ช่วงนี้ ใครที่เดินเข้าโชว์รูมรถยนต์ไฟฟ้า (EV) น่าจะเจอกับส่วนลดหลักแสนกันบ้าง

ทั้งแคมเปญลดราคา ของแถม และการเร่งให้จองก่อนสิ้นปี จนหลายคนรู้สึกว่านี่คือจังหวะที่ดีที่สุดในการซื้อรถ EV สักคัน

นอกจากเรื่องที่ว่าต้องเร่งยอดขายสิ้นปีแล้ว

เบื้องหลังจริง ๆ ก็คือมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ที่ให้ปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตรถยนต์ไฟฟ้าที่นำเข้าทั้งคันจากต่างประเทศ จาก 10% เป็น 35% โดยเริ่มวันที่ 1 มกราคม 2570

ประเด็นคือ เรื่องนี้กระทบทั้งคนที่กำลังจะซื้อและซื้อรถไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นรถ EV ยี่ห้อไหนก็ตาม
และคำถามที่ต้องตอบให้ได้ก็คือ แบรนด์ที่เราขับอยู่หรือกำลังจะขับ จะอยู่ดูแลเราอีก 10 ปีหรือเปล่า

เพราะวันนี้รถ EV มีสัดส่วนเกือบ 30% ของยอดจดทะเบียนรถใหม่ และมีแบรนด์รถ EV หน้าใหม่ เข้ามาทำตลาดจำนวนมาก

แม้จะมีแบรนด์ให้เลือกมากมาย แต่จะมีกี่แบรนด์ที่อยู่ครบ 10 ปี
และภาษีที่ดูเหมือนกระทบแค่รถนำเข้า จะลามมาถึงคนใช้รถ EV ทุกคนได้อย่างไร ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ต้องเข้าใจก่อนว่า ภาษี EV 35% ครั้งนี้ ใช้กับรถ BEV หรือรถไฟฟ้าที่ใช้แบตเตอรี่อย่างเดียว ที่นำเข้ามาทั้งคัน

รวมถึงรถ REEV หรือรถที่มีเครื่องยนต์ไว้ปั่นไฟ ส่วนล้อขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าอย่างเดียว จะขยับจาก 15% เป็น 35% เท่ากัน

ขณะที่รถ EV ที่ผลิตในไทยภายใต้มาตรการส่งเสริมของรัฐ ปัจจุบันเสียภาษีสรรพสามิตเพียง 2%

เหตุผลของภาครัฐที่สั่งขึ้นภาษีคือ ต้องการลดความเสียเปรียบของผู้ผลิตในประเทศ ดึงเม็ดเงินลงทุนใหม่ และรักษาการจ้างงานรวมถึงห่วงโซ่อุปทานยานยนต์ของไทยเอาไว้

ที่น่าสนใจและต้องตามต่อก็คือ ยังมีอัตราภาษีอีก 2 ระดับ ที่อยู่ระหว่างพิจารณาของกรมสรรพสามิต เพื่อจูงใจให้ค่ายรถใช้ชิ้นส่วนในประเทศมากขึ้น

พูดให้เข้าใจง่าย ๆ กติกาของตลาด EV ไทย อาจยังปรับไม่จบแค่ภาษี 35%

พอมีเรื่องภาษีที่จะขึ้นแบบก้าวกระโดด แบรนด์ที่พึ่งพาการนำเข้า ก็น่าจะมีทางเลือกอยู่ 4 ทางที่เป็นไปได้คือ ขึ้นราคารถ ยอมลดกำไร ตั้งโรงงานในไทย หรือลดขนาดธุรกิจลง

บางรายยอมรับแล้วว่า ราคารถอาจต้องขยับขึ้นสูงถึงหลักแสนบาท ขณะที่บางรายเริ่มปรับแผนเร่งตั้งโรงงานประกอบรถในไทยปี 2570

แบรนด์ที่ปรับตัวได้ ก็ไม่น่าห่วง
แต่ประเด็นคือ แบรนด์ที่แข่งขันด้านต้นทุนไม่ไหว ทางเลือกที่อาจจะต้องเจอคือถอยออกจากตลาดไทย

คำถามคือ ถ้าแบรนด์ถอยออกไปจริง คนที่ซื้อรถไปแล้วจะเจออะไร ?

เรื่องนี้ไม่ต้องจินตนาการ เพราะเคยเกิดขึ้นมาแล้วกับแบรนด์ที่ชื่อว่า NETA..

NETA เป็นแบรนด์รถยนต์ไฟฟ้าจากจีนที่เข้ามาทำตลาดในไทยได้เพียงไม่กี่ปี และมีรถวิ่งอยู่บนถนนเมืองไทยราว 25,000 คัน

เดือนมิถุนายน 2568 บริษัทแม่ในจีนเข้าสู่กระบวนการล้มละลาย

แม้ฝั่งไทยจะพยายามแก้ปัญหา ทั้งหาพาร์ตเนอร์ด้านอะไหล่และเปิดศูนย์กระจายอะไหล่แห่งใหม่ในปีเดียวกัน

แต่เจ้าของรถจำนวนมากก็ยังเจอปัญหาอะไหล่ขาดแคลน รอซ่อมนานหลายเดือน ศูนย์บริการบางแห่งหยุดดำเนินงาน และการรับประกันไม่ชัดเจน

จนไม่นาน ก็มีผู้ใช้รถในไทยยื่นเรื่องร้องเรียนต่อสภาองค์กรของผู้บริโภคแล้วกว่า 220 ราย

รถยังขับได้ทุกวัน เพียงแต่ซ่อมยากขึ้น ขายต่อยากขึ้น และเจ้าของรถต้องอยู่กับปัญหานี้ไปตลอดเวลาที่ยังใช้รถคันนั้น

ปัญหาคือ ถ้ารถยนต์สันดาปทั่วไปก็เคยมีแบรนด์ที่ถอนตัวจากไทยมาแล้ว
แล้วทำไมเรื่องนี้กับรถ EV ถึงน่ากังวลกว่า ?

คำตอบอยู่ที่ตัวรถเอง เพราะรถ EV พึ่งพาผู้ผลิตมากกว่ารถน้ำมันมาก

รถน้ำมันมีอู่และช่างนอกศูนย์รองรับมานานหลายสิบปี อะไหล่หลายชิ้นก็หาของทดแทนได้

ส่วนรถ EV มีทั้งแบตเตอรี่ ระบบควบคุม ซอฟต์แวร์ และข้อมูลวินิจฉัยอาการและสถานะของรถ ที่ส่วนใหญ่อยู่ในมือของแบรนด์

นึกภาพง่าย ๆ ถ้ารถ EV เสีย แล้วเราพาไปซ่อมกับอู่นอก
หากเป็นอาการทั่วไป ก็คงแก้ได้

แต่ถ้าปัญหาอยู่ที่แบตเตอรี่ ระบบควบคุม หรือซอฟต์แวร์ เรื่องอาจไม่ง่ายแบบนั้น
เพราะถ้าไม่มีเครื่องมือและโปรแกรมของแบรนด์ อู่นอกอาจอ่านรหัสอาการเสียของรถไม่ออกด้วยซ้ำ

และต่อให้หาอะไหล่มาเปลี่ยนได้ บางครั้งก็ต้องให้ระบบของแบรนด์ยืนยันหรือตั้งค่าใหม่ รถถึงจะกลับมาใช้งานได้ตามปกติ

ในวันที่แบรนด์ยังอยู่ เรื่องนี้แทบไม่เป็นปัญหา เพราะเราแค่พารถเข้าศูนย์
แต่ในวันที่ศูนย์ปิด คนที่เข้าไปแก้รถคันนั้นได้จริง อาจเหลือน้อยมากหรือไม่เหลือเลย..

การซื้อรถ EV สักคัน จึงไม่ใช่แค่จ่ายเงินแล้วจบ แต่เป็นการผูกตัวเองไว้กับแบรนด์นั้นไปตลอดอายุการใช้งานของรถ

แล้วถ้าวันหนึ่งแบรนด์ไปต่อไม่ไหว ถอยจากตลาดไทยไป เจ้าของรถอาจเจออะไรบ้าง ?

เรื่องแรกคือ ศูนย์บริการอาจลดลง เมื่อธุรกิจหดตัว จำนวนศูนย์และช่างที่เข้าใจรถรุ่นนั้นก็หายากขึ้น

ตามมาด้วยอะไหล่ที่เริ่มหายาก การซ่อมที่เคยใช้เวลาไม่กี่วันอาจลากยาวเป็นหลายเดือน และบางกรณีอาจซ่อมไม่ได้เลย

เรื่องที่สามเป็นสิ่งที่รถน้ำมันไม่ค่อยเจอ นั่นคือ ซอฟต์แวร์

ถ้าแบรนด์หยุดสนับสนุน รถอาจไม่ได้รับการอัปเดตผ่านอินเทอร์เน็ต หรือที่เรียกว่า OTA และฟังก์ชันที่ต้องพึ่งพาระบบออนไลน์ของแบรนด์บางอย่าง ก็อาจใช้งานไม่ได้

เมื่อ 3 เรื่องนี้เกิดขึ้น ตลาดก็จะตอบสนองตามมา

ฝั่งบริษัทประกันภัยที่ประเมินว่าค่าซ่อมและเวลาซ่อมสูงขึ้น อาจปรับเบี้ยประกันหรือเงื่อนไขความคุ้มครอง

ส่วนคนที่จะซื้อรถมือสอง ก็อาจไม่กล้าซื้อรถของแบรนด์ที่ไม่แน่ใจว่าจะมีใครดูแลต่อ ราคาขายต่อก็อาจตกลงได้

ซึ่งข้อมูลจาก สคบ. หรือสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ระบุว่า ช่วงปี 2567-2569 มีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับรถยนต์ไฟฟ้า ทั้งที่ สคบ. และสภาองค์กรของผู้บริโภค รวมกันกว่า 1,300 ราย

เคสหลักที่เจอมี 3 เรื่อง คือ รถชำรุด การถูกลอยแพเมื่อศูนย์บริการปิด และราคารถที่ตกเร็วหลังซื้อ

เฉพาะความกังวลว่าศูนย์บริการจะปิดตัว ก็มีผู้ร้องเรียนถึง 329 ราย

จนคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคมีมติฟ้องแพ่งผู้ประกอบธุรกิจ เพื่อเรียกค่าเสียหายคืนให้ผู้บริโภครวมกว่า 103 ล้านบาท

จะเห็นว่า ความเสี่ยงนี้ขยายวงไปไกลกว่าแค่แบรนด์ใดแบรนด์หนึ่ง

เพราะราคารถมือสองขึ้นอยู่กับความเชื่อมั่นของคนทั้งตลาด ต่อให้แบรนด์ที่เราขับอยู่แข็งแรงดี แต่ถ้าตลาดรถ EV มีแต่ความไม่แน่นอน ราคามือสองของหลายยี่ห้อก็อาจถูกลากลงไปด้วย

อย่างไรก็ตาม ภาษี EV 35% ก็มีอีกด้านที่เราควรพูดถึง

ในมุมของผู้บริโภค ถ้าภาษีที่ปรับขึ้น ดึงให้ค่ายรถมาตั้งโรงงานในไทยได้จริง นั่นก็หมายถึงอะไหล่และฐานบริการที่จะอยู่ใกล้ตัวลูกค้ามากขึ้น รวมถึงราคาก็อาจถูกลงด้วย

แต่ในระยะสั้น รถนำเข้าบางรุ่นอาจแพงขึ้น และตัวเลือกในตลาดอาจลดลง เพราะแบรนด์ต่าง ๆ ก็ต้องเลือกนำเข้าเฉพาะรุ่นที่ฐานลูกค้าในไทยจ่ายไหว

ส่วนในมุมของอุตสาหกรรม การขึ้นภาษี ก็ดันให้ตลาดรถ EV ไทยเข้าสู่ช่วงคัดกรอง แบรนด์ที่มีฐานการผลิตและระบบบริการในไทยจะได้เปรียบเรื่องต้นทุน ส่วนแบรนด์ที่พึ่งพาการนำเข้าก็ต้องปรับตัวตาม

และที่ต้องเข้าใจคือ การขึ้นภาษีก็ไม่ได้หมายความว่าทุกแบรนด์ที่นำเข้าจะต้องถอนตัว บางรายอาจเลือกตั้งโรงงาน บางรายอาจเลือกขายรถน้อยรุ่นลง

ขณะเดียวกันภาครัฐก็เริ่มขยับหลังเรื่องร้องเรียนรถ EV เพิ่มขึ้น

ทั้งการผลักดันให้มีศูนย์บริการทุกระยะ 150-200 กิโลเมตร กำหนดระยะเวลาซ่อมมาตรฐาน มีอะไหล่สำรองเพียงพอ และสิทธิ์ในการซ่อมที่เป็นธรรมขึ้น

แต่ระหว่างที่กติกาเหล่านี้ยังไม่ครบ และแต่ละฝ่ายกำลังปรับตัว
คนที่ต้องตัดสินใจและรับความเสี่ยงก่อนก็คือตัวผู้ซื้อเอง

ดังนั้น ก่อนจะรับส่วนลดหลักแสน ลองถามพนักงานขายด้วย 4 คำถามนี้
- แบรนด์นี้มีโรงงาน หรือแผนลงทุนระยะยาวในไทยไหม ?
- มีศูนย์บริการกี่แห่ง ใกล้บ้านเราแค่ไหน และมีอะไหล่สำรองไว้พร้อมแค่ไหน ?
- ถ้าบริษัทปรับโครงสร้างหรือเปลี่ยนผู้จัดจำหน่าย การรับประกันจะเป็นอย่างไร ใครจะเข้ามารับช่วงต่อ ?
- ข้อสุดท้าย ถ้าต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่ ซ่อมใหญ่ หรือขายต่อในอีก 5 ปี ค่าใช้จ่ายจะเป็นเท่าไร ?

แม้ตัวเลขที่ได้ จะเป็นค่าประมาณการไม่แน่นอน
แต่ก็น่าจะช่วยให้เราเห็นภาพว่า ส่วนลดหลักแสนในวันนี้คุ้มค่าหรือเปล่า ?

เพราะถ้าวันหนึ่งรถที่เราซื้อมา ไม่มีศูนย์ให้เข้า ไม่มีอะไหล่ให้เปลี่ยน และไม่มีซอฟต์แวร์ให้อัปเดต

ส่วนลดก้อนนั้นก็อาจกลายเป็นส่วนลดที่แพงและเจ็บปวดที่สุด ที่ได้รับมาพร้อมกับรถ EV คันโปรด

การซื้อรถ EV วันนี้ จึงต้องมั่นใจทั้งตัวรถและมั่นใจในแบรนด์
ว่าจะยังอยู่ดูแลเราไปอีก 5 ถึง 10 ปีข้างหน้า..