There's no such thing as a free lunch หรือ ของฟรีไม่มีในโลก 

ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนมีต้นทุนหรือมีสิ่งที่ต้องแลกมาเสมอ 

แนวคิดนี้สามารถสร้างธุรกิจล้านล้านบาท ที่อยู่ในชีวิตประจำวันของทุกคนในวันนี้

แนวคิดธุรกิจนี้ทำเงินได้อย่างไร ? 

แล้วมีธุรกิจอะไรบ้าง ที่ใช้แนวคิดธุรกิจ “ของฟรีไม่มีในโลก” ?

ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ลองนึกภาพของธุรกิจสายการบินแห่งหนึ่ง

สายการบินนี้ มีเที่ยวบินเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปภูเก็ต

ต้นทุนจำนวนมากของเที่ยวบินนั้นเกิดขึ้นไปแล้ว เช่น ค่าเครื่องบิน ค่าจ้างนักบินและลูกเรือ ค่าใช้สนามบิน และค่าน้ำมันส่วนใหญ่

ถ้าเที่ยวบินนี้มีผู้โดยสารเกือบเต็มทุกที่นั่ง การรับผู้โดยสารเพิ่มอีก 1 คน แทบไม่ได้ทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้นเลย

แม้สายการบินยังมีต้นทุนบางส่วนเพิ่ม เช่น น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น อาหารหรือเครื่องดื่ม ค่าบริการผู้โดยสารบางรายการ และต้นทุนอื่นที่คิดตามจำนวนคน

แต่ต้นทุนของผู้โดยสารที่เพิ่มขึ้นอีก 1 คนนั้น ต่ำกว่าราคาตั๋วที่ขายได้มาก

พูดง่าย ๆ ว่า ต้นทุนเพิ่มขึ้นน้อยมาก เมื่อเทียบกับประโยชน์ที่ได้รับ

และเมื่อย้ายมาที่โลกเทคโนโลยี ต้นทุนส่วนเพิ่มนั้นต่ำลงไปได้อีก

นี่เป็นหนึ่งในพื้นฐานสำคัญของแนวคิด Freeconomics คือแนวคิดและกลยุทธ์ทางธุรกิจ ที่เน้นการมอบสินค้าหรือบริการให้ผู้บริโภคใช้ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย 

โดยอาศัยเทคโนโลยี ที่ทำให้ต้นทุนส่วนเพิ่มในการให้บริการนั้นลดลงจนเกือบเป็นศูนย์ ร่วมกับการใช้โมเดลสร้างรายได้ทางอื่นเข้ามาชดเชย

ยกตัวอย่างธุรกิจที่เราคุ้นเคยกัน ก็อย่างเช่น

- แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียและบริการดิจิทัล 

Google, Facebook, YouTube, TikTok หรือ LINE ให้บริการค้นหาข้อมูล รับส่งข้อความ และดูวิดีโอได้ฟรี

- ซอฟต์แวร์และแอปพลิเคชัน (Freemium) 

Spotify, Canva, Zoom, Dropbox หรือ ChatGPT ที่เปิดให้ใช้งานฟังก์ชันพื้นฐานได้ฟรี

- เกมออนไลน์ (Free-to-Play) 

ROBLOX, Fortnite, Garena Free Fire ที่เปิดให้ดาวน์โหลดและเล่นได้โดยไม่เสียเงิน

แม้ผู้ใช้บริการจะไม่ได้จ่ายเงินโดยตรง แต่ธุรกิจที่นำแนวคิด Freeconomics มาใช้ มักมีวิธีสร้างรายได้จาก 4 แหล่งหลัก ๆ 

- รายได้จากค่าโฆษณา

เมื่อผู้บริโภคเข้ามาใช้บริการในแพลตฟอร์ม ซอฟต์แวร์ หรือแอปพลิเคชัน พวกเขากำลังใช้เวลาและสายตาในพื้นที่เหล่านี้ 

ดังนั้นผู้ให้บริการจะรวบรวมข้อมูลพฤติกรรมผู้ใช้งาน เพื่อขายพื้นที่โฆษณาแบบตรงกลุ่มเป้าหมายให้แก่แบรนด์ต่าง ๆ นั่นเอง

- รายได้จากฟีเชอร์พิเศษ หรือบริการที่คุณภาพสูงขึ้น

แม้ผู้ใช้บริการส่วนใหญ่ที่เข้ามาใช้งานช่วงแรกจะได้ใช้งานฟรี แต่ถ้าผู้ใช้บริการต้องการความสะดวกสบายหรือฟังก์ชันที่เหนือกว่า 

อย่างเช่น Spotify Premium (ฟังเพลงแบบไม่มีโฆษณา) หรือ Canva Pro (ใช้องค์ประกอบกราฟิกขั้นสูง) ก็ต้องยอมควักกระเป๋าจ่ายเงินเพื่อแลกกับฟีเชอร์พิเศษ หรือบริการที่คุณภาพสูงขึ้น  

- รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการอื่น

ผู้พัฒนาแพลตฟอร์ม ยังสามารถใช้ประโยชน์จากการขายสินค้าชนิดหนึ่งในราคาถูกมาก หรือยอมให้ฟรี หรือแม้แต่ยอมขาดทุนในสินค้าหนึ่ง เพื่อทำกำไรที่มากขึ้น ซึ่งได้จากการขายสินค้าอีกชนิดหนึ่ง จนสามารถชดเชยส่วนที่ต้องเสียไปได้ 

อย่างเช่น เกมออนไลน์ประเภท Free-to-Play ที่ให้เล่นฟรี แต่มีรายได้หลักจากการขายไอเทมภายในเกม ผ่านการสุ่มหาตัวละครหรือไอเทมหายากในเกม เพื่อให้ผู้เล่นยอมจ่ายเงินเพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการ เป็นต้น

- รายได้จากข้อมูลและระบบนิเวศ 

เมื่อผู้บริโภคเข้ามาใช้บริการแพลตฟอร์ม ซอฟต์แวร์ หรือแอปพลิเคชันฟรี ทำให้ผู้ให้บริการเข้าใจพฤติกรรมของผู้บริโภค เพื่อนำไปพัฒนาและต่อยอดผลิตภัณฑ์ใหม่ หรือนำเสนอบริการทางการเงินและอีคอมเมิร์ซอื่น ๆ ในเครือข่ายได้ ซึ่งก็จะเป็นช่องทางที่เพิ่มรายได้อีกทาง

อ่านมาถึงตรงนี้ ก็น่าจะพอเห็นแล้วว่า แนวคิดธุรกิจ “ของฟรีไม่มีในโลก” ไม่จำเป็นต้องเป็นการทำกำไรจากผู้ใช้คนนั้นทันที

แต่อาจเป็นการลดกำแพงให้คนเข้ามาใช้ สร้างฐานผู้ใช้จำนวนมหาศาล แล้วค่อยสร้างรายได้ในภายหลัง

และแนวคิดนี้เอง สามารถสร้างธุรกิจมูลค่าหลายล้านล้านบาทได้มากมาย ที่อยู่ในจอสมาร์ตโฟนของทุกคนในวันนี้..