Shell ปั๊มน้ำมัน ที่เริ่มต้น จากร้านขายเปลือกหอย /โดย ลงทุนแมน
ใต้โลโกปั๊ม Shell สีเหลือง ที่เป็นรูปเปลือกหอย สะดุดตาให้คนขับรถเข้าไปเติมน้ำมัน

รู้ไหมว่า มันกลับซ่อนประวัติศาสตร์ของธุรกิจแรกเอาไว้

เพราะจุดเริ่มต้นของปั๊มน้ำมันนี้ ไม่ได้มาจากการขายน้ำมัน แต่มาจากการขายเปลือกหอยสำหรับตกแต่งภายในเมื่อ 200 ปีก่อน

จากเปลือกหอย กลายมาเป็นน้ำมันได้อย่างไร ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ย้อนกลับไป ราวปี ค.ศ. 1833 ที่กรุงลอนดอน
ในปีที่ประเทศไทยปัจจุบันอยู่ในยุคสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

มาร์คัส ซามูเอล ชายที่หลงใหลในธุรกิจขายของเก่าตัดสินใจครั้งใหญ่ด้วยการนำเข้าเปลือกหอยจากต่างประเทศเข้ามาขาย

เพราะในตอนนั้น ประเทศอังกฤษอยู่ในยุควิกตอเรีย นิยมการนำเปลือกหอยไปตกแต่งภายใน ทำให้เขามองเห็นโอกาสต่อยอดธุรกิจร้านขายของเก่า

ต่อมาเมื่อมาร์คัส ซามูเอล เสียชีวิตลง ลูกชายสองคนของเขาที่ชื่อเหมือนกันคือ มาร์คัส ซามูเอล และซามูเอล ซามูเอล ก็ได้รับช่วงต่อธุรกิจจากพ่อ

ลูกชายทั้งสองคนก็ยังคงทำธุรกิจเหมือนกับพ่อ ด้วยการมองหาโอกาสให้ธุรกิจครอบครัวเติบโต ค้นหาไปเรื่อย ๆ ว่า มีสินค้าอะไรที่เอามาขายได้อีกบ้าง

ในที่สุด ทั้งคู่ก็เจอกับสินค้าตัวหนึ่ง ซึ่งมันเป็นสินค้าที่แม้แต่ทั้งคู่เองก็ไม่รู้เลยว่า กำลังจะเปลี่ยนโฉมหน้าธุรกิจขายของเก่าของครอบครัวไปอย่างสิ้นเชิง..

สิ่งนั้นคือ น้ำมันเคโรซีนหรือน้ำมันก๊าด ที่ใช้จุดแสงส่องสว่าง ซึ่งตอนนั้นในดินแดนเอเชียยังไม่ค่อยมีไฟฟ้าใช้ ทำให้ทั้งคู่เห็นโอกาสที่จะเอาน้ำมันนี้ไปขายได้

แต่ปัญหาคือ เรือแบบเดิม ๆ ไม่ได้ตอบโจทย์การขนส่งน้ำมัน แถมส่วนใหญ่ยังใส่ในถังไม้ ทำให้มันเสี่ยงรั่วไหลและทำให้เรือเหมือนระเบิดลอยน้ำดี ๆ นี่เอง

แม้เจอปัญหาการขนส่งทางไกล แต่มาร์คัส ซามูเอล ยังไม่ยอมแพ้ เพราะเห็นเงินมหาศาลที่กำลังจะได้แน่ ๆ

ในเมื่อเรือแบบเดิม ๆ ไม่ตอบโจทย์ เขาก็สร้างเรือแบบใหม่ไว้ขนส่งน้ำมันขึ้นมาแทน

เขาสั่งต่อเรือชนิดพิเศษ ที่สามารถเทน้ำมันใส่ลงไปในลำเรือได้เลย จนในที่สุดก็สร้างได้สำเร็จและทำให้ Shell เป็นบริษัทแรกที่ส่งน้ำมันผ่านคลองสุเอซมายังเอเชีย

พอธุรกิจใหม่กำลังไปได้สวย สองพี่น้องซามูเอล เลยตัดสินใจแยกธุรกิจน้ำมัน ออกจากธุรกิจขายของเก่า เพื่อหันมาโฟกัสกับธุรกิจน้ำมันอย่างจริงจัง

แต่สองพี่น้องเองกลับไม่รู้ตัวเลยว่า กำลังพาตัวเองให้เข้าสู่น่านน้ำธุรกิจที่มียักษ์ใหญ่ครองตลาดทั่วโลกอยู่ 80% นั่นคือ Standard Oil ของจอห์น ร็อกกีเฟลเลอร์

Standard Oil ไม่ใช่แค่ครองตลาดน้ำมัน แต่ยังคุมธุรกิจน้ำมันได้ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

หรือพูดง่าย ๆ คือ แค่ยังไม่กลั่นน้ำมันออกมาเสร็จ น้ำมันก็เป็นของบริษัทนี้แล้ว

แม้มาร์คัส ซามูเอล จะได้สัมปทานการขุดเจาะน้ำมันในเกาะบอร์เนียว แต่การสู้กับยักษ์ใหญ่แห่งวงการน้ำมันอย่าง Standard Oil ก็ไม่ได้ง่ายดายนัก

จนในที่สุดราวปี ค.ศ. 1902 บริษัทของสองพี่น้องซามูเอลก็เริ่มประสบปัญหาทางการเงิน เพราะการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น

แต่ในวันที่ย่ำแย่ก็ยังมีเรื่องดี ๆ อยู่ เมื่อบริษัท Royal Dutch ที่ผลิตน้ำมันคุณภาพสูงบนเกาะสุมาตรา อยากแข่งขันกับยักษ์ใหญ่อย่าง Standard Oil ในเวลานั้น

ปัญหาของ Royal Dutch ไม่ใช่เรื่องการผลิตน้ำมัน แต่คือการขาดช่องทางจำหน่ายน้ำมัน ซึ่งเป็นสิ่งที่บริษัทของสองพี่น้องซามูเอลทำได้ดีมาก่อนหน้านี้

ทั้งคู่เลยตัดสินใจควบรวมบริษัทเข้าด้วยกัน กลายเป็นบริษัท Royal Dutch Shell ที่มาจากชื่อบริษัทของทั้งคู่รวมกันนั่นเอง

แต่หลังจากที่ทั้งคู่ควบรวมกัน ยักษ์ใหญ่น้ำมันอย่าง Standard Oil ก็ถูกบังคับให้แตกบริษัทออกมาถึง 34 บริษัท เพื่อป้องกันการผูกขาดแค่เพียงรายเดียว

กลายเป็นว่า Royal Dutch Shell ที่ตั้งใจมาแข่งขันกับ Standard Oil ก็ไม่ได้มีคู่แข่งยักษ์ใหญ่ที่ผูกขาดอีกต่อไป แต่มีคู่แข่งรายเล็กรายน้อยที่เพิ่มขึ้นมาแทน

นับตั้งแต่นั้น Royal Dutch Shell ก็เป็นทั้งผู้ผลิต ขาย และส่งน้ำมันไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ของโลก ผ่านสงครามโลกทั้งสองครั้งจนมาถึงสงครามเย็น

จนกระทั่งในปี ค.ศ. 2005 บริษัทตัดสินใจยุบรวมการบริหารของสองบริษัทเดิมไว้ในหนึ่งเดียว ซึ่งเมื่อก่อนยังแยกขาดการบริหารงานระหว่างสองบริษัทที่ควบรวมกันอยู่

เพราะด้วยปัญหาการบริหารงานที่ล่าช้าและความซับซ้อนในการจัดการสองธุรกิจที่แยกขาดจากกัน การรวมกันของสองบริษัทเป็นหนึ่งเดียว จึงมีประสิทธิภาพมากกว่า

ทั้งหมดนี้ ก็เป็นเรื่องราวของ Shell ธุรกิจที่ครั้งหนึ่งเคยขายเปลือกหอยสวยงามจริง ๆ ก่อนมาทำธุรกิจให้บริการขายน้ำมันในปัจจุบัน

ซึ่งต่อไปนี้ ถ้าเราเห็นโลโกตามปั๊มน้ำมัน Shell ที่เป็นรูปเปลือกหอย ก็คงนึกออกว่านั่นคือธุรกิจตั้งต้นแรกของปั๊มน้ำมันนี้นั่นเอง..

ปิดท้ายด้วยข้อมูลที่น่าสนใจ
รู้ไหมว่า ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1986 จนถึงปี ค.ศ. 2017 หรือราว 31 ปี Shell เป็นบริษัทที่จ่ายปันผลเพิ่มขึ้นมาโดยตลอด ก่อนที่ในช่วงหลังจากนั้นจะจ่ายปันผลลดลงเล็กน้อย