ยางพารากิโลกรัมละเกือบ 100 บาท ตัวเลขนี้แทบไม่เคยกลับมาให้วงการยางพาราไทยเห็นมานานแล้ว

เราจะเห็นราคานี้ล่าสุด ก็ต้องย้อนกลับไปตั้งแต่ปี 2553 หรือ 17 ปีที่แล้วเลย

ถ้าเราไม่ใช่คนในวงการยางพาราอาจจะคิดว่า เกษตรกรชาวสวนยางก็น่าจะได้ประโยชน์จากการรอคอยมาหลายปี

แต่จริง ๆ ไม่ใช่แบบนั้น เพราะมีแค่เกษตรกรชาวสวนยางพาราที่อดทนปลูกมานานเท่านั้นถึงจะได้ประโยชน์ ในขณะที่เกษตรกรชาวสวนยางพาราหลายคนเลิกปลูกไปนานแล้ว

ทำไมเกษตรกรหลายคนถึงเลือกทิ้งพืชทองคำนี้ไป ?

ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

นี้คือข้อมูลการยางแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งจะเห็นว่าราคายางพารากำลังใกล้

กิโลกรัมละเกือบ 100 บาทเกือบเรื่อย ๆ

- ยางแผ่นรมควันชั้น 3 กิโลกรัมละ 82.90 บาท 

- ยางแผ่นดิบ กิโลกรัมละ 81.47 บาท

- น้ำยางสด กิโลกรัมละ 78.00 บาท

- ยางก้อนถ้วย กิโลกรัมละ 71.43 บาท 

ซึ่งก่อนหน้านี้ ยางพาราเคยเป็นเหมือนพืชทองคำครั้งหนึ่ง เพราะในช่วงปี 2553-2555 ราคาทะลุไปเกิน 100 บาทต่อกิโลกรัม

เพราะตอนนั้น อินเดียและจีนต้องการยางพารา ราคาตลาดโลกจึงสูงขึ้น 

จากการเติบโตของอุตสาหกรรมรถยนต์ และราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น จนยางสังเคราะห์มีราคาแพง ทั่วโลกต้องหันมาพึ่งพายางจากธรรมชาติแทน

ปัญหาคือ ไม่ใช่อยู่ดี ๆ ความต้องการยางสูงขึ้นแล้วจะผลิตตามความต้องการได้เลยทันที

เพราะการปลูกยางพารา 1 ครั้ง ต้องรอเกือบ 7 ปี กว่าจะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตได้

เมื่อความต้องการสูง แต่ปริมาณผลผลิตมีจำกัด ราคายางพาราในเวลานั้นเลยพุ่งทะยาน 

เกษตรกรชาวสวนยางพาราภาคใต้หลายคน กลายเป็นเศรษฐีในเวลาไม่นาน หลายครอบครัวซื้อรถยนต์หรือซื้อของอื่น ๆ ตามกำลังซื้อที่มากขึ้น

พอเวลาผ่านไป เมื่อยางพาราถูกปลูกมากขึ้นในภาคอื่น ๆ เช่น ภาคอีสาน รวมไปถึงการลงทุนปลูกในประเทศเพื่อนบ้านและประเทศในแอฟริกา 

ถ้าเริ่มปลูกในช่วงปี 2553-2555 ซึ่งเป็นช่วงที่ราคายางพาราแพง ก็แปลว่าต้องรออีก 7 ปีกว่าผลผลิตจะออกสู่ตลาด

นั่นก็คือ ในช่วงปี 2560-2562 ปริมาณผลผลิตยางพาราจึงทะลักออกสู่ตลาดโลกมากขึ้น

จุดนี้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ ที่ทำให้หลายคนเลือกทิ้งพืชทองคำอย่างยางพาราไปในปี 2562 เป็นต้นมา

- ปี 2562 พื้นที่ปลูกยางพารา 25.04 ล้านไร่

- ปี 2565 พื้นที่ปลูกยางพารา 24.23 ล้านไร่

- ปี 2568 พื้นที่ปลูกยางพารา 23.82 ล้านไร่

เรียกได้ว่า ตั้งแต่ปี 2562 จนถึงปีที่แล้ว เกษตรกรเลิกปลูกยางพาราไปกว่า 1.22 ล้านไร่ 

ซึ่งในจำนวนนี้ เป็นเกษตรกรภาคใต้ที่เลิกปลูกไปแล้วกว่า 1.17 ล้านไร่

คำถามคือ แล้วทำไมต้องเป็นปี 2562 ในช่วงที่ผลผลิตยางพาราทะลักสู่ตลาดโลกมากขึ้น ?

ในเวลานั้นความต้องการยางพาราในตลาดโลกไม่ได้มากขนาดนั้นแล้ว สวนทางกับผลผลิตยางพาราทั่วโลกที่มากขึ้น

พอเป็นแบบนี้ มันก็เป็นไปตามหลักเศรษฐศาสตร์ ความต้องการขายมากกว่าความต้องการซื้อ สุดท้ายราคายางพาราก็ตกต่ำลง

ซึ่งจริง ๆ แล้ว ราคายางพาราก็เริ่มดิ่งลงมาก่อนหน้านั้นเสียอีก จนในปี 2557 ดิ่งลงจนเหลือราว 53 บาทต่อกิโลกรัม 

เทียบกับต้นทุนการผลิตยางพาราที่ 64 บาทต่อกิโลกรัม นั่นแปลว่า เกษตรกรไม่ต่างอะไรจากการกรีดยางแบบฟรี ๆ เพราะขาดทุนไปแล้ว

เกษตรกรชาวสวนยางพาราก็ต้องทนกับการขาดทุนแบบนี้ไปเรื่อย ๆ หรืออาจได้กำไรเงินเหลือที่แทบน้อยมาก ในช่วงที่ราคายางพาราตกต่ำมาหลายปี 

ซึ่งเมื่อผลผลิตยางพาราออกสู่ตลาดมากขึ้นเรื่อย ๆ ก็ยิ่งกดให้ราคายางพาราดิ่งลงมากขึ้น 

แต่แค่ราคายางพาราตกต่ำยังไม่พอ เพราะในช่วงปี 2562 เกษตรกรชาวสวนยางพารายังมีรายได้ลดลงไปอีก จากเรื่องเอลนิญโญที่ทำให้น้ำยางพาราไม่ค่อยออก และโรคใบไม้ร่วง จนผลผลิตหายไปเกือบครึ่ง

ปัญหาที่ถาโถมเข้ามาหลายเรื่อง ทำให้ภาครัฐอย่างการยางแห่งประเทศไทย สนับสนุนให้เกษตรกรสวนยางพาราหันไปปลูกพืชอย่างอื่นแทน โดยมีการให้เงินสนับสนุนค่าจัดการโค่น และจัดหาต้นกล้าพืชใหม่ให้

แล้วพืชอื่นที่ว่านี้คืออะไร ?

คำตอบคือ ปาล์มน้ำมัน

ปาล์มน้ำมัน เป็นพืชที่ใช้เวลาเพียงแค่ 3 ปี ก็สามารถเก็บเกี่ยวได้แล้ว ต่างจากยางพารา ที่ต้องใช้เวลาเกือบ 7 ปี กว่าจะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตได้

นั่นแปลว่า เกษตรกรรอไม่นานก็จะได้เงินกลับมาแล้ว ซึ่งทำให้ระยะเวลาในการคืนทุนของการปลูกเร็วกว่ายางพาราไปด้วย

ปาล์มน้ำมัน จึงเป็นพืชส่วนใหญ่ที่เกษตรกรชาวสวนยางพาราหันมาปลูก โดยคิดเป็น 63% ของพื้นที่ปลูกยางพาราที่ลดลงตั้งแต่ปี 2562 เป็นต้นมา

ส่วนพื้นที่ที่เหลือของสวนยางพาราที่ลดลง ก็ถูกเปลี่ยนไปปลูกเป็นทุเรียนแทน

ในช่วงปี 2562 เป็นช่วงที่ทุเรียนไทยเติบโตระเบิด จากความต้องการบริโภคของคนจีนที่มากขึ้น 

แม้การปลูกทุเรียนครั้งหนึ่ง ต้องใช้เวลาเกือบ 5 ปีกว่าจะเก็บเกี่ยวได้ ซึ่งนานกว่าปาล์มน้ำมัน แต่ราคาขายของทุเรียนต่อกิโลกรัม สูงกว่าปาล์มน้ำมันเยอะมาก

ดังนั้นมันก็คุ้มกับการที่เกษตรกรชาวสวนยางพาราบางคน จะเลือกปลูกทุเรียนแทน แม้ต้องแลกกับระยะเวลาคืนทุนที่นานมากขึ้น แต่ก็ยังน้อยกว่ายางพาราที่ปลูกใหม่อยู่ดี

ทั้งหมดนี้ ก็เป็นเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบันกับวงการยางพาราไทย ที่ให้ผลตอบแทนกับเกษตรกรชาวสวนยางพาราหลายคนที่ยังอดทนปลูกอยู่

ซึ่งเกษตรกรที่ได้ประโยชน์มากสุดจากราคายางพาราที่พุ่งตอนนี้ ก็คือ เกษตรกรที่ปลูกในช่วงปี 2559

เพราะปกติแล้วยางพาราจะให้ผลผลิตน้ำยางเต็มที่เมื่อปลูกผ่านไป 10 ปี 

ส่วนเกษตรกรที่ได้ประโยชน์รองลงมา ก็น่าจะเป็นเกษตรกรที่ปลูกยางพาราเมื่อ 7 ปีที่แล้ว หรือช่วงปี 2562 

ซึ่งถ้ายังจำกันได้ ปีนี้เป็นปีที่เกษตรกรชาวสวนยางพาราหลายคนเลือกที่จะโค่นต้นยางพาราทิ้งไป แล้วหันไปปลูกปาล์มน้ำมันหรือทุเรียนแทน

ถ้าใครเป็นเกษตรกรที่ปลูกยางพาราช่วงนี้ ก็คงเคยมีชาวสวนข้าง ๆ และคนรู้จักถามว่า จะปลูกยางพาราไปทำไมอีก ในเมื่อราคาดิ่งลงเรื่อย ๆ ขนาดนั้น

แต่มาวันนี้ เกษตรกรที่โดนถามว่าปลูกยางพาราทำไมในวันนั้น ชาวสวนข้าง ๆ และคนรู้จักก็อาจจะบอกว่า โชคดีที่ปลูกยางพาราในตอนนั้น

บทสรุปของเรื่องนี้ เราอาจจะมองว่า เกษตรกรหลายคนพลาดที่ไม่ยอมอดทนรอให้ราคายางพาราพุ่งอีกครั้ง เหมือนที่เคยเกิดขึ้นแล้วในช่วงปี 2553-2555

แต่การอดทนรอก็มีต้นทุนเช่นกัน ทั้งรายได้ที่ลดลงและไม่รู้ว่าราคาจะขึ้นมาอีกตอนไหน

รายได้ที่ลดลง ไม่ใช่แค่ตัวเงิน แต่หมายถึงคุณภาพชีวิตของครอบครัวหนึ่ง ที่อาจไม่ได้มีรายได้จากช่องทางอื่นนอกจากนี้อีกเลย

รวมไปถึงต้นทุนค่าเสียโอกาส ที่ปล่อยให้ที่ดินต้องจมอยู่กับยางพาราต่อไป และตัดโอกาสที่จะสร้างรายได้เพิ่มจากพืชอื่นที่คืนทุนไวหรือทำกำไรได้ดีกว่าแทน..