ย้อนกลับไปในปี 2008 แล้วกลับมาดูอิตาลีอีกครั้งในปี 2025 

เราจะพบว่า เศรษฐกิจของอิตาลีนั้นมีการเติบโตเฉลี่ยเพียงปีละ 0.3% ตลอด 17 ปีที่ผ่านมา 

เรียกได้ว่า การเติบโตระดับนี้น้อยมาก เทียบกับหลาย ๆ ประเทศพัฒนาแล้ว

ทั้งที่มีแบรนด์ชื่อดังระดับโลก ตั้งแต่สินค้าแฟชั่น รถยนต์หรู อาหาร ซึ่งมีจุดกำเนิดจากประเทศนี้มากมาย อย่าง Ferrari, Lamborghini, Gucci, Prada, Armani, Dolce & Gabbana และ Ferrero 

ไปจนถึงการท่องเที่ยว ที่อิตาลีนั้นยังเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวทั่วโลก โดยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติ เดินทางเข้ามาท่องเที่ยวมากกว่า 60 ล้านคนต่อปี

แล้วอะไรทำให้จุดแข็งเหล่านี้ ยังไม่พอที่จะพาเศรษฐกิจของประเทศเติบโตได้เร็วกว่านี้ ?

ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

- ปี 2008 GDP ของอิตาลีอยู่ที่ 80 ล้านล้านบาท

- ปี 2025 GDP ของอิตาลีอยู่ที่ 84 ล้านล้านบาท

นั่นหมายความว่า ตลอด 17 ปีที่ผ่านมา ขนาดเศรษฐกิจของอิตาลีเพิ่มขึ้นเพียง 4 ล้านล้านบาท

ซึ่งคิดเป็นการเติบโตเฉลี่ยเพียงปีละ 0.3% เท่านั้น..

แต่ในช่วงเวลาเดียวกันนี้

- สหรัฐอเมริกา GDP เพิ่มขึ้น 528 ล้านล้านบาท เฉลี่ยปีละ 4.4%

- จีน GDP เพิ่มขึ้น 502 ล้านล้านบาท เฉลี่ยปีละ 8.8%

ขณะที่ประเทศยุโรปอื่น ๆ

- เยอรมนี GDP เพิ่มขึ้น 43 ล้านล้านบาท เฉลี่ยปีละ 1.8%

- สหราชอาณาจักร GDP เพิ่มขึ้น 35 ล้านล้านบาท เฉลี่ยปีละ 1.8%

- ฝรั่งเศส GDP เพิ่มขึ้น 17 ล้านล้านบาท เฉลี่ยปีละ 1%

คำถามคือ แล้วมันเกิดอะไรขึ้นกับอิตาลี ?

จริง ๆ ตัวเลขเศรษฐกิจที่ดูอ่อนแอนี้ มีที่มาจากหลายปัจจัย ได้แก่

1. จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงและผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น

ปัจจุบัน อิตาลีถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอัตราการเกิดต่ำที่สุดในโลก

โดยในปี 2008 อิตาลีมีเด็กเกิดใหม่ประมาณ 576,000 คน

แต่ในปี 2024 ตัวเลขดังกล่าวลดลงเหลือเพียงราว 370,000 คน หรือลดลงไปกว่า 35% ภายในเวลา 16 ปี

เรื่องนี้นอกจากจะทำให้แนวโน้มแรงงานลดลงแล้ว

ยังหมายถึงตัวเลขกำลังซื้อในประเทศ ที่อาจจะอ่อนแอลงในอนาคตอีกด้วย

ในขณะเดียวกันสัดส่วนผู้สูงอายุกลับเพิ่มขึ้น นั่นทำให้รัฐบาลต้องใช้งบประมาณที่มากขึ้น ไปกับเรื่องของสาธารณสุขและสวัสดิการ

และสูญเสียโอกาสที่จะนำเงินไปลงทุนในการศึกษา เทคโนโลยี หรือโครงสร้างพื้นฐานอื่น ๆ

นอกจากทำให้เศรษฐกิจเติบโตช้าลงแล้ว ยังส่งผลให้ธุรกิจมีแรงจูงใจในการลงทุน และขยายกิจการลดลงด้วย

2. บรรยากาศที่ไม่เอื้อต่อการทำธุรกิจ

นักลงทุนจำนวนมาก มองว่าการทำธุรกิจในอิตาลีมีความซับซ้อน

ทั้งในด้านการขอใบอนุญาต การติดต่อราชการ การจัดการภาษี ตลอดจนกระบวนการทางกฎหมายต่าง ๆ เช่น การจดทะเบียนบริษัท การเตรียมเอกสารรับรอง การขึ้นทะเบียน VAT

กระบวนการทั้งหมดนี้ อาจใช้เวลานาน 6-12 สัปดาห์ ซึ่งกลายเป็นแรงเสียดทานในการทำธุรกิจอีกอย่างหนึ่ง

3. มีธุรกิจยิบย่อยจำนวนมาก

เศรษฐกิจอิตาลีนั้น พึ่งพาธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็กมากกว่าที่หลายคนคิด

โดยข้อมูลของ OECD และ European Commission ระบุว่าธุรกิจในอิตาลีกว่า 99.9% นั้น เป็นธุรกิจ SME

แม้จะมีข้อดีหลายด้าน ทั้งในแง่ของความหลากหลาย และเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดการแข่งขัน

แต่ธุรกิจ SME ก็มีข้อจำกัดมากมาย เช่น การทำ R&D หรือเรื่องแหล่งเงินทุนที่อาจเสียเปรียบธุรกิจใหญ่ ทำให้ขยายธุรกิจได้ช้า และเสียเปรียบบริษัทต่างชาติ

ทำให้ผลิตภาพของประเทศ ไม่เพิ่มขึ้นอย่างที่ควรจะเป็น

4. หนี้สาธารณะสูง

อิตาลีเป็นหนึ่งในประเทศที่มีหนี้สาธารณะสูงที่สุดในโลก 

โดยในปี 2025 อิตาลีมีหนี้สาธารณะสูงกว่า 120 ล้านล้านบาท หรือเกือบ 140% ของ GDP

การมีหนี้มากขนาดนั้น ทำให้รัฐบาลอิตาลีต้องนำงบประมาณจำนวนมาก ไปใช้ในการชำระดอกเบี้ย และสูญเสียโอกาสที่จะนำเงินไปพัฒนาสิ่งใหม่ ๆ นั่นเอง

ทั้งหมดนี้คือ เหตุผลเชิงโครงสร้าง ที่ส่งผลโดยตรงต่อเศรษฐกิจของอิตาลี

และเมื่อเศรษฐกิจไม่มีเครื่องยนต์ตัวใหม่มาคอยขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ประเทศอิตาลี ก็เป็นเหมือนนักวิ่งที่ถูกแซงหน้าไปเรื่อย ๆ..