วิกฤติน้ำมัน 1970s โลกเราอยู่กันอย่างไร ? /โดย ลงทุนแมน
(The English version is below.)

ลองนึกภาพ ถ้าวันนี้เราขับรถเข้าปั๊มแล้วเจอคนเข้าคิวรอเติมน้ำมันยาวเป็นกิโลเมตร

หรือรัฐบาลประกาศว่า “ห้ามขับรถวันอาทิตย์” และ “ปั๊มทุกแห่งต้องปิดตอน 2 ทุ่ม”

มันคงจะเหมือนภาพยนตร์วันโลกแตก

แต่เชื่อไหมว่า นี่คือเรื่องจริงที่เกิดขึ้นมาแล้วในช่วงปี 1970s ซึ่งเป็นยุคที่โลกได้รู้จักกับคำว่า “วิกฤติการณ์น้ำมัน” ของจริง เป็นครั้งแรก..

เหตุการณ์ในยุคนั้นเกิดอะไรขึ้น แล้วโลกเราอยู่กันอย่างไร ? ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ย้อนกลับไปในปี 1973 ชนวนเหตุเริ่มจากสงคราม “Yom Kippur” ในตะวันออกกลาง

เมื่อกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมัน หรือ OPEC ตัดสินใจใช้ “น้ำมัน” เป็นอาวุธทางการเมือง

กลุ่ม OPEC ประกาศระงับการส่งออกน้ำมันให้กับประเทศที่สนับสนุนอิสราเอล

ผลที่ตามมาก็คือ ช็อกกันทั้งโลก เมื่อราคาน้ำมันดิบพุ่งพรวดจาก 3 ดอลลาร์สหรัฐ ไปแตะ 12 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ภายในเวลาไม่กี่เดือน

ถ้าเทียบกับราคาน้ำมันดิบปัจจุบันที่อยู่ราว 90 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ตัวเลขก็อาจจะดูน้อย

แต่อย่าลืมว่า มันคือการแพงขึ้นเป็น 4 เท่าตัว แบบที่ไม่มีใครตั้งตัวทัน

วิถีชีวิตคนยุคนั้นเปลี่ยนไป จากหน้ามือเป็นหลังมือทันที..

ในสหรัฐฯ และยุโรป เกิดภาพที่คนต้องตื่นตี 4 เพื่อไปต่อคิวเติมน้ำมัน แถมบางวันคิวก็ยาว จนน้ำมันในปั๊มหมดต่อหน้าต่อตา ก่อนจะถึงคิวตัวเองด้วยซ้ำ

รัฐบาลหลายประเทศต้องงัดมาตรการสุดโต่งมาใช้ เช่น การกำหนดให้รถทะเบียนเลขคู่เติมน้ำมันได้เฉพาะวันคู่ ส่วนทะเบียนเลขคี่ก็ต้องรอเติมวันคี่ไป

หรืออย่างในเนเธอร์แลนด์ ถึงขั้นสั่งห้ามใช้รถส่วนตัวในวันอาทิตย์ จนบนทางด่วนกลายเป็นที่ว่างให้คนออกไปปั่นจักรยานหรือจูงม้าเดินเล่นแทน

สำหรับประเทศไทยเราเองก็ไม่น้อยหน้า..

ยุคนั้นรัฐบาลต้องสั่งปิดสถานเริงรมย์เร็วขึ้น ปิดไฟป้ายโฆษณาตามท้องถนน

และที่จำกันแม่นที่สุดคือ การสั่งปิดปั๊มน้ำมันตอน 2 ทุ่ม เพื่อบีบให้คนลดการใช้พลังงาน

แต่สิ่งที่น่ากลัวกว่าราคาน้ำมันนั้น ก็คือ “เงินเฟ้อ”

เมื่อต้นทุนทุกอย่างพุ่งสูงขึ้น แต่เศรษฐกิจกลับหยุดชะงัก จนเกิดภาวะที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า “Stagflation”

ถ้าจะให้อธิบายง่าย ๆ Stagflation คือ ภาวะที่โลกเจอ “ความซวย 2 เด้ง” พร้อมกัน คือ

1. ข้าวของแพงขึ้น (Inflation)
2. เศรษฐกิจดันหยุดนิ่งหรือถดถอย (Stagnation)

โดยปกติแล้ว เวลาเงินเฟ้อสูง มักจะแปลว่าเศรษฐกิจดี คนแย่งกันซื้อของ

แต่ Stagflation นั้นเป็นฝันร้ายที่ตรงข้าม เพราะค่าครองชีพพุ่งกระฉูด ในขณะที่คนตกงานและธุรกิจย่ำแย่

ซึ่ง Stagflation เป็นฝันร้ายของธนาคารกลางทั่วโลก เพราะจะลดดอกเบี้ยเพื่อช่วยเศรษฐกิจ เงินเฟ้อก็ยิ่งพุ่ง หรือจะขึ้นดอกเบี้ยเพื่อคุมเงินเฟ้อ ธุรกิจก็เจ๊ง เป็นช่วงเวลาที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออก..

แต่ถ้าเราตัดภาพกลับมาที่ปี 2026 ท่ามกลางสถานการณ์ตึงเครียดของอิหร่านและตะวันออกกลางในวันนี้
คำถามคือ “ประวัติศาสตร์จะซ้ำรอยเดิมไหม ?”

คำตอบคือ มีความคล้าย แต่บริบทเปลี่ยนไปมาก

ในปี 1973 โลกพึ่งพาน้ำมันเกือบ 100% ในการขับเคลื่อนทุกอย่าง แม้แต่การผลิตไฟฟ้าก็ยังใช้น้ำมันดิบ

แต่ในปัจจุบัน เรามีโครงสร้างพลังงานที่หลากหลายขึ้น ทั้งก๊าซธรรมชาติ นิวเคลียร์ และพลังงานหมุนเวียน
แถมยังมีรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่เริ่มเข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาดจากรถยนต์สันดาป

นอกจากนี้ สหรัฐฯ จากที่เคยเป็นผู้นำเข้าน้ำมันรายใหญ่ในอดีต วันนี้กลับกลายเป็นผู้ผลิตน้ำมันเบอร์ต้น ๆ ของโลก จากการปฏิวัติเทคโนโลยีที่เรียกว่า Shale Oil ซึ่งกลายเป็นตัวแปรสำคัญที่ช่วยคานอำนาจกับกลุ่ม OPEC ได้ดีกว่าสมัยก่อนมาก

อย่างไรก็ตาม โลกในยุค Globalization และ AI กลับมีความเปราะบางในรูปแบบใหม่

สมัยก่อนถ้าพลังงานขาดแคลน เราอาจจะแค่อยู่บ้าน หยุดใช้รถ แต่สมัยนี้เศรษฐกิจเราผูกติดกับ Data Center ที่ต้องรัน 24 ชั่วโมง

และระบบขนส่งที่ต้องเชื่อมถึงกันตลอดเวลา
ถ้าค่าพลังงานพุ่งจนกระทบค่าขนส่ง สินค้าทุกชิ้นใน Shopee, Lazada หรือ TikTok จะขยับราคาขึ้นทันทีแบบ Real-Time

และที่น่ากังวลกว่าน้ำมันในรอบนี้ อาจจะเป็นเรื่องของ “ชิป” หรือ “แร่ธาตุหายาก” ที่ใช้ในเทคโนโลยีขั้นสูง

หากความขัดแย้งขยายวงจนกระทบซัปพลายเชนเหล่านี้ เราอาจไม่ได้แค่ขาดแคลนพลังงาน แต่อาจจะเผชิญกับภาวะ “โลกดิจิทัลชะงัก” แทน

ประวัติศาสตร์อาจจะไม่ได้ซ้ำรอยเดิมเป๊ะ ๆ แต่มักจะมาในจังหวะทำนองเดิมทุกครั้งที่โลกเจอทางตัน และเราจะเกิดการปรับตัวเสมอ

อย่างเช่นในปี 1973 ก็ทำให้รถญี่ปุ่นรุ่นประหยัดน้ำมันแจ้งเกิดจนครองโลก และทำให้เราเริ่มรู้จักคำว่า “Energy Efficiency”

ส่วนวิกฤติในรอบปี 2026 นี้ ก็อาจจะเป็นแรงส่งสุดท้ายที่ทำให้โลกทิ้งพลังงานฟอสซิลไปสู่ยุคพลังงานสะอาดอย่างเต็มตัว

สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับนักลงทุนและคนทำธุรกิจในวันนี้ ไม่ใช่แค่การเฝ้าดูราคาน้ำมันบนกราฟ หรือป้ายหน้าปั๊ม

แต่คือการดูว่าเรามีความยืดหยุ่นพอที่จะอยู่รอดในโลกที่เอาแน่เอานอนไม่ได้นี้หรือเปล่า..

—-------------------------
The 1970s Oil Crisis: How Did the World Survive? / By Longtunman

Imagine if you drove into a gas station today and found a line of cars stretching for kilometers.

Or if the government announced, "No driving on Sundays" and "All gas stations must close at 8 PM."

It would probably look like a scene from a post-apocalyptic movie.

But believe it or not, this was the reality during the 1970s—the era when the world first experienced a true "Oil Crisis."

What happened during that time, and how did the world live through it? Longtunman will tell you the story.

Back in 1973, the spark began with the "Yom Kippur" War in the Middle East.

This was when the oil-producing nations, or OPEC, decided to use "oil" as a political weapon.

OPEC announced an oil embargo against countries that supported Israel.

The consequence was a global shock, as crude oil prices plummeted—not in value, but in availability—causing prices to jump from $3 to nearly $12 per barrel within just a few months.

Compared to today’s crude oil price of around $90 per barrel, that number might seem small.

But don't forget, it was a fourfold price increase that happened so fast no one could prepare for it.
The lifestyle of people in that era changed instantly, from one extreme to the other.

In the U.S. and Europe, people had to wake up at 4 AM just to wait in line for gas. Some days, the lines were so long that the station ran out of fuel right before it was their turn.

Governments in many countries had to implement extreme measures, such as the "odd-even rationing" system, where cars with license plates ending in an even number could only get gas on even-numbered days, while odd numbers had to wait for odd-numbered days.

In the Netherlands, they went as far as banning private car use on Sundays, turning highways into open spaces for people to ride bicycles or walk their horses instead.

Thailand was no exception during this period.
Back then, the government ordered entertainment venues to close early and turned off advertising billboard lights on the streets.

What people remember most vividly was the order to close gas stations at 8 PM to force people to reduce their energy consumption.

However, something even scarier than high oil prices was "inflation."

When every cost skyrocketed but the economy stalled, it created a condition that economists call "Stagflation."

To explain it simply, Stagflation is a "double whammy" of bad luck where:

1. Prices of goods increase (Inflation).
2. The economy stays stagnant or shrinks (Stagnation).

Normally, high inflation usually means the economy is doing well and people are competing to buy things.

But Stagflation is the opposite nightmare because the cost of living surges while people lose jobs and businesses struggle.

Stagflation is a nightmare for central banks worldwide. If they lower interest rates to help the economy, inflation rises further. If they raise rates to control inflation, businesses go bankrupt. It is a true "catch-22" situation.

If we flash forward to the year 2026, amid the current tensions involving Iran and the Middle East, the question is: "Will history repeat itself?"

The answer is: there are similarities, but the context has changed significantly.

In 1973, the world relied on oil for almost 100% of everything, even for electricity generation.

But today, we have a more diverse energy structure, including natural gas, nuclear, and renewable energy. Plus, Electric Vehicles (EVs) are beginning to take market share from internal combustion engine cars.

Additionally, the U.S.—once a major oil importer—has become a top global oil producer thanks to the technological revolution known as "Shale Oil," which serves as a major factor in balancing power against OPEC much better than in the past.

However, the world in the era of Globalization and AI has new types of vulnerabilities.

In the past, if energy was scarce, we might just stay home and stop using cars. But today, our economy is tied to Data Centers that must run 24/7.

And our transportation systems must be constantly connected. If energy costs spike and affect shipping, every item on Shopee, Lazada, or TikTok will see a price increase in real-time.

What might be more concerning than oil this time around are "chips" or "rare earth minerals" used in high technology.

If conflicts expand to affect these supply chains, we might not just face energy shortages, but a "digital world standstill" instead.

History might not repeat itself exactly, but it often rhymes whenever the world hits a dead end, and we always find a way to adapt.

For example, the 1973 crisis allowed fuel-efficient Japanese cars to rise and dominate the world, and it introduced us to the concept of "Energy Efficiency."

As for the crisis in 2026, it might be the final push that moves the world away from fossil fuels and fully into the era of clean energy.

The most important thing for investors and business owners today isn't just watching oil prices on a graph or at the gas station pump.

It is about seeing if we are flexible enough to survive in this unpredictable world.