วิธีหาหุ้น Cash Cow เครื่องจักรผลิตเงินสด จ่ายปันผล เก็บกินได้ยาว /โดย ลงทุนแมน
หุ้น Cash Cow คือ ธุรกิจที่มีเงินสดจำนวนมาก และสามารถผลิตกระแสเงินสดได้อย่างต่อเนื่องระยะยาว
เปรียบเสมือนกับ แม่วัวที่สามารถผลิตนมได้อย่างสม่ำเสมอ

ซึ่งคาแรกเตอร์ของหุ้น Cash Cow มักมีลักษณะเด่น ดังนี้

- อยู่ในอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตช้า เช่น สินค้าอุปโภคบริโภค เทคโนโลยีพื้นฐาน หรือบริการที่จำเป็น

ซึ่งการเติบโตของอุตสาหกรรมมักจะคงที่และไม่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทำให้บริษัทสามารถรักษาส่วนแบ่งตลาดได้โดยไม่ต้องเผชิญกับการแข่งขันสูง

- มีส่วนแบ่งตลาดขนาดใหญ่ ซึ่งมักเป็นผู้นำในตลาดและมีฐานลูกค้าประจำที่แข็งแกร่ง ช่วยให้สามารถสร้างกระแสเงินสดต่อเนื่อง

- ความเสี่ยงต่ำ โดยหุ้น Cash Cow มีความเสี่ยงต่ำเมื่อเทียบกับหุ้นในอุตสาหกรรมที่เติบโตเร็ว เนื่องจากมีฐานลูกค้าและรายได้ที่มั่นคง

อีกทั้งยังไม่ต้องพึ่งพาการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี หรือแนวโน้มตลาดใหม่ ๆ มากนัก

- การลงทุนต่ำ โดยบริษัทต้องการการลงทุนน้อยในการรักษาตำแหน่งผู้นำในตลาด เช่น การวิจัยและพัฒนา หรือการทำการตลาดใหม่ ๆ

โดยหุ้น Cash Cow มีสิ่งที่ดึงดูดนักลงทุนได้เป็นอย่างดี
เลยก็คือ มักให้ผลตอบแทนที่มั่นคงและสม่ำเสมอในระยะยาว มีจุดเด่นดังนี้

1. ผลตอบแทนจากเงินปันผล

มักมีอัตราการจ่ายเงินปันผลสูง เนื่องจากบริษัทมีกระแสเงินสด โดยไม่จำเป็นต้องนำไปลงทุนเพิ่มเติมในการขยายธุรกิจ

2. การเติบโตของกำไรต่อหุ้น

ซึ่งนอกจากการมีกระแสเงินสดเหลือไปจ่ายปันผลแล้ว ก็มักจะมีการซื้อหุ้นคืน ทำให้จำนวนหุ้นลดลง ส่งผลให้กำไรต่อหุ้นเพิ่มขึ้นตามมา

3. ความมั่นคงของกระแสเงินสด

สามารถสร้างกระแสเงินสดจากการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง แม้ในช่วงเศรษฐกิจผันผวน

ยกตัวอย่างหุ้น Cash Cow ที่เราน่าจะรู้จักกันอย่างดี ก็อย่างเช่น

- Coca-Cola
หุ้นเจ้าของแบรนด์เครื่องดื่มโค้ก ที่จ่ายปันผลเพิ่มขึ้นติดต่อกันกว่า 62 ปี

- Johnson & Johnson
ฉายา “Dividend King” โดยจ่ายเงินปันผลต่อเนื่องทุกปีมานานกว่า 62 ปีแล้ว เจ้าของแบรนด์อย่าง Johnson's Baby, น้ำยาบ้วนปาก Listerine และยาแก้ปวดหัว Tylenol

- Procter & Gamble
เจ้าของแบรนด์สินค้าอุปโภคบริโภคที่คนทั้งโลกต้องใช้ในชีวิตประจำวัน อย่างเช่น ยาสระผม Head & Shoulders, มีดโกน Gillette หรือ น้ำยาปรับผ้านุ่ม Downy

ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1890 แต่ไม่ว่าจะเจอวิกฤติเศรษฐกิจ หรือสงครามโลก ก็ไม่เคยหยุดจ่ายปันผลเลยแม้แต่ปีเดียว โดยปันผลตลอด 135 ปี และเงินปันผลเพิ่มอย่างต่อเนื่องติดต่อกัน 69 ปี

คำถามที่น่าสนใจคือ แล้วเราสามารถหาหุ้นที่เข้าข่าย Cash Cow ได้อย่างไร ?

1. มีกระแสเงินสดอิสระ หรือ Free Cash Flow ที่ดี

กระแสเงินสดอิสระ หรือ Free Cash Flow เปรียบเสมือนเงินสดที่ไหลเข้ามาในบริษัท ที่เจ้าของจะเอาไปทำอะไรก็ได้

เพราะเป็นกระแสเงินสดที่คงเหลืออยู่ หลังจากหักค่าใช้จ่ายในการลงทุนทุกอย่างไปหมดแล้ว

คำนวณหาได้จาก
เงินสดสุทธิจากกิจกรรมการดำเนินงาน - รายจ่ายเพื่อการลงทุน

ลองมาดูตัวอย่างกัน เช่น บริษัท A มี

- กระแสเงินสดสุทธิจากการดำเนินงาน 1,000 ล้านบาท
- รายจ่ายเพื่อการลงทุน 500 ล้านบาท

บริษัท A จึงมีกระแสเงินสดอิสระ เท่ากับ 500 ล้านบาท

บริษัทที่แข็งแกร่ง และมีความสามารถในการแข่งขัน มักจะมีกระแสเงินสดอิสระเป็นบวกสม่ำเสมอ

หากบริษัทผลิตกระแสเงินสดอิสระได้มาก และเพิ่มขึ้นในทุกปีได้ด้วย บริษัทก็ยิ่งมีโอกาสจะจ่ายคืนหนี้ได้เร็วขึ้น
รวมถึงจ่ายเงินปันผล และซื้อหุ้นคืน ได้มากขึ้นด้วย นั่นเอง

2. ผลตอบแทนผู้ถือหุ้น หรือ Return on Equity (ROE) สูง

โดย ROE บอกถึงว่า เงิน 100 บาทที่เจ้าของลงไป บริษัทสร้างกำไรกลับมาได้กี่บาท

ซึ่งการที่หุ้น Cash Cow ส่วนใหญ่มีอำนาจเหนือตลาด มีฐานลูกค้าประจำ ทำให้สามารถรักษา ROE ระดับสูงได้ในระยะยาว

ซึ่งโดยทั่วไป บริษัทที่มีความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจอย่างยั่งยืนได้ในระยะยาว ควรจะมี ROE ที่สูง อย่างน้อย 15% ขึ้นไป ได้อย่างต่อเนื่อง

3. มีการจ่ายเงินปันผลอย่างยั่งยืน

เมื่อบริษัทผลิตกระแสเงินสดอิสระได้มาก และเพิ่มขึ้นในทุกปี นอกจากการที่สามารถนำไปสร้างผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้น ผ่านการจ่ายคืนหนี้ ซื้อหุ้นคืนแล้ว การจ่ายเงินปันผล ก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่นิยม

ทั้งนี้ การเลือกหุ้น Cash Cow ไม่ควรดู Dividend Yield หรือการนำเงินปันผลมาเทียบกับราคาหุ้น ระดับสูงอย่างเดียว

ซึ่งควรดูควบคู่กับ Dividend Payout Ratio หรือสัดส่วนเงินปันผลเทียบกับกำไรด้วย

โดย Dividend Payout Ratio ระดับที่เหมาะสมสำหรับ Cash Cow อาจอยู่ระดับที่ 50-80% ของกำไรสุทธิ เพราะไม่จำเป็นต้องขยายธุรกิจมากนัก

ซึ่งสะท้อนว่า บริษัทมีกำไร 100 บาท นำมาจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น 50-80 บาท โดยมีการกันกำไรที่เป็นสัดส่วนน้อยไว้สำรองใช้จ่ายหรือหมุนเวียนธุรกิจ

กลับกัน หากค่านี้พุ่งสูงเกิน 100% นั่นคือ สัญญาณไม่ดีเพราะบริษัทกำลังจ่ายเงินปันผลมากกว่ากำไรที่ทำได้
หรือหนักกว่านั้น อาจกู้เงินมาจ่ายปันผล และเสี่ยงต่อการจ่ายปันผลที่ลดลงในอนาคตได้เช่นกัน

4. มีหนี้น้อย

โดยวิธีดูแบบตรงไปตรงมาที่สุด ก็คือ อัตราส่วนหนี้สินที่มีภาระดอกเบี้ยต่อส่วนของผู้ถือหุ้น หรือ IBD/E Ratio

คำนวณจาก หนี้สินที่มีภาระดอกเบี้ย / ส่วนของผู้ถือหุ้น

โดยไว้ใช้ดูว่า บริษัทมีหนี้ที่มีภาระดอกเบี้ยทั้งหมดเยอะแค่ไหน เมื่อเทียบกับเงินในส่วนของเจ้าของบริษัท

โดย IBD/E Ratio ไม่ควรเกิน 1.5 เท่า เพราะถ้ามากกว่านี้ หมายความว่า บริษัทกำลังมีหนี้ที่มีภาระดอกเบี้ยมากเกินไป

และยิ่งบริษัทมีหนี้ที่มีภาระดอกเบี้ยมากเท่าไร เงินที่บริษัทได้มาจากการทำธุรกิจ ก็จะต้องจ่ายคืนหนี้มากขึ้นตาม รวมไปถึงมีความเสี่ยงด้านฐานะการเงินมากขึ้นตามไปด้วย

อย่างไรก็ตาม การที่บริษัทมีหนี้เยอะในบางช่วงเวลา ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเรื่องที่ไม่ดีเสมอไป เพราะในบางครั้ง บริษัทจำเป็นต้องกู้เงินมาเยอะ เพื่อนำไปใช้ขยายธุรกิจ

ซึ่งนอกจากการดูตัวเลขทางการเงินต่าง ๆ แล้ว ก็ควรดูปัจจัยคุณภาพของบริษัท ที่ทำให้มีความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน ประกอบด้วยเช่นกัน

โดยคุณลักษณะที่บอกว่าบริษัทมีความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน ก็อย่างเช่น

- มีคุณภาพของรายได้และกำไรที่ดี เช่น ขายสินค้าที่ลูกค้าจะต้องกลับมาซื้อซ้ำบ่อย ๆ

- ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานแค่ไหน สินค้าและบริการของบริษัท จะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงไปมากนัก

- มีแบรนด์ของสินค้าที่แข็งแกร่ง ที่ลูกค้ามักนึกถึงเป็นลำดับแรก ๆ เสมอ

- มีผู้บริหารที่เก่ง ขยัน และมีธรรมาภิบาล คอยดูแลบริษัทอยู่

และที่สำคัญอีกอย่างคือ เราควรติดตามธุรกิจอย่างสม่ำเสมอด้วยว่า พื้นฐานธุรกิจของกิจการยังแข็งแกร่งต่อเนื่องหรือไม่อีกด้วย

สุดท้ายแล้ว ก็อาจบอกได้ว่า การลงทุนในหุ้น Cash Cow ไม่ใช่การวิ่งไล่ล่าการเติบโตของอนาคตที่ยังมาไม่ถึง แต่คือการครอบครองเครื่องจักรผลิตกระแสเงินสดได้อย่างสม่ำเสมอและมั่นคง ที่พิสูจน์ตัวเองมาแล้วทุกยุคสมัย ช่วยให้เราลงทุนได้อย่างนอนหลับสบาย..

หมายเหตุ : บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอข้อมูลเชิงความรู้และกรณีศึกษาทางการเงินเท่านั้น ไม่ใช่การให้คำแนะนำในการลงทุน หรือการชี้ชวนให้ซื้อขายหลักทรัพย์แต่ประการใด ข้อมูลตัวเลขและสัดส่วนทางการเงินเป็นเพียงเกณฑ์เบื้องต้นที่ใช้ประกอบการวิเคราะห์ ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลตอบแทนในอนาคต การลงทุนมีความเสี่ยง นักลงทุนควรศึกษาข้อมูลและพิจารณาตัดสินใจด้วยความรอบคอบทุกครั้งก่อนการลงทุน