สวีเดน ประเทศเบื้องหลังเพลงฮิตทั่วโลก /โดย ลงทุนแมน
เมื่อพูดถึงความเกี่ยวข้องของประเทศสวีเดนกับวงการดนตรี หลายคนอาจนึกถึง Spotify แพลตฟอร์มสตรีมมิงที่เปลี่ยนวิธีฟังเพลงของคนทั้งโลก

แต่ความจริงแล้ว สวีเดนยังเป็นประเทศที่ทรงอิทธิพลในด้านการสร้างสรรค์ผลงานเพลง เพราะมีโปรดิวเซอร์และนักแต่งเพลง อยู่เบื้องหลังศิลปินระดับโลกหลายราย

ไม่ว่าจะเป็น ศิลปินฝั่งตะวันตก เช่น Taylor Swift, Ariana Grande, Katy Perry, Britney Spears

หรือศิลปินฝั่งเอเชีย โดยเฉพาะวงการ K-POP เช่น BTS, BLACKPINK, Red Velvet

ทำไมประเทศนี้ ถึงเป็นจิกซอว์ชิ้นสำคัญในอุตสาหกรรมดนตรีโลกได้ ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ประเทศสวีเดน ตั้งอยู่ในแถบสแกนดิเนเวียทางตอนเหนือของทวีปยุโรป ปัจจุบันมีประชากรราว 10.7 ล้านคน

ซึ่งนอกจากจะเป็นบ้านเกิดของบริษัทชื่อดังอย่าง IKEA, H&M, Volvo หรือ Ericsson สวีเดนยังมีความเก่งกาจด้านดนตรีด้วย

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1974 เมื่อ ABBA วงดนตรีระดับตำนานของสวีเดน ชนะการประกวดรายการ Eurovision ด้วยเพลง Waterloo

ส่งผลให้วง ABBA ก้าวขึ้นมามีชื่อเสียงโด่งดัง และทำยอดขายอัลบั้มสะสมรวมได้กว่า 400 ล้านชุดเลยทีเดียว

ความสำเร็จดังกล่าวกลายเป็นแรงบันดาลใจให้ชาวสวีเดน เชื่อมั่นว่าจะสามารถทำเพลงให้คนทั่วโลกร้องตามได้

จึงนำไปสู่การวางแผนพัฒนาอุตสาหกรรมดนตรีภายในประเทศมาอย่างต่อเนื่อง

โดยรัฐบาลได้สนับสนุนการจัดตั้งโรงเรียนดนตรีในระดับเทศบาล พร้อมทั้งจัดสรรงบประมาณอุดหนุนค่าเล่าเรียน ทำให้เด็ก ๆ ทั่วไปเข้าถึงการเรียนดนตรีได้ง่าย

ขณะเดียวกัน ก็ให้ความสำคัญกับภาษา จนปัจจุบันเป็นประเทศที่มีคะแนนความสามารถด้านภาษาอังกฤษสูงเป็นอันดับ 8 ของโลก ตามดัชนีของ Education First องค์กรนานาชาติด้านการศึกษา

ด้วยเหตุนี้ สวีเดนจึงผลิตบุคลากรรุ่นใหม่ในวงการดนตรีได้ตลอดเวลา และมีความพร้อมในการสร้างสรรค์ผลงานเพลงที่เป็นสากลออกสู่ตลาดโลกได้ทันที

ต่อมาในช่วงทศวรรษ 1990 โปรดิวเซอร์คนดังที่ชื่อว่า Denniz Pop ได้ก่อตั้งสตูดิโอเพลงชื่อว่า Cheiron Studios ขึ้นมาในกรุงสตอกโฮล์ม

ซึ่งสถานที่แห่งนี้มีบทบาทสำคัญมาก เพราะเป็นต้นแบบที่วางโครงสร้างการทำงานสตูดิโอเชิงระบบ โดยมีนักดนตรี นักแต่งเพลง และโปรดิวเซอร์ ร่วมมือกันเป็นทีม

ทำให้ผลงานเพลงของสตูดิโอต่าง ๆ ในสวีเดน ผ่านการขัดเกลาโดยผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้าน เลยมีคุณภาพสูงมาก

ส่งผลให้ศิลปินระดับโลก เลือกเข้ามาทำงานกับทีมงานเบื้องหลังชาวสวีเดน เพื่อสร้างเพลงฮิตมากมาย

ทั้งศิลปินเดี่ยว เช่น Madonna, Britney Spears, Justin Timberlake, P!nk, Taylor Swift, Katy Perry, Ariana Grande, Ed Sheeran

หรือศิลปินกลุ่ม เช่น Backstreet Boys, Coldplay, Maroon 5, One Direction เป็นต้น

ทั้งนี้ โปรดิวเซอร์ชาวสวีเดนที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด มีชื่อว่า Max Martin

ปัจจุบัน ผลงานเพลงที่เขาแต่ง คว้าอันดับ 1 บนชาร์ต Billboard Hot 100 ในสหรัฐอเมริกา ได้ถึง 30 เพลง เป็นรองเพียงแค่ Paul McCartney เท่านั้น

แม้แต่ในวงการภาพยนตร์ นักแต่งเพลงชาวสวีเดน ชื่อว่า Ludwig Göransson ก็คว้ารางวัลเพลงประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยมได้ถึง 3 ครั้ง

หรือในระยะหลังที่กระแส K-POP เติบโตอย่างรวดเร็ว ทางสวีเดนได้มีการทำข้อตกลงความร่วมมือด้านลิขสิทธิ์กับค่ายเพลงในประเทศเกาหลีใต้

ทำให้โปรดิวเซอร์ชาวสวีเดน มีส่วนในการสร้างเอกลักษณ์และผลักดันให้เพลงของศิลปิน K-POP ได้รับความนิยมไปทั่วโลกไม่มากก็น้อย

ตัวอย่างเช่น BTS, Girls' Generation, Super Junior, EXO, BLACKPINK, Red Velvet, Twice, SHINee, NCT

สะท้อนได้ว่า บุคลากรชาวสวีเดนมีการปรับตัวให้เข้ากับสไตล์ศิลปินและยุคสมัยเรื่อยมา รวมถึงการขยายไปยังตลาดใหม่ ๆ ด้วย

ส่งผลให้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา อุตสาหกรรมผลิตผลงานเพลงของสวีเดน เติบโตแบบก้าวกระโดด

จากข้อมูลของ STIM ซึ่งเป็นองค์กรบริหารจัดการลิขสิทธิ์เพลงของสวีเดน ระบุว่า ปัจจุบันมีโปรดิวเซอร์และนักแต่งเพลงขึ้นทะเบียนในระบบประมาณ 113,000 ราย

โดยมูลค่าลิขสิทธิ์เพลงจากผลงานของชาวสวีเดน
ปี 2010 อยู่ที่ 3,800 ล้านบาท
ปี 2015 อยู่ที่ 6,300 ล้านบาท
ปี 2020 อยู่ที่ 6,600 ล้านบาท
ปี 2025 อยู่ที่ 10,700 ล้านบาท

ซึ่งค่าลิขสิทธิ์จากงานที่ทำให้กับลูกค้าต่างประเทศ คิดเป็นสัดส่วนถึง 54% ของรายได้ทั้งหมด

ส่งผลให้สวีเดนมีมูลค่าการส่งออกเกี่ยวกับการผลิตผลงานเพลง สูงกว่าการนำเข้าถึง 2.8 เท่า

ซึ่งนับเป็นเพียง 1 ใน 4 ประเทศ ผู้ส่งออกดนตรีสุทธิของโลก ร่วมกับสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และเกาหลีใต้

จากเรื่องราวนี้จะเห็นได้ว่า แต่ละประเทศอาจไม่จำเป็นต้องมีจำนวนประชากร หรือทรัพยากรมหาศาล เพื่อเป็นเจ้าตลาดเสมอไป

เพราะหากสามารถสร้างคนให้มีทักษะ และสร้างระบบนิเวศ ที่เอื้อต่อความคิดสร้างสรรค์ ก็มีโอกาสประสบความสำเร็จในระดับโลกได้เช่นกัน

เหมือนกับบทเพลงที่หลายพันล้านคน เปิดฟังทุกวันและร้องตามได้นั้น

เบื้องหลังอาจมีจุดเริ่มต้นจากห้องอัดเล็ก ๆ ในประเทศสวีเดน นั่นเอง..