น้ำสะอาด กำลังกลายเป็นของหายาก และมีค่าไม่ต่างจากน้ำมัน /โดย ลงทุนแมน
(The English version is below)

เราเห็นข่าวอิหร่านใช้กลยุทธ์ปิดช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อดักทางน้ำมันที่ขนส่งผ่านช่องแคบนี้ ซึ่งคิดเป็นปริมาณกว่า 1 ใน 5 ของปริมาณการใช้ทั่วโลก

ที่น่าสนใจคือ นอกจากน้ำมันที่เป็นจุดเพ่งเล็งของสงครามแล้ว โรงงานผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเลของกลุ่มประเทศรอบข้าง ก็เป็นจุดยุทธศาสตร์ที่ถูกเพ่งเล็งเช่นกัน

หรือแม้แต่ในโลกของอุตสาหกรรมยุคใหม่อย่าง AI ก็มีน้ำสะอาด ที่เป็นหัวใจหลักในการขับเคลื่อน จนถึงขนาดที่ว่าจะตั้ง Data Center หรือผลิตชิปได้ น้ำต้องอุดมสมบูรณ์มากพอ..

แล้วทำไมทรัพยากรอย่างน้ำ ที่ในอดีตเคยถูกมองว่าใช้ได้ไม่มีวันหมด กำลังกลายเป็นสิ่งมีค่า
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

“โลกของเรา ประกอบไปด้วยน้ำถึง 3 ใน 4 ส่วน”
นี่เป็นประโยคที่หลายคนเคยได้ยินมาในคาบเรียนวิชาภูมิศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์ เมื่อตอนเรียนหนังสือ

แต่ความจริงที่ซ่อนอยู่ในประโยคนั้น ก็คือ น้ำกว่า 97% บนโลก คือน้ำเค็มในมหาสมุทร ที่เราไม่สามารถนำมาใช้ดื่มกิน หรือใช้ในอุตสาหกรรมได้โดยตรง

ส่วนน้ำอีก 2% ก็อยู่ในรูปของธารน้ำแข็งหรือแหล่งน้ำบาดาลลึก ซึ่งยากที่จะนำมาใช้

ทำให้น้ำจืด ซึ่งเป็นส่วนที่เราใช้อุปโภคบริโภค ไปจนถึงใช้ในทางอุตสาหกรรมได้จริง ๆ นั้น มีไม่ถึง 1% ของปริมาณน้ำทั้งหมดบนโลก

ยิ่งไปกว่านั้น ปริมาณน้ำจืดที่มีอยู่เพียงน้อยนิดนี้ ก็กำลังถูกบีบให้ลดลงจากภาวะโลกร้อน ที่ทำให้แหล่งน้ำทั่วโลก เริ่มแห้งขอดลงเรื่อย ๆ

รวมถึงแหล่งน้ำบาดาลที่อยู่ใต้ดิน เป็นแหล่งที่ผ่านการสะสมมานานนับพันนับหมื่นปี แต่ปัจจุบันเรากำลังสูบมันขึ้นมาใช้ในอัตราที่เร็วกว่าการเติมเต็มตามธรรมชาติหลายเท่า

ที่สำคัญคือ น้ำจืดไม่ได้แปลว่าน้ำสะอาด..

เพราะน้ำจืดที่มีน้อยอยู่แล้ว ยังถูกซ้ำเติมด้วยปัญหามลพิษจากการขยายตัวของเมืองและอุตสาหกรรม

หลายอุตสาหกรรม จึงไม่สามารถดูดน้ำจากแม่น้ำมาใช้ได้ทันที แต่ต้องผ่านกระบวนการบำบัดหลายขั้นตอน ซึ่งทุกขั้นตอนมีการสูญเสียน้ำและใช้พลังงานมหาศาล ทำให้น้ำจืดที่พร้อมใช้งานจริงมีน้อยลงไปอีก

จึงไม่แปลก ที่ในสมรภูมิโลกยุคใหม่ “โรงงานผลิตน้ำจืด” กำลังกลายเป็นเป้าหมายทางยุทธศาสตร์ที่ไม่ต่างจากบ่อน้ำมัน

โดยเฉพาะในภูมิภาคตะวันออกกลางที่แทบไม่มีแหล่งน้ำจืดตามธรรมชาติ น้ำจืดทุกหยดที่ใช้หล่อเลี้ยงเมืองและอุตสาหกรรม จึงต้องมาจากการสกัดเกลือออกจากน้ำทะเล

ทำให้การโจมตีโรงงานเหล่านี้เพียงแห่งเดียว อาจสร้างความเสียหายได้รุนแรงกว่าการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เพราะมันคือการตัดเส้นเลือดใหญ่ที่ใช้ประทังชีวิตของผู้คนทั้งประเทศให้หยุดชะงักลงในทันที..

และในขณะที่ภาพของฝั่ง Supply กำลังหดตัวลง ฝั่ง Demand กลับขยายใหญ่ขึ้น..

เพราะนอกจากความต้องการใช้น้ำในภาคการเกษตรสำหรับผลิตอาหาร และอุตสาหกรรมเดิมที่มีการใช้น้ำจืดเพื่อตอบสนองประชากรโลกที่เพิ่มจำนวนขึ้นทุกวันแล้ว

อุตสาหกรรมยุคใหม่ที่อยู่เบื้องหลังเทคโนโลยี AI นั้น
ก็กำลังกลายเป็นเครื่องสูบน้ำขนาดใหญ่อีกแหล่งหนึ่ง

รู้หรือไม่ว่า ในทุก ๆ วันที่เราใช้งาน ChatGPT, Gemini หรือ Claude นั้น

น้ำปริมาณมหาศาลกำลังถูกใช้เพื่อให้โมเดล AI เหล่านี้ สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สาเหตุที่เป็นแบบนี้ ก็เพราะ Server ซึ่งเป็นเหมือนสมองที่ใช้ประมวลผล AI นั้น ใช้ไฟฟ้าอย่างมหาศาล

และในกระบวนการผลิตไฟฟ้าเพื่อมาป้อนให้ AI นั้น
น้ำถือเป็นองค์ประกอบสำคัญอันดับต้น ๆ ที่จะถูกใช้ในโรงไฟฟ้า

และด้วยความที่การประมวลผลเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา ทำให้มีการปล่อยความร้อนออกมาสูงมาก

Data Center จึงต้องมีระบบหล่อเย็นไว้คอยควบคุมอุณหภูมิ เพื่อไม่ให้ความร้อนในระบบสูงเกินไป ซึ่งใช้น้ำในปริมาณมหาศาล

มีการประเมินว่า ในการฝึกสอนโมเดล AI ขนาดใหญ่อย่าง GPT-3 แต่ละครั้งนั้น เมื่อจบหลักสูตรการฝึก 1 รอบ อาจมีการใช้น้ำในการหล่อเย็นมากถึงหลักล้านลิตรเลยทีเดียว

และในทุก ๆ 10-50 คำถาม ที่เราพิมพ์โต้ตอบกับ ChatGPT น้ำกว่า 500 มิลลิลิตร หรือเท่ากับน้ำดื่ม 1 ขวด ก็กำลังถูกใช้เพื่อหล่อเย็น Server ที่ประมวลผลให้เรา

หรือในโมเดลที่ฉลาดกว่าอย่าง GPT-4 และ GPT-5 นั้น ก็จะถูกใช้ประมวลผลในเรื่องที่ยากและท้าทายขึ้นกว่าโมเดลเดิม ๆ จึงอาจใช้น้ำในปริมาณที่มากกว่าเดิม ต่อการประมวลผลแต่ละครั้ง

และไม่ใช่แค่การใช้ AI ปลายทางเท่านั้น ที่ใช้น้ำมหาศาล

อีกหนึ่งจิกซอว์ชิ้นสำคัญของยุค AI อย่างอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ก็กำลังทำตัวเป็นเครื่องสูบน้ำอยู่เช่นกัน

โดยในกระบวนการผลิตชิปนั้น จะต้องมีขั้นตอนการล้างแผ่นเวเฟอร์ เพื่อไม่ให้มีฝุ่นหรือสิ่งเจือปนไปเกาะบนชิป ซึ่งในขั้นตอนนี้จะต้องใช้น้ำสะอาดปริมาณมหาศาล

ตัวอย่างเช่น TSMC ผู้ผลิตชิปอันดับ 1 ของโลกในไต้หวัน ที่ในแต่ละวัน มีการใช้น้ำมากกว่าแสนตันต่อวัน ในกระบวนการทำความสะอาดชิป จนต้องลงทุนสร้างอ่างเก็บน้ำของตัวเอง

มาถึงตรงนี้ หลายคนอาจมีคำถามขึ้นมาว่า โลกของเรามีน้ำทะเลตั้งเยอะแยะ แล้วทำไมถึงไม่สูบน้ำทะเลมาใช้แทน ?

ต้องบอกว่าที่ผ่านมา บริษัทยักษ์ใหญ่หลายแห่ง ได้เคยทดลองนำน้ำทะเลมาใช้ประโยชน์ใน Data Center บ้างแล้ว

อย่างเช่น Google ที่มีการนำน้ำทะเลจากอ่าวฟินแลนด์ มาใช้ในระบบหล่อเย็น Data Center ของตัวเองในเมืองฮามินา ประเทศฟินแลนด์

หรือ Microsoft ที่ถึงขั้นทดลองนำ Data Center ลงไปใต้น้ำในโปรเจกต์ที่ชื่อว่า Natick เพื่อใช้น้ำทะเลช่วยระบายความร้อน

แต่ในความเป็นจริง การจะทำแบบเดียวกันในสเกลระดับโลกนั้นมีอุปสรรคสำคัญซ่อนอยู่ ซึ่งก็คือเรื่องของต้นทุน
เพราะความเค็มของน้ำทะเลนั้น มีฤทธิ์กัดกร่อนโครงสร้างและอุปกรณ์ต่าง ๆ ใน Data Center อย่างรุนแรง

การนำน้ำทะเลมาใช้ จึงต้องมีการลงทุนสร้างระบบทำความเย็นและท่อส่งน้ำด้วยวัสดุพิเศษ ซึ่งมีราคาแพงกว่าระบบปกติหลายเท่าตัว

ทำให้สุดท้ายแล้ว การดึงน้ำจืดในพื้นที่มาใช้ ก็ยังคงเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ามากกว่าอยู่ดี

และภาพที่เราอาจจะได้เห็น คือการเปิดศึกแย่งชิงทรัพยากรน้ำ ระหว่างภาคอุตสาหกรรม ภาคการเกษตร และภาคครัวเรือน

หรือแม้แต่ในภาวะสงคราม ที่แหล่งน้ำจืดก็กลายเป็นหมากสำคัญอีกหนึ่งตัวที่อาจชี้ผลแพ้ชนะของสงครามได้เลยทีเดียว..

—------------------
Clean Water Is Becoming Scarce — and as Valuable as Oil /By Longtunman

We have seen reports about Iran using the strategy of closing the Strait of Hormuz to block oil shipments passing through it, which account for more than one-fifth of global oil consumption.

What is interesting is that, beyond oil — the main focus of war — desalination plants in nearby countries have also become strategic targets.

Even in the world of modern industries like AI, clean water is a key resource that keeps everything running. To build a data center or manufacture chips, there must be an abundant enough water supply.

So why is water — a resource that people once believed would never run out — now becoming something precious ?
Longtunman will explain.

“Our planet is made up of three-fourths water.”
This is a sentence many people have probably heard in geography or science class back in school.

But the truth hidden behind that sentence is that more than 97% of the water on Earth is saltwater in the oceans, which cannot be directly used for drinking or for industrial purposes.

Another 2% exists in the form of glaciers or deep underground water sources, which are difficult to access and use.

That means freshwater — the kind of water we can actually use for daily life and industry — makes up less than 1% of all the water on Earth.

On top of that, this already tiny amount of freshwater is being pushed even lower by global warming, which is causing water sources around the world to gradually dry up.

This includes groundwater deep beneath the earth, which has built up over thousands or even tens of thousands of years. But today, we are pumping it out at a rate many times faster than nature can replenish it.

More importantly, freshwater does not always mean clean water.
Because the limited freshwater we already have is also being damaged by pollution caused by the expansion of cities and industries.

As a result, many industries cannot simply draw water from rivers and use it immediately. It must go through several treatment processes, and every step causes water loss and consumes huge amounts of energy. This makes the amount of freshwater that is truly ready for use even smaller.

So it is not surprising that, on the modern global battlefield, “desalination plants” are becoming strategic targets no different from oil wells.

This is especially true in the Middle East, where there are hardly any natural freshwater sources.

Every drop of freshwater used to support cities and industries must come from removing salt from seawater.

That means attacking just one of these plants could cause damage even more severe than closing the Strait of Hormuz, because it would immediately cut off the main lifeline that keeps an entire country alive.

And while the supply side is shrinking, the demand side is growing larger.

Because besides the demand for water in agriculture to produce food, and in traditional industries that use freshwater to support a world population that keeps increasing every day,
modern industries behind AI technology are also becoming another giant water pump.

Did you know that every single day we use ChatGPT, Gemini, or Claude,
huge amounts of water are being used so that these AI models can work efficiently ?

The reason is that servers — which act like the brains that process AI — consume enormous amounts of electricity.

And in the process of generating electricity to power AI, water is one of the key resources used in power plants.

At the same time, because processing happens continuously, a great deal of heat is released.
That is why data centers need cooling systems to control the temperature and prevent the system from overheating — and those systems use enormous amounts of water.

It has been estimated that training a large AI model like GPT-3 just once may use millions of liters of water for cooling by the time one training cycle is completed.

And for every 10 to 50 prompts we type into ChatGPT, more than 500 milliliters of water — about one bottle of drinking water — may be used to cool the servers processing our requests.

For more advanced models such as GPT-4 and GPT-5, they are used to handle more difficult and demanding tasks than earlier models, so they may require even more water for each processing task.

And it is not only the end use of AI that consumes huge amounts of water.

Another important puzzle piece of the AI era — the semiconductor industry — is also acting like a giant water pump.

In the chip manufacturing process, wafers must be cleaned to make sure dust or impurities do not stick to the chips. And this step requires huge amounts of clean water.

For example, TSMC, the world’s number one chipmaker in Taiwan, uses more than one hundred thousand tons of water per day in its chip cleaning process, to the point that it has had to invest in building its own reservoirs.

At this point, many people may ask: the world has so much seawater, so why not just pump seawater in and use it instead ?

The truth is that many major companies have already experimented with using seawater in data centers.

For example, Google has used seawater from the Gulf of Finland in the cooling system of its data center in Hamina, Finland.

Microsoft even went as far as testing an underwater data center in a project called Natick, using seawater to help remove heat.

But in reality, doing the same thing on a global scale comes with one major hidden obstacle: cost.
That is because the salt in seawater is highly corrosive to the structures and equipment inside data centers.

So using seawater requires investment in cooling systems and water pipes made from special materials, which are many times more expensive than normal systems.

As a result, using local freshwater still remains the more cost-effective option.

And the picture we may see is a battle over water resources between industry, agriculture, and households.

Or even in times of war, freshwater sources may become one of the key strategic pieces that could determine victory or defeat.

References
-https://oecd.ai/en/wonk/how-much-water-does-ai-consume
-https://www.datacenterknowledge.com/cooling/turning-off-the-tap-the-case-for-seawater-cooling-in-data-centers
-https://natick.research.microsoft.com/