Neil Shen เจ้าพ่อ VC อันดับ 1 ของจีน มีแนวคิดการลงทุนอย่างไร ? /โดย ลงทุนแมน
เมื่อพูดถึงวงการ Venture Capital ในโลกตะวันตก เราอาจเคยได้ยินชื่อนักลงทุนระดับตำนานอย่างคุณ Peter Thiel หรือคุณ Marc Andreessen

แต่หันมามองที่ประเทศจีน มีนักลงทุนที่อยู่เบื้องหลังการปั้นสตาร์ตอัปชื่อดังมาแล้วนับไม่ถ้วน จนถูกยกย่องให้เป็นราชา Venture Capital ของประเทศจีน

ชายคนนั้นมีชื่อว่าคุณ “Neil Shen”

- Alibaba แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซยักษ์ใหญ่
- ByteDance เจ้าของแพลตฟอร์ม TikTok
- Meituan ซูเปอร์แอปจัดส่งอาหารและบริการไลฟ์สไตล์
- Pinduoduo แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ
- SHEIN แพลตฟอร์มเสื้อผ้าฟาสต์แฟชั่น

ซึ่งชื่อบริษัทจีนที่พูดมานี้ ตัวเขาเริ่มลงทุนตั้งแต่โมเดลธุรกิจยังมีความเสี่ยงอยู่มาก แต่ก็สามารถเติบโตจนกลายเป็นแบรนด์ที่แพร่หลายอย่างในปัจจุบัน

แล้วอะไรคือ เคล็ดลับที่ทำให้เขาประสบความสำเร็จในการลงทุน ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

คุณ Shen Nanpeng หรือ Neil Shen เป็นนักลงทุนชาวจีน เกิดเมื่อปี 1967 ปัจจุบันมีอายุ 58 ปี

เขาจบปริญญาด้านคณิตศาสตร์ประยุกต์จากมหาวิทยาลัย Shanghai Jiao Tong ก่อนไปเรียนต่อ MBA ที่ Yale School of Management ในสหรัฐอเมริกา

ทำให้เส้นทางอาชีพในช่วงแรกของคุณ Shen คือ ธุรกิจการเงิน โดยตัวเขาเคยทำงานกับทั้ง Citibank, Lehman Brothers และ Deutsche Bank มาก่อน

ซึ่งประสบการณ์เหล่านั้น ได้หล่อหลอมกรอบความคิดให้เขาเข้าใจว่า บริษัทจะเติบโตได้จริง ก็ต้องมีเงินทุนสนับสนุนอย่างเหมาะสม

ต่อมาในปี 1999 นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่อคุณ Shen ตัดสินใจหันไปเป็นผู้ประกอบการเองบ้าง

โดยร่วมก่อตั้ง Ctrip.com (ปัจจุบันคือ Trip.com) ที่เป็นแพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับจองตั๋วและวางแผนการท่องเที่ยวแบบครบวงจรของจีน

ซึ่งเขาดำรงตำแหน่งเป็นประธานบริษัท และ CFO จนสามารถพา Ctrip จดทะเบียนเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ NASDAQ ได้ในปี 2003

นอกจากนั้น ยังร่วมก่อตั้ง Home Inn Group เครือโรงแรมราคาประหยัดที่ขยายสาขาไปทั่วจีน และพาบริษัทเข้าตลาดหุ้นได้เช่นกัน

จนกระทั่งปี 2005 คุณ Shen ก็ก้าวเข้าสู่วงการ Venture Capital โดยได้ร่วมก่อตั้งบริษัท Sequoia Capital China ขึ้นมา

ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการเอาสไตล์การบริหารแบบ Sequoia ในซิลิคอนแวลลีย์ มาประยุกต์ใช้กับการลงทุนสตาร์ตอัปในจีนที่กำลังโตระเบิด

ผลปรากฏว่า Sequoia China ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม กลายเป็นกองทุนที่ทรงอิทธิพลและทำผลตอบแทนได้สูงมากในจีน

แม้ต่อมา บริษัทได้แยกตัวออกมาเป็นอิสระในปี 2023 และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น HongShan Capital Group แต่ก็ยังมีคุณ Shen เป็นหัวเรือใหญ่เหมือนเดิม

เรามาลองดูตัวอย่างบริษัทที่คุณ Shen พากองทุนเข้าไปร่วมลงทุน

- Alibaba แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซยักษ์ใหญ่ ซึ่งเป็นบริษัทแรก ๆ ที่ Sequoia China เข้าไปลงทุนตั้งแต่ช่วงก่อตั้งกองทุน

- ByteDance เจ้าของแพลตฟอร์ม TikTok ซึ่ง Sequoia China ลงทุนในรอบการระดมทุนซีรีส์ C ในช่วงปี 2014 โดยขณะนั้นได้ถือหุ้นบริษัทในสัดส่วนราว 10%

- Meituan ซูเปอร์แอปจัดส่งอาหารและบริการไลฟ์สไตล์ ซึ่ง Sequoia China ลงทุนตั้งแต่รอบการระดมทุนซีรีส์ A โดยขณะนั้นได้ถือหุ้นบริษัทในสัดส่วนราว 22.5% และยังลงทุนเพิ่มในซีรีส์ B, C, E ต่อด้วย

- Pinduoduo แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซสินค้าราคาถูก ซึ่ง Sequoia China ลงทุนในรอบการระดมทุนซีรีส์ B ในช่วงปี 2016 และยังลงทุนเพิ่มในซีรีส์ C, D ต่อด้วย

- SHEIN แพลตฟอร์มเสื้อผ้าฟาสต์แฟชั่น ซึ่ง Sequoia China ลงทุนในรอบการระดมทุนซีรีส์ C และ D ในช่วงปี 2018

จะเห็นได้ว่ากองทุน Sequoia China มีการลงทุนในบริษัทเหล่านี้ ตั้งแต่ตอนแรกที่โมเดลธุรกิจยังมีความเสี่ยงอยู่มาก แต่สุดท้ายก็สามารถเติบโตจนกลายเป็นแบรนด์ที่แพร่หลายได้ในที่สุด

ซึ่งแนวคิดที่คุณ Shen ใช้คัดเลือกสตาร์ตอัปที่จะลงทุนด้วยนั้นมีหลายปัจจัย

ข้อแรกคือ เขาจะมองหาบริษัทที่มีป้อมปราการธุรกิจที่แข็งแกร่ง ไม่ใช่แค่โตเร็ว เนื่องจากในตลาดจีน คู่แข่งมักหาทางลอกเลียนแบบได้เร็วมาก จึงต้องพัฒนานวัตกรรมอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้ถูกแทนที่ได้ยาก

ข้อถัดมาคือ การปรับตัวให้เข้ากับท้องถิ่น โดยถึงแม้จะใช้แนวคิดการลงทุนแบบสหรัฐฯ แต่ก็ควรวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคชาวจีนได้ดี

อย่างไรก็ตาม บริษัทที่จะโตแบบก้าวกระโดดได้จริง ๆ ต้องมีแผนในการสเกลธุรกิจเพื่อบุกตลาดโลกด้วยเช่นกัน

อีกข้อที่คุณ Shen ให้ความสำคัญมากก็คือ ผู้ก่อตั้ง โดยเชื่อว่าผู้บริหารที่วิสัยทัศน์ดีและเป็นมืออาชีพ จะนำพาบริษัทผ่านแรงกดดัน จนไปเจอโมเดลธุรกิจที่ถูกต้องได้

นอกจากนั้น ในฝั่งของนักลงทุนเอง ก็ไม่ควรทำหน้าที่แค่สนับสนุนด้านการเงิน แต่ต้องเข้าใจในอุตสาหกรรมเชิงลึก และให้คำแนะนำแก่บริษัท เพื่อประคับประคองให้เติบโตได้อย่างเหมาะสมในระยะยาว

ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้คุณ Shen ได้รับการยอมรับในวงกว้าง และถูกนิตยสาร Forbes จัดให้เป็นนักลงทุนแนว Venture Capital อันดับ 1 ของประเทศจีนในปี 2025 ซึ่งเป็นปีที่ 8 ติดต่อกันแล้ว

และ Forbes ยังได้ประเมินว่าคุณ Shen มีมูลค่าทรัพย์สินอยู่ที่ประมาณ 113,000 ล้านบาท เลยทีเดียว

สำหรับบทเรียนที่ได้จากเรื่องนี้ คือ การลงทุนให้ประสบความสำเร็จ คงไม่ใช่แค่คัดเลือกหุ้นเก่ง แต่ต้องเข้าใจทั้งการเงินและผู้ประกอบการด้วย

ดังนั้น Venture Capital ที่ดี จึงไม่ใช่ผู้ให้เงิน แต่คือพาร์ตเนอร์เชิงกลยุทธ์ ที่เดินไปกับบริษัทตั้งแต่วันที่ยังไม่มีอะไรแน่นอน

เพื่อใช้ประสบการณ์ช่วยชี้ทิศทางให้ธุรกิจสตาร์ตอัปหน้าใหม่ สร้างความได้เปรียบและเอาชนะตลาดได้

ซึ่งนี่คือเหตุผลที่ทำให้คุณ Neil Shen เป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของสตาร์ตอัปจีนอย่าง Alibaba, TikTok และอีกหลายธุรกิจ ที่ทั่วโลกรู้จัก..