อารยธรรมมนุษย์ ก้าวหน้าขึ้นได้ เพราะใช้แสงเก่งขึ้น /โดย ลงทุนแมน
แสงเป็นเทคโนโลยีที่ถูกสุดของมนุษย์ และเราเอามันมาใช้ได้เก่งขึ้นเรื่อย ๆ

5,000 ปีที่ผ่านมา นับจากยุคหินใหม่ มนุษย์ใช้แสงเพื่อเริ่มทำการเกษตร เกิดเป็นเมืองที่มีประชากรนับพัน นับหมื่น นับแสน และนับล้านคน

ผ่านมาถึงปัจจุบัน แทนที่เราจะรอแสงจากธรรมชาติเพียงอย่างเดียว มนุษย์ได้พัฒนาจนสามารถที่จะสร้างและควบคุมแสงที่แทบไม่เห็นด้วยตาเปล่าได้แล้ว

และนั่นทำให้เราปลดล็อกเทคโนโลยีตามมาหลายอย่าง ไล่ตั้งแต่สมาร์ตโฟน คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ตความเร็วสูง

ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้เพราะเราใช้แสงเก่งขึ้น

ตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน มนุษย์ใช้แสงเก่งขึ้นแค่ไหน ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ถ้าอารยธรรมมนุษย์หลายพันปีเหมือนเกมสร้างเมือง
ทรัพยากรแรกที่ได้ฟรีตอนเริ่มเกมก็คือแสงแดด

แสงแดดให้ความอบอุ่นกับมนุษย์ในเวลากลางวัน แต่พอตกกลางคืน ความหนาวเหน็บก็ทำให้มนุษย์โบราณต้องเอาชีวิตรอดให้ได้

เมื่อต้องยากลำบาก มนุษย์โบราณก็ขวนขวายสิ่งที่ทำให้แก้หนาวได้ ด้วยการสร้างหรือควบคุมแสงไฟในเวลากลางคืนเพื่อให้ความอบอุ่นแทน

การควบคุมแสงไฟยุคแรก ๆ นอกจากสร้างความอบอุ่นให้ร่างกายแล้ว ยังทำให้มนุษย์สามารถปรุงอาหารให้สุก ทำให้วัฒนธรรมการกินของมนุษย์เปลี่ยนไป

ของที่เคยกินไม่ได้ หรือไม่ปลอดภัย ก็มีวิธีปรุงให้กินได้แบบปลอดภัย ไม่เจ็บป่วย ซึ่งช่วยขยายขอบเขตของคำว่าอาหารให้กว้างขึ้น หลากหลายขึ้น หรือให้พลังงานมากขึ้น จนมีพลังในการคิดสร้างอะไรใหม่ ๆ

จากชุมชนเล็ก ๆ กลายเป็นเมือง
จากเมืองเล็ก ๆ กลายเป็นเมืองใหญ่
จากเมืองใหญ่ ๆ กลายเป็นอาณาจักร

การควบคุมแสงได้ เกิดเป็นโดมิโนให้อารยธรรมมนุษย์ก้าวไปข้างหน้ามาเรื่อย ๆ ด้วยการพัฒนาเทคโนโลยีอื่นตามมาอีกไม่รู้จบ

เวลาผ่านไป จากแค่ควบคุมแสงไฟด้วยมือตัวเองแบบง่าย ๆ มนุษย์เริ่มพัฒนาการควบคุมแสงของตัวเอง ด้วยการใช้เครื่องมือทุ่นแรงเข้ามาช่วย

เครื่องมือที่ว่านั้น ก็คือ เลนส์ ที่สามารถเปลี่ยนการหักเหของแสงต่าง ๆ ได้ ทำให้เราสามารถผลิตแว่นตา เพื่อทำให้สายตามองเห็นชัดมากขึ้น

ความรู้ในการควบคุมแสงแบบใหม่ นำมนุษย์ไปสู่การมองสิ่งที่แทบมองด้วยตาเปล่าไม่เห็นอย่างกล้องจุลทรรศน์ ที่สามารถส่องสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กได้

และนำมนุษย์ไปสู่การมองในพื้นที่ห่างไกล โดยเฉพาะการสังเกตการณ์เรือที่เส้นขอบฟ้า ที่ทำให้ชาวเรือเห็นเสากระโดงเรือ โผล่พ้นเส้นขอบฟ้าขึ้นมาเป็นอันดับแรก

ก่อนที่จะเห็นตัวเรือทั้งหมด เรื่องนี้กลายเป็นข้อพิสูจน์ว่าจริง ๆ แล้วโลกของเราเป็นทรงกลม ไม่ใช่แบนเหมือนที่เคยเข้าใจกันมานานนับพันปี

ไปจนถึงทะลุไปในอวกาศ ซึ่งเราสามารถสำรวจดวงดาวจากในโลกด้วยกล้องโทรทรรศน์ ที่ทำให้เราเข้าใจการเคลื่อนที่ของดวงดาวต่าง ๆ มากขึ้นกว่าเดิม

แต่ถ้าให้เจาะไปในช่วงที่เป็นจุดเปลี่ยนจริง ๆ ก็คงเป็นยุคปฏิวัติวิทยาศาสตร์ราวศตวรรษที่ 17 ที่มนุษย์เริ่มสงสัยในทุก ๆ เรื่องและพยายามหาคำตอบแบบวิทยาศาสตร์ แม้แต่เรื่องแสงก็ตาม

ในที่สุด ก็ค้นพบว่าแสงแดดสีขาวไม่ได้เป็นแค่เส้นเส้นเดียว แต่ในแสงยังมีเส้นสเปกตรัมมากมาย ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นให้เรารู้จักแสงที่หลากหลายมากขึ้น

โดยคนที่ค้นพบเรื่องนี้ ก็คือ เซอร์ไอแซก นิวตัน นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษชื่อดังที่ค้นพบกฎนิวตัน

จากที่เรารู้จักว่าแสงแดดสีขาวมี 7 เส้นแบบสีรุ้งกินน้ำ
คือ ม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง แสด แดง เราก็เจอว่ามันมีแสงที่อยู่เหนือสีม่วงและต่ำกว่าสีแดงไปอีก

แสงเหนือสีม่วง ก็คือ แสงอัลตราไวโอเลต หรือ UV
ส่วนแสงที่ต่ำกว่าสีแดง ก็คือ แสงอินฟราเรดนั่นเอง

แสงสองแบบนี้ไม่สามารถมองเห็นด้วยตามนุษย์ แต่การค้นพบนี้กลายเป็นจุดเปลี่ยนให้มนุษย์ควบคุมแสงที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าได้เป็นครั้งแรกในรอบหลายพันปี

ความสามารถในการควบคุมแสงที่มองเห็นด้วยตาเปล่าไม่ได้นี้ ควบคู่ไปกับเทคนิคควบคุมแสงแบบใหม่ นั่นก็คือ ไฟฟ้า

ไฟฟ้าเป็นเทคนิคควบคุมแสงแบบใหม่ที่ทำให้มนุษย์มีกลางคืนเหมือนกลางวัน เรามีแสงส่องได้ไม่จำกัดราวกับมีแสงอาทิตย์ในเวลากลางวัน

เศรษฐกิจที่เคยหยุดนิ่งเวลากลางคืนยามไม่มีแสงอาทิตย์
กลายเป็นเศรษฐกิจที่เดินไปได้ 24 ชั่วโมงโดยไม่มีสะดุด ก็เพราะไฟฟ้าที่พัฒนาขึ้นมาได้

ร้านอาหารกลางคืน ตลาดกลางคืน โรงละครกลางคืน
โรงหนังกลางคืน ภัตตาคารกลางคืน ธุรกิจกลางคืน หรือการเดินทางสัญจรในเวลากลางคืน ก็เกิดขึ้นตามมาอีกมากมาย

เป็นครั้งแรกที่มนุษย์มีอำนาจควบคุมแสงไปอีกขั้น เราจะเปิดปิดแสงตอนไหนก็ได้เท่าที่เราต้องการ แทนที่จะต้องจุดไฟด้วยการเผาอะไรสักอย่างที่ลำบากกว่าในสมัยโบราณ

การควบคุมแสงที่มองเห็นได้ ทำให้ชีวิตปัจจุบันของเราสะดวกสบายมากขึ้น แต่การควบคุมแสงที่มองไม่เห็น ทำให้ชีวิตเราพัฒนาและวิวัฒนาการขึ้นไปอีก

สมาร์ตโฟน คอมพิวเตอร์ หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ที่เราใช้กันอยู่ตอนนี้ มันทำงานได้ ก็เพราะแสงที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

สมองประมวลผลของอุปกรณ์พวกนี้ นั่นก็คือชิปเล็ก ๆ ที่มีสวิตช์ที่เรียกว่า ทรานซิสเตอร์ ซึ่งมีขนาดเล็กระดับนาโนเมตร เล็กกว่ามดตัวเล็ก ๆ หลายล้านเท่า คอยทำงานข้างใน

มือมนุษย์ไม่สามารถสร้างทรานซิสเตอร์ที่เล็กขนาดนี้ได้แน่ ๆ แต่เราโชคดีที่มีแสงอัลตราไวโอเลต มาช่วยในการวาดตำแหน่งของทรานซิสเตอร์พวกนี้ได้อย่างแม่นยำ

ซึ่งพอเราสามารถอัดทรานซิสเตอร์เล็กขนาดนี้ลงไปในชิปได้แล้ว คอมพิวเตอร์ สมาร์ตโฟน ก็ทำงานไวขึ้น ฉลาดขึ้น และทำงานซับซ้อนได้มากขึ้นไปอีก

และปัจจุบัน เรากำลังใช้แสงที่มองไม่เห็นเก่งขึ้นไปอีกขั้น
ด้วยการเอาแสงมาเป็นพนักงานที่คอยส่งข้อมูลให้ไวขึ้น

เพราะทุกครั้งที่เราดูวิดีโอ เล่นโซเชียลมีเดีย หรือแช็ตบอต AI ให้ทำอะไรต่าง ๆ เบื้องหลังของการใช้งาน คือเรากำลังใช้แสงมาส่งผ่านข้อมูลโดยไม่คลาดเคลื่อน และติดขัด

เพราะแสงคืออนุภาคที่เดินทางได้ไวสุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบมา ทำให้มันจะเป็นพนักงานส่งข้อมูลที่ไวมาก ๆ

แถมมันยังส่งข้อมูลได้มากกว่าการใช้ไฟฟ้า เพราะความรู้เรื่องแสงที่มีหลายคลื่นความยาว จึงทำให้เราสามารถฝากข้อมูลซ้อนกันไปในหลาย ๆ คลื่นได้

ถ้าพูดให้เห็นภาพมากขึ้น สายไฟเปรียบเสมือนถนนเลนเดียว แต่ในสายแสงมันสามารถเป็นถนนหลายเลน ที่ทำให้เรามีรถขนส่งวิ่งอยู่บนถนนได้มากขึ้นนั่นเอง

จากอดีตถึงปัจจุบัน การที่อารยธรรมมนุษย์ก้าวหน้าขึ้นมาได้ แน่นอนว่ามันมีเทคโนโลยีต่าง ๆ มากมายที่ทำให้มนุษย์เราสามารถอยู่มาได้ถึงจุดนี้

แต่จิกซอว์ตัวแรกที่ทำให้เราเดินมาไกลได้ขนาดนี้ ก็มาจากความสามารถของมนุษย์เราที่ใช้แสงได้เก่งขึ้นเรื่อย ๆ

เมื่อก่อนเราใช้แสงที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่วันนี้เราใช้แสงที่มองไม่เห็น สร้างชิปประมวลผลที่ซับซ้อนเกินกว่าจะจินตนาการได้

จริง ๆ ก็น่าคิดเหมือนกันว่า ถ้าย้อนกลับไปในยุคโบราณหลายพัน หลายหมื่นปี ที่ธรรมชาติให้แสงอาทิตย์มาเป็นทรัพยากรแรก ๆ ของอารยธรรมมนุษย์

บางทีนั่นคงเป็นจิกซอว์ชิ้นสำคัญที่ธรรมชาติให้มาอย่างตั้งใจ แล้วหวังให้มนุษย์ใช้ตั้งต้นและต่อยอดจิกซอว์ตัวนี้ให้กลายเป็นงานศิลปะที่ไร้ขอบเขต

จากแสงธรรมชาติ มาเป็นแสงที่มองไม่เห็น ก็ประกอบรวมและสร้างสรรค์จิกซอว์ตัวอื่น ๆ ตามมา จนงานศิลปะที่เรียกว่าอารยธรรมมนุษย์ กำลังก้าวล้ำขึ้นไปเรื่อย ๆ แบบไม่รู้จบ และน่าตื่นเต้น อย่างทุกวันนี้..