5 สัญญาณในงบการเงินที่บอกว่าธุรกิจกำลังมีปัญหา
ข่าวประชาสัมพันธ์..
5 สัญญาณในงบการเงินที่บอกว่าธุรกิจกำลังมีปัญหา
งบการเงินเปรียบเหมือนผลตรวจสุขภาพของธุรกิจ เหมือนกับคนที่ตรวจเลือดแล้วเจอค่าน้ำตาลสูง ถ้ารู้เร็วก็แก้ได้ทัน แต่ถ้าปล่อยไว้จนมีอาการ อาจสายเกินไป
เจ้าของกิจการที่รู้จักอ่านงบการเงิน จะเห็นสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ปัญหาเล็กจะลุกลามเป็นวิกฤต สำหรับนักลงทุน สัญญาณเหล่านี้ก็ช่วยคัดกรองบริษัทที่ไม่ควรลงทุนได้เช่นกัน
บทความนี้จะชี้ 5 สัญญาณอันตรายที่ซ่อนอยู่ในงบการเงิน พร้อมบอกว่าต้องดูตรงไหน ตัวเลขควรเป็นเท่าไร และแก้ไขอย่างไร
อ่านพื้นฐานงบการเงิน 3 ชนิดได้ที่ งบการเงินบ่งบอกอะไรเกี่ยวกับบริษัท
สัญญาณที่ 1: รายได้เพิ่ม แต่กำไรลด
ดูจากไหน: งบกำไรขาดทุน เปรียบเทียบ 2 ปีติดต่อกัน
ถ้ารายได้เพิ่มขึ้นทุกปี แต่กำไรสุทธิกลับลดลง แปลว่าต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายกำลังบานเร็วกว่ารายได้ ธุรกิจที่เจอแบบนี้มักรู้สึกว่า "ขายได้เยอะขึ้น แต่ทำไมเงินไม่เหลือ"
ถ้ารายได้เพิ่มขึ้นทุกปี แต่กำไรสุทธิกลับลดลง แปลว่าต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายกำลังบานเร็วกว่ารายได้ ธุรกิจที่เจอแบบนี้มักรู้สึกว่า "ขายได้เยอะขึ้น แต่ทำไมเงินไม่เหลือ"
ตัวอย่าง: บริษัท ก (ชื่อสมมุติ) มีรายได้เพิ่มจาก 10 ล้านเป็น 15 ล้านบาท แต่กำไรสุทธิลดจาก 1.5 ล้านเหลือ 800,000 บาท ดูผิวเผินเหมือนเติบโต แต่อัตรากำไรสุทธิลดจาก 15% เหลือแค่ 5.3%
สาเหตุที่พบบ่อย:
• ลดราคาเพื่อแย่งลูกค้า ทำให้กำไรขั้นต้นลด
• ค่าใช้จ่ายในการขาย เช่น ค่าโฆษณา ค่าคอมมิชชัน เพิ่มเร็วกว่ายอดขาย
• ต้นทุนวัตถุดิบหรือค่าขนส่งเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้ปรับราคาขายตาม
• ลดราคาเพื่อแย่งลูกค้า ทำให้กำไรขั้นต้นลด
• ค่าใช้จ่ายในการขาย เช่น ค่าโฆษณา ค่าคอมมิชชัน เพิ่มเร็วกว่ายอดขาย
• ต้นทุนวัตถุดิบหรือค่าขนส่งเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้ปรับราคาขายตาม
วิธีแก้: ดูอัตรากำไรขั้นต้น (Gross Profit Margin) ทุกเดือน ถ้าเริ่มลดต้องหาสาเหตุทันที
สัญญาณที่ 2: ลูกหนี้พุ่ง แต่เงินสดไม่เข้า
ดูจากไหน: งบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล) ดูยอดลูกหนี้การค้า เปรียบเทียบกับรายได้
ลูกหนี้การค้าเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ แปลว่าลูกค้าจ่ายเงินช้าลง ธุรกิจขายของได้แต่เก็บเงินไม่ได้ ผลคือกำไรมีในกระดาษ แต่เงินสดไม่มีจ่าย supplier
ลูกหนี้การค้าเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ แปลว่าลูกค้าจ่ายเงินช้าลง ธุรกิจขายของได้แต่เก็บเงินไม่ได้ ผลคือกำไรมีในกระดาษ แต่เงินสดไม่มีจ่าย supplier
ตัวอย่าง: บริษัท ข (ชื่อสมมุติ) รายได้ปีละ 20 ล้าน เพิ่มเป็น 22 ล้าน แต่ลูกหนี้การค้าเพิ่มจาก 2 ล้านเป็น 5 ล้าน คำนวณระยะเวลาเก็บหนี้คร่าวๆ ได้ว่า จากเดิมประมาณ 37 วัน กลายเป็นประมาณ 83 วัน ลูกค้าจ่ายช้าลงเกือบเท่าตัว
ตัวเลขที่ต้องดู:
• ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย (Days Sales Outstanding) ถ้ายาวขึ้นทุกไตรมาส เป็นสัญญาณอันตราย
• สัดส่วนลูกหนี้ค้างนานเกิน 90 วัน ถ้าเพิ่มขึ้น หมายความว่าหนี้เสียกำลังสะสม
• ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย (Days Sales Outstanding) ถ้ายาวขึ้นทุกไตรมาส เป็นสัญญาณอันตราย
• สัดส่วนลูกหนี้ค้างนานเกิน 90 วัน ถ้าเพิ่มขึ้น หมายความว่าหนี้เสียกำลังสะสม
วิธีแก้: กำหนดเครดิตเทอมให้ชัดเจน ติดตามทวงถามเป็นระบบ พิจารณาลดเครดิตสำหรับลูกค้าที่จ่ายช้าประจำ
สัญญาณที่ 3: หนี้สินเพิ่มเร็วกว่ารายได้
ดูจากไหน: งบดุล ดูอัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E Ratio)
ถ้า D/E Ratio เพิ่มขึ้นทุกปี แปลว่าธุรกิจกำลังขยายตัวด้วยเงินกู้เป็นหลัก ไม่ใช่จากกำไรสะสม ตราบใดที่รายได้ยังโต ก็ยังพอไหว แต่ถ้ารายได้ชะลอหรือดอกเบี้ยขึ้น บริษัทจะกดดันมาก
ถ้า D/E Ratio เพิ่มขึ้นทุกปี แปลว่าธุรกิจกำลังขยายตัวด้วยเงินกู้เป็นหลัก ไม่ใช่จากกำไรสะสม ตราบใดที่รายได้ยังโต ก็ยังพอไหว แต่ถ้ารายได้ชะลอหรือดอกเบี้ยขึ้น บริษัทจะกดดันมาก
ตัวเลขที่ต้องดู:
เกณฑ์นี้เป็นแนวทางทั่วไป บางอุตสาหกรรมที่ใช้เงินลงทุนสูง เช่น อสังหาริมทรัพย์หรือโรงงาน อาจมี D/E สูงกว่า 2 เป็นเรื่องปกติ ต้องเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรมเดียวกัน
วิธีแก้: ทบทวนว่าเงินกู้เอาไปลงทุนในสิ่งที่สร้างรายได้จริงหรือไม่ ถ้ากู้มาแล้วรายได้ไม่เพิ่ม ต้องชะลอการกู้เพิ่ม
อ่านวิธีใช้อัตราส่วนทางการเงินวิเคราะห์ธุรกิจเพิ่มเติมได้ที่ สูตร(ไม่)ลับ ตรวจวัดสถานะทางการเงินของธุรกิจ
สัญญาณที่ 4: กระแสเงินสดจากการดำเนินงานติดลบ
ดูจากไหน: งบกระแสเงินสด ส่วน "กิจกรรมดำเนินงาน"
นี่คือสัญญาณที่อันตรายที่สุด เพราะแปลว่าธุรกิจหลักยังหาเงินสดจริงไม่ได้ แม้จะมีกำไรในงบกำไรขาดทุนก็ตาม สัญญาณนี้ต่างจากสัญญาณที่ 2 ตรงที่ไม่ได้ดูแค่ลูกหนี้ แต่ดูภาพรวมทั้งหมดของเงินสดที่ไหลเข้าออกจากธุรกิจ
นี่คือสัญญาณที่อันตรายที่สุด เพราะแปลว่าธุรกิจหลักยังหาเงินสดจริงไม่ได้ แม้จะมีกำไรในงบกำไรขาดทุนก็ตาม สัญญาณนี้ต่างจากสัญญาณที่ 2 ตรงที่ไม่ได้ดูแค่ลูกหนี้ แต่ดูภาพรวมทั้งหมดของเงินสดที่ไหลเข้าออกจากธุรกิจ
ทำไมกำไรแต่เงินสดติดลบ:
• สต็อกสินค้าเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนเงินจมในคลัง
• จ่าย supplier เร็วกว่าที่เก็บเงินจากลูกค้าได้ (วงจรเงินสดยาวเกินไป)
• ลงทุนซื้อสินทรัพย์ใหม่จำนวนมากในช่วงเดียวกัน
• สต็อกสินค้าเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนเงินจมในคลัง
• จ่าย supplier เร็วกว่าที่เก็บเงินจากลูกค้าได้ (วงจรเงินสดยาวเกินไป)
• ลงทุนซื้อสินทรัพย์ใหม่จำนวนมากในช่วงเดียวกัน
ตัวเลขที่ต้องดู: ถ้ากระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานติดลบ 2 ถึง 3 ไตรมาสติดต่อกัน ถือว่าอันตรายมาก ต้องหาสาเหตุและแก้ไขทันที
วิธีแก้: วิเคราะห์วงจรเงินสด (Cash Conversion Cycle) ทั้งระบบ ต่อรองเครดิตเทอมกับ supplier ให้ยาวขึ้น ลดสต็อกที่ไม่จำเป็น และวางแผนการลงทุนให้กระจายไม่กระจุกในช่วงเดียว
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับสัญญาณขาดสภาพคล่องได้ที่ 5 สัญญาณธุรกิจเจ๊ง! ขาดสภาพคล่องต้องทำอย่างไร
สัญญาณที่ 5: สินค้าคงคลังเพิ่มขึ้น แต่ยอดขายไม่เพิ่ม
ดูจากไหน: งบดุล ดูยอดสินค้าคงเหลือ เปรียบเทียบกับรายได้
ถ้าสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้นทุกปี แต่ยอดขายไม่เพิ่มตาม แปลว่าสินค้าขายไม่ออก เงินจมอยู่ในสต็อก ยิ่งถ้าเป็นสินค้าที่มีอายุหรือตกรุ่นได้ ยิ่งเสี่ยงต้องตัดเป็นผลขาดทุน
ถ้าสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้นทุกปี แต่ยอดขายไม่เพิ่มตาม แปลว่าสินค้าขายไม่ออก เงินจมอยู่ในสต็อก ยิ่งถ้าเป็นสินค้าที่มีอายุหรือตกรุ่นได้ ยิ่งเสี่ยงต้องตัดเป็นผลขาดทุน
ตัวอย่าง: บริษัท ค (ชื่อสมมุติ) สินค้าคงเหลือเพิ่มจาก 3 ล้านเป็น 8 ล้าน แต่รายได้เพิ่มแค่ 5% แปลว่าสั่งของเข้ามาเร็วกว่าที่ขายออก เงินสดถูกแช่แข็งอยู่ในคลังสินค้า
ตัวเลขที่ต้องดู:
• อัตราหมุนเวียนสินค้า (Inventory Turnover) = ต้นทุนขาย หารด้วย สินค้าคงเหลือเฉลี่ย ถ้าตัวเลขลดลงทุกปี แปลว่าสินค้าหมุนช้าลง
• จำนวนวันขายสินค้าเฉลี่ย ถ้ายาวขึ้นเรื่อยๆ แปลว่าสินค้าค้างสต็อกนานขึ้น
• อัตราหมุนเวียนสินค้า (Inventory Turnover) = ต้นทุนขาย หารด้วย สินค้าคงเหลือเฉลี่ย ถ้าตัวเลขลดลงทุกปี แปลว่าสินค้าหมุนช้าลง
• จำนวนวันขายสินค้าเฉลี่ย ถ้ายาวขึ้นเรื่อยๆ แปลว่าสินค้าค้างสต็อกนานขึ้น
วิธีแก้: ทบทวนการสั่งซื้อให้ตรงกับยอดขายจริง จัดโปรโมชันเคลียร์สต็อกเก่า และวิเคราะห์ว่าสินค้าตัวไหนขายดีตัวไหนไม่ดี
สรุป: จับสัญญาณให้ได้ก่อนสายเกินไป
ทั้ง 5 สัญญาณนี้ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจจะเจ๊งทันที แต่ถ้าเจอพร้อมกันหลายข้อ หรือเจอข้อเดียวแต่รุนแรงขึ้นทุกไตรมาส ต้องรีบหาสาเหตุและแก้ไข
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือ เจ้าของธุรกิจไม่เคยเปิดงบการเงินดูเลย ปล่อยให้นักบัญชีจัดการทุกอย่าง แล้วมารู้ตัวอีกทีก็ตอนที่ปัญหาใหญ่แล้ว
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้คือ ขอรายงานงบกำไรขาดทุนและรายงานลูกหนี้จากนักบัญชี แล้วลองเปรียบเทียบกับปีก่อน ถ้าเจอตัวเลขที่เปลี่ยนแปลงผิดปกติ ก็รู้แล้วว่าต้องเริ่มหาสาเหตุ ถ้าใช้โปรแกรมบัญชีออนไลน์ จะดูข้อมูลเหล่านี้ได้ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องรอใคร
ทดลองใช้งาน PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ดู Dashboard วิเคราะห์ธุรกิจ กำไรขาดทุน กระแสเงินสด ลูกหนี้ค้างจ่าย ได้ real-time ทดลองใช้ฟรี 30 วัน PEAK Call Center: 1485 LINE: @peakaccount
คำถามที่พบบ่อย
เจอสัญญาณเตือน 1 ข้อ ต้องกังวลไหม?
ไม่จำเป็นต้องกังวลทันที เพราะบางกรณีเกิดจากสถานการณ์ชั่วคราว เช่น ขยายกิจการทำให้ต้องกู้เงินเพิ่ม (D/E สูงขึ้น) หรือช่วงเปิดตัวสินค้าใหม่ทำให้สต็อกเพิ่ม สิ่งที่ต้องทำคือติดตามว่าตัวเลขกลับสู่ปกติในไตรมาสถัดไปหรือไม่ ถ้าแย่ลงต่อเนื่อง 2 ถึง 3 ไตรมาส ถึงจะต้องเร่งแก้ไข
ไม่จำเป็นต้องกังวลทันที เพราะบางกรณีเกิดจากสถานการณ์ชั่วคราว เช่น ขยายกิจการทำให้ต้องกู้เงินเพิ่ม (D/E สูงขึ้น) หรือช่วงเปิดตัวสินค้าใหม่ทำให้สต็อกเพิ่ม สิ่งที่ต้องทำคือติดตามว่าตัวเลขกลับสู่ปกติในไตรมาสถัดไปหรือไม่ ถ้าแย่ลงต่อเนื่อง 2 ถึง 3 ไตรมาส ถึงจะต้องเร่งแก้ไข
ไม่มีพื้นฐานบัญชี ดูสัญญาณเหล่านี้ได้เองไหม?
ได้ แค่เปรียบเทียบตัวเลขปีนี้กับปีก่อน ถ้าตัวเลขไหนเปลี่ยนแปลงมากผิดปกติ เช่น ลูกหนี้เพิ่มขึ้น 2 เท่า หรือกำไรลดลงครึ่งหนึ่ง ก็รู้แล้วว่ามีปัญหา ไม่จำเป็นต้องคำนวณอัตราส่วนทุกตัว ถ้าอยากเรียนรู้เพิ่มเติม อ่านได้ที่ ขั้นตอนการอ่านงบการเงิน ง่ายๆ ฉบับผู้ประกอบการ
ได้ แค่เปรียบเทียบตัวเลขปีนี้กับปีก่อน ถ้าตัวเลขไหนเปลี่ยนแปลงมากผิดปกติ เช่น ลูกหนี้เพิ่มขึ้น 2 เท่า หรือกำไรลดลงครึ่งหนึ่ง ก็รู้แล้วว่ามีปัญหา ไม่จำเป็นต้องคำนวณอัตราส่วนทุกตัว ถ้าอยากเรียนรู้เพิ่มเติม อ่านได้ที่ ขั้นตอนการอ่านงบการเงิน ง่ายๆ ฉบับผู้ประกอบการ
ดูงบการเงินของบริษัทอื่นได้จากไหน?
บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ดูได้จาก set.or.th ส่วนบริษัทจำกัดทั่วไป ดูได้จากระบบ DBD Datawarehouse ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งเปิดให้ค้นหาฟรี ข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ทั้งสำหรับเช็คสุขภาพคู่แข่งและประเมินคู่ค้าก่อนตัดสินใจทำธุรกิจด้วย อ่านวิธีใช้งานเพิ่มเติมได้ที่ วิธีดูงบการเงินออนไลน์ และการคัดงบการเงิน
บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ดูได้จาก set.or.th ส่วนบริษัทจำกัดทั่วไป ดูได้จากระบบ DBD Datawarehouse ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งเปิดให้ค้นหาฟรี ข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ทั้งสำหรับเช็คสุขภาพคู่แข่งและประเมินคู่ค้าก่อนตัดสินใจทำธุรกิจด้วย อ่านวิธีใช้งานเพิ่มเติมได้ที่ วิธีดูงบการเงินออนไลน์ และการคัดงบการเงิน
ควรดูสัญญาณเตือนเหล่านี้บ่อยแค่ไหน?
อย่างน้อยไตรมาสละครั้ง สำหรับงบกำไรขาดทุนและงบกระแสเงินสด ส่วนงบดุลดูเป็นรายครึ่งปีก็เพียงพอ แต่ถ้าใช้โปรแกรมบัญชีออนไลน์ที่แสดง Dashboard แบบ real-time จะเห็นความผิดปกติได้ทันทีโดยไม่ต้องรอปิดงบ
อย่างน้อยไตรมาสละครั้ง สำหรับงบกำไรขาดทุนและงบกระแสเงินสด ส่วนงบดุลดูเป็นรายครึ่งปีก็เพียงพอ แต่ถ้าใช้โปรแกรมบัญชีออนไลน์ที่แสดง Dashboard แบบ real-time จะเห็นความผิดปกติได้ทันทีโดยไม่ต้องรอปิดงบ
---------------
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
