สรุปประเด็นภาษี ซื้อขายทองคำ ครบจบในโพสต์เดียว /โดย ลงทุนแมน
ทองคำคือหนึ่งในสินทรัพย์ที่มีประเด็นเรื่องภาษีมาโดยตลอด เพราะบางคนบอกว่า ซื้อขายได้กำไรไม่ต้องเสียภาษี ขณะที่อีกกลุ่มบอกว่า เสียภาษี โดนมากับตัวแล้ว

จริง ๆ แล้วการซื้อขายทองคำต้องเสียภาษีไหม เกณฑ์การตัดสินคืออะไร ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ขายทองคำไม่ต้องเสียภาษี คือประโยคที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุด เพราะมันอาจเสียภาษีหรือไม่เสียก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าเป็นกรณีไหน

ถ้าเป็นกรณีที่เราขายทองคำที่เป็นทรัพย์สินส่วนตัว ไม่ได้มุ่งเน้นทำกำไร เช่น หากเราซื้อทองมาใส่ ซื้อมาเก็บสะสมนานแล้ว หรือได้เป็นมรดก แล้ววันหนึ่งนำออกไปขาย เพื่อเปลี่ยนเป็นเงินสด

ทางกฎหมาย เงินได้จากการขายสังหาริมทรัพย์ที่ได้มาโดยมิได้มุ่งในทางการค้าหรือหากำไร จะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

แต่ถ้าซื้อมาขายไป เช่น ซื้อขายทองคำออนไลน์ ที่กำลังเป็นที่นิยมในปัจจุบัน มีโอกาสสูงที่จะโดนกรมสรรพากรเรียกให้เสียภาษี

เพราะเงินกำไรตรงนี้จะถือว่าเป็นเงินได้พึงประเมินประเภท 40(8) ต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตอนปลายปี

โดยรายได้จากการขายทองคำ สามารถนำไปหักค่าใช้จ่ายตามจริง หรือก็คือต้นทุนค่าทองคำที่ซื้อมาจริง

ยอดที่เหลือคือ กำไรสุทธิ ซึ่งจะนำไปรวมกับรายได้หรือเงินเดือนต่อ เพื่อคิดภาษีตามอัตราก้าวหน้า

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ สมมติว่าเรามีรายได้จากเงินเดือนประจำ และมีการซื้อขายทองคำออนไลน์ผ่านแอป โดยมีข้อมูลตามนี้

- มีรายรับจากการกดขายทองคำ ในแอปตลอดทั้งปี = 200,000 บาท
- มีเอกสารหรือสลิปยืนยันว่า ทองคำที่ขายไปทั้งหมดนั้น ตอนซื้อมามีต้นทุนจริง = 180,000 บาท
- มีเงินได้หลังจากหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนของเงินเดือน = 300,000 บาท

วิธีคำนวณภาษีคือ ให้นำรายรับจากการขายทองคำ มาหักต้นทุน นั่นหมายความว่าเงินได้จากการขายทองคำจะเหลือ 200,000 - 180,000 = 20,000 บาท

หลังจากนั้นนำไปรวมกับเงินได้สุทธิของเงินเดือน เพื่อนำไปคิดภาษี = 20,000 + 300,000 = 320,000 บาท

จากตัวเลขเงินได้สุทธิ ฐานภาษีจะตกไปอยู่ที่ 10%

ดังนั้นกำไรจากการขายทองคำจะเสียภาษี = 20,000 x 10% = 2,000 บาทนั่นเอง

ทั้งนี้ภาษีที่เสีย 2,000 บาทเป็นกรณีที่เรามีหลักฐานครบถ้วน หากเราไม่มีหลักฐานว่าต้นทุนซื้อทองคำจริง ๆ นั้นเท่าไร ตามเงินได้พึงประเมินประเภท 40(8) จะเปลี่ยนจากหักค่าใช้จ่ายตามจริง เป็นหักแบบเหมา 60%

ดังนั้นแต่เดิมที่เราควรจะมีเงินได้จากการขายทองคำ 20,000 บาท ตัวเลขจะเปลี่ยนเป็น 200,000 - (200,000 x 60%) = 80,000 บาท

ซึ่งกำไรจากการขายทองคำจะเสียภาษี = 80,000 x 10% = 8,000 บาท หรือคิดเป็น 4 เท่าของภาษีเดิม

นี่เลยเป็นเหตุผลว่า ทำไมเราควรเก็บหลักฐานต่าง ๆ ไว้หากลงทุน เพราะเราอาจจะต้องเสียภาษีเกินความเป็นจริง

แต่สิ่งที่น่าตั้งคำถามมากที่สุดคือ ซื้อขายทองคำแค่ไหน ถึงจะเรียกว่ามุ่งค้ากำไร

คำว่ามุ่งค้ากำไร ในทางภาษีของกรมสรรพากร ไม่ได้มีตัวเลขระบุเป๊ะ ๆ ว่าต้องซื้อขายกี่บาท หรือกำไรกี่บาทถึงจะเข้าข่ายเสียภาษี แต่กรมสรรพากรจะใช้การพิจารณาจากพฤติกรรมและเจตนาเป็นหลัก

หากซื้อทองคำเก็บไว้เป็นปี ๆ หรือหลายปีแล้วเพิ่งเอาออกมาขายเมื่อจำเป็น หรือขายทองคำหมั้น ทองคำมรดก ที่ถือครองมานานมาก อันนี้ชัดเจนว่าได้รับการยกเว้นภาษี

แต่ถ้าซื้อมาแล้วขายไปในระยะเวลาสั้น ๆ เช่น ซื้ออาทิตย์นี้ ขายอาทิตย์หน้า หรือมีการทำรายการซื้อขายเข้าออกบัญชีตลอดทั้งปี อันนี้ต้องยื่นเสียภาษี

สำหรับช่องทางและรูปแบบการซื้อขาย ก็มีความสำคัญต่อการตีความของกรมสรรพากรเช่นกัน

ถ้าซื้อขายผ่านแอปออมทองคำ ที่ระบบเอื้อให้กดซื้อขายทำกำไรจากส่วนต่างราคาได้ทันที โดยไม่ต้องมารับทองคำแท่งจริง เคสนี้กรมสรรพากรอาจมองว่า เจตนาเปิดบัญชีมาเพื่อเก็งกำไรชัดเจน

ด้วยความที่เกณฑ์การตัดสินไม่ได้ชัดเจน ต่อให้เราซื้อต้นปี ขายท้ายปี ก็ไม่รู้ว่าจะต้องเสียภาษีหรือไม่ ก็คงน่าจะทำให้หลายคนที่ลงทุนในทองคำออนไลน์ เริ่มมองหาวิธีการลงทุนทองคำอื่น ๆ ไว้บ้าง เพื่อให้ได้ผลประโยชน์ทางภาษี

ซึ่งทางเลือกการลงทุนทองคำที่ได้รับการยกเว้นภาษี ได้แก่

- DR ทองคำ หลักทรัพย์ที่อิงกับกองทุนที่ลงทุนในทองคำ หรือพูดง่าย ๆ ว่า ผลตอบแทนของมันจะล้อไปตามราคาทองคำ

จุดเด่นของ DR จะอยู่ตรงที่หากเรามีบัญชีหุ้นไทย จะสามารถซื้อขายได้เลย และหากได้กำไรจากส่วนต่างราคา จะได้รับการยกเว้นภาษีเหมือนหุ้น

ทีนี้จะซื้อหรือขายเพื่อทำกำไรมากน้อยแค่ไหน ก็ทำได้ตามใจเลย แต่ต้องระวังต้นทุนที่ซ่อนอยู่คือ ราคา Bid-Offer ที่ยิ่งห่างกัน ยิ่งทำให้มีต้นทุนในการซื้อขาย

รวมถึงเรื่องสภาพคล่องก็มีความสำคัญ เพราะในระหว่างวันซื้อ-ขาย จะต้องมี Market Maker คอยทำงานรับซื้อ รับขายให้ตลาดมีสภาพคล่อง และในวันที่ตลาดผันผวนหนัก หรือเกิดความตื่นตระหนก Market Maker ก็อาจจะมีความเสี่ยงมากขึ้นในการทำงาน

ทำให้ทำหน้าที่ได้ไม่เต็มที่ บางจังหวะอยากขาย แต่ไม่มีคนรับซื้อ หรือบางครั้งต้องจำใจซื้อของแพงกว่ามูลค่าจริง เพียงเพราะเกิดการแย่งกันซื้อ

นั่นเลยนำไปสู่ทางเลือกต่อไป

- กองทุนรวมทองคำ ที่ไม่มีปัญหาด้านราคา Bid-Offer และสภาพคล่อง

แต่ข้อเสียของกองทุนรวมที่ไม่เหมือนทางเลือกด้านบนคือ กองทุนรวมซื้อ-ขาย ได้เพียงวันทำการละ 1 ครั้งสิ้นวัน

ถ้าหากเราเป็นนักลงทุนที่ซื้อขายรายวัน เครื่องมือกองทุนรวมจะเป็นเครื่องมือที่ไม่เหมาะสม

แต่สำหรับนักลงทุนที่ไม่ได้ซื้อขายรายวัน ราคาที่เรียลไทม์อาจจะไม่จำเป็นเท่าไรนัก

โดยข้อดีของการซื้อ-ขาย ที่ได้ราคาสิ้นวันของกองทุนรวมก็คือ เราจะได้ราคาที่อ้างอิงกับมูลค่าทรัพย์สินสุทธิจริง ๆ และข้อดีของกองทุนรวมคือมี Trustee คอยดูแลรักษาผลประโยชน์ให้เราอีกด้วย

อย่างไรก็ตามสิ่งที่ควรระวังก็คือ กองทุนรวมจะมีค่าจัดการต่อปี

สุดท้ายแล้วเป้าหมายของการลงทุนทองคำ คือการปกป้องความมั่งคั่งและสร้างผลตอบแทน

ก็คงไม่มีนักลงทุนคนไหน อยากให้กำไรที่หามาได้ด้วยความยากลำบาก ต้องถูกหักหายไปกับภาษีที่ไม่คาดคิด หรือค่าธรรมเนียมที่ซ่อนอยู่ ในวันที่เกณฑ์ภาษีทองคำออนไลน์ยังคลุมเครือ

ดังนั้นการกระจายสินทรัพย์มายังกองทุนรวมทองคำที่โปร่งใสและมีต้นทุนต่ำ จึงอาจเป็นคำตอบที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับในเวลานี้..

คำเตือน :
- ผู้ลงทุนควรทำความเข้าใจลักษณะสินค้า เงื่อนไขผลตอบแทน และความเสี่ยงที่ระบุไว้ในคู่มือการลงทุน
- ผลการดำเนินงานในอดีต มิได้เป็นสิ่งยืนยันถึงผลการดำเนินงานในอนาคต ผู้ลงทุนควรพิจารณาความเหมาะสมและความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุน
- กองทุนมีนโยบายป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนตามดุลยพินิจของผู้จัดการกองทุน เนื่องจากกองทุนไม่ได้ป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนทั้งจำนวน ผู้ลงทุนอาจขาดทุนหรือได้รับกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยน หรือได้รับเงินคืนต่ำกว่าเงินลงทุนเริ่มแรกได้
- กองทุนรวมนี้มีความซับซ้อนและมีความเสี่ยงสูงกว่ากองทุนรวมทั่วไปจากความผันผวนของราคาทองคำ อัตราแลกเปลี่ยน และการลงทุนในต่างประเทศ ผู้ลงทุนควรขอคำแนะนำเพิ่มเติมจากผู้แนะนำการลงทุนก่อนตัดสินใจลงทุน