710.pdf
-https://www.bot.or.th/Thai/MonetaryPolicy/ArticleAndResearch/DocumentEconomicSeminar/informal_economy_slides_thanee_260614.pdf
-http://www.thailandindustry.com/indust_newweb/news_preview.php?cid=839
-https://www.pier.or.th/wp-content/uploads/2016/05/pier_dp_026.pdf
-https://www.ndtv.com/business/world-bank-s-innovative-way-to-estimate-a-country-s-gdp-1767634
-http://www.nso.go.th/sites/2014/DocLib13/ด้านสังคม/สาขาแรงงาน/แรงงานนอกระบบ/แรงงานนอกระบบ_2560/Full_report2560.pdf
-https://res.mdpi.com/sustainability/sustainability-05-04988/article_deploy/sustainability-05-04988.pdf?filename=&attachment=1