เศรษฐกิจโลก 100 ปี ตอนที่ 8 ยุคทองของญี่ปุ่น (ค.ศ.1980 - ค.ศ.1989)

เศรษฐกิจโลก 100 ปี ตอนที่ 8 ยุคทองของญี่ปุ่น (ค.ศ.1980 - ค.ศ.1989)

5 พ.ค. 2019
เศรษฐกิจโลก 100 ปี ตอนที่ 8 ยุคทองของญี่ปุ่น (ค.ศ.1980 - ค.ศ.1989) / โดย ลงทุนแมน
ในเวลานั้น ไม่มีประเทศไหนจะมาแรงไปกว่า “ญี่ปุ่น” อีกแล้ว
จากประเทศที่ครั้งหนึ่งเคยใช้กองทัพสร้างจักรวรรดิอันยิ่งใหญ่ไปทั่วทวีปเอเชีย
แล้วต้องพบกับความพ่ายแพ้อย่างย่อยยับ หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2
บัดนี้ ประเทศหมู่เกาะแห่งนี้ก้าวขึ้นมามีบทบาทอีกครั้งหนึ่ง
แต่คราวนี้มาในฐานะมหาอำนาจทางเศรษฐกิจอันดับ 2 ของโลก
รถยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
เหล่านี้คือสินค้าส่งออกสำคัญของญี่ปุ่นที่ออกไปตีตลาดทั่วโลก และส่งผลให้เศรษฐกิจของญี่ปุ่นเติบโตอย่างแข็งแกร่ง
คุณภาพสินค้าที่มีประสิทธิภาพสูง คงทน ในราคาที่ถูกกว่าประเทศอุตสาหกรรมอื่นๆ
ผู้บริโภคในหลายประเทศจึงเลือกที่จะนำเข้าสินค้าสัญชาติญี่ปุ่น
จนต้องขาดดุลการค้าให้แก่ประเทศนี้ในปริมาณมหาศาล
ซึ่งผู้ขาดดุลรายใหญ่ที่สุดก็คือ สหรัฐอเมริกา..
เรื่องนี้ได้นำมาสู่ข้อตกลงพลาซ่า (Plaza Accord) ที่นครนิวยอร์ก ในเดือนกันยายน ปี 1985
เมื่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของสหรัฐอเมริกา
และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ของอังกฤษ เยอรมนีตะวันตก ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น
ซึ่งล้วนได้เปรียบดุลการค้ากับสหรัฐอเมริกา
ได้แถลงข้อตกลงร่วมกันเพื่อลดค่าเงินดอลลาร์สหรัฐ เมื่อเทียบกับสกุลเงินของตน
เพื่อช่วยลดการขาดดุลการค้าของสหรัฐอเมริกา
ผลของข้อตกลงนี้จะทำให้ค่าเงินเยนของญี่ปุ่นแข็งขึ้นเกือบ 2 เท่าในทันที
ในปี 1985 เงิน 242 เยน มีค่าเท่ากับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ
ในปี 1986 เงิน 153 เยน มีค่าเท่ากับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ
สหรัฐอเมริกาคาดหวังว่า สินค้าส่งออกจากประเทศของตนจะมีราคาถูกลง
ส่วนสินค้าที่นำเข้าจากต่างประเทศ โดยเฉพาะสินค้าญี่ปุ่น จะมีราคาแพงขึ้น
แต่ผลที่ตามมากลับตรงกันข้าม ญี่ปุ่นหันมาปรับการบริหารให้คล่องตัว
และใช้กลยุทธ์ลดต้นทุนการผลิต ด้วยการโยกย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศที่มีค่าแรงถูกกว่า
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย และประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในนั้น
ประเทศเหล่านี้ได้รับทั้งเทคโนโลยี และเงินทุน เพื่อปรับปรุงการผลิต และคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น
ขณะที่ญี่ปุ่นก็ได้รับแรงงานราคาถูก และฐานลูกค้าใหม่จำนวนมหาศาลที่จะซื้อสินค้าสัญชาติญี่ปุ่นที่ผลิตออกมา
ราคาอสังหาริมทรัพย์ในญี่ปุ่น และสินทรัพย์อื่นๆ ที่มีเงินเยนเป็นฐานมีราคาพุ่งสูงเป็นประวัติการณ์
สำนักงานวางแผนเศรษฐกิจญี่ปุ่นคำนวณว่า
ราคาที่ดินในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเล็กกว่าสหรัฐอเมริกาเกือบ 30 เท่า มีมูลค่าสูงเป็น 4 เท่า ของราคาที่ดินในสหรัฐอเมริกาทั้งประเทศ..
นอกจากนั้น บริษัทสัญชาติญี่ปุ่น ต่างแห่กันออกไปซื้อกิจการ และอสังหาริมทรัพย์ในต่างประเทศ
บริษัท Sony เข้าซื้อกิจการของบริษัทผู้สร้างภาพยนตร์ Columbia Pictures
กลุ่ม Mitsubishi เข้าซื้ออาคารใหญ่ใจกลางนครนิวยอร์กอย่าง Rockefeller Center
แม้แต่บุคคลที่รวยที่สุดในโลกในปี 1987 ก็เป็นชาวญี่ปุ่นเจ้าของธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ นามว่า Yoshiaki Tsutsumi
cr.rackcdn
ชาวญี่ปุ่นมีจำนวนเพียงครึ่งเดียวของชาวอเมริกัน แต่มีขนาด GDP เกือบ 2 ใน 3 ของสหรัฐอเมริกา
ประเทศที่มีขนาด GDP มากที่สุดในปี 1989 เมื่อเทียบเป็นมูลค่าในปี 2018
สหรัฐอเมริกา 363.3 ล้านล้านบาท
ญี่ปุ่น 195.9 ล้านล้านบาท
สหภาพโซเวียต 129.9 ล้านล้านบาท
เยอรมนีตะวันตก 80.7 ล้านล้านบาท
ฝรั่งเศส 66.2 ล้านล้านบาท
เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ก็เริ่มเบ่งบานในทศวรรษนี้เช่นกัน
บริษัท Microsoft ซึ่งก่อตั้งในทศวรรษที่แล้ว
ได้ออก Windows 1.0 ซึ่งเป็นระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ ในปี 1985
และ “เมาส์” ซึ่งเป็นตัวเชื่อมต่อระหว่างคอมพิวเตอร์กับผู้ใช้งาน ก็ถือกำเนิดขึ้นจากสถาบันวิจัยสแตนฟอร์ดในปี 1986 และได้ปล่อยเช่าเทคโนโลยีนี้ให้กับบริษัท Apple
บริษัทที่ก่อตั้งในทศวรรษนี้ ส่วนใหญ่จึงเป็นบริษัทที่มีผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี
Adobe ก่อตั้งในปี 1982
John Warnock และคู่หู Charles Geschke ซึ่งเคยทำงานอยู่ในบริษัท Xerox มาก่อน
ได้ลาออกจากบริษัทเก่าเพื่อมาก่อตั้งบริษัท Adobe Systems เพื่อพัฒนา Adobe PostScript โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ช่วยแปลงรูปแบบคำสั่งจากเครื่องคอมพิวเตอร์ไปยังเครื่องพิมพ์
ซึ่งภายหลัง บริษัท Apple ได้ซื้อสิทธิ์ในการใช้งานโปรแกรมนี้ ทำให้บริษัท Adobe เริ่มมีชื่อเสียง และกลายเป็นบริษัทผู้พัฒนาโปรแกรมสำหรับงานออกแบบที่มีผู้ใช้งานทั่วโลก
Dell ก่อตั้งในปี 1984
Michael Dell นักศึกษามหาวิทยาลัยผู้สนใจในโลกของคอมพิวเตอร์ เมื่อรวมกับความสามารถทางธุรกิจอันโดดเด่น เขาจึงตัดสินใจพักการเรียนมาตั้งบริษัทคอมพิวเตอร์ด้วยเงินทุนเริ่มต้นเพียง 1,000 ดอลลาร์สหรัฐ
การทำธุรกิจขายอุปกรณ์คอมพิวเตอร์โดยตรงแก่ลูกค้ามากมาย ส่งผลให้เขารู้ความต้องการที่แท้จริงของลูกค้า จนนำมาสู่คอมพิวเตอร์ของตัวเองเครื่องแรก (Turbo PC) ในปี 1985
Huawei ก่อตั้งในปี 1987
ตามนโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจจีนของผู้นำเติ้ง เสี่ยว ผิง ได้กำหนดให้ เซินเจิ้น หมู่บ้านชาวประมงอันเงียบเหงา ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ตรงข้ามเขตปกครองพิเศษฮ่องกง ให้กลายเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษในปี 1980 โดยมีการสนับสนุนให้คนในประเทศสร้างธุรกิจของตนเอง
Ren Zhengfei อดีตวิศวกรในกองทัพของพรรคคอมมิวนิสต์ ซึ่งถูกปลดออกจากตำแหน่ง
จึงตัดสินใจเดินทางไปเมืองเซินเจิ้นเพื่อก่อตั้งบริษัท Huawei ขึ้นมาด้วยทุนแรกเริ่ม 1 แสนบาท
พร้อมผู้ร่วมก่อตั้งอีก 6 คน โดยเริ่มต้นธุรกิจจากการซื้อมาขายไป
ภายหลังจึงเปลี่ยนบทบาทกลายมาเป็นผู้ผลิตและติดตั้งระบบโทรคมนาคม
และต่อยอดไปยังอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ชนิดอื่นๆ จนกลายเป็นอาณาจักร Huawei ในปัจจุบัน..
ประเทศที่มีประชากรมากที่สุด 5 อันดับแรก ในปี 1989 ประกอบไปด้วย
สาธารณรัฐประชาชนจีน 1,110 ล้านคน
อินเดีย 814 ล้านคน
สหภาพโซเวียต 288 ล้านคน
สหรัฐอเมริกา 250 ล้านคน
อินโดนีเซีย 175 ล้านคน
ฝั่งสหภาพโซเวียต ระบบเศรษฐกิจแบบคอมมิวนิสต์ซึ่งส่งผลให้ผลิตภาพ (Productivity) ทางเศรษฐกิจตกต่ำ
เป็นปัญหาเรื้อรังที่มีมานานหลายทศวรรษ ในขณะที่รัฐบาลกลับต้องทุ่มงบไปใช้ทางการทหาร
จนแทบไม่มีงบประมาณเหลือมาพัฒนาเศรษฐกิจ
ประธานาธิบดีมีฮาอิล กอร์บาชอฟ จึงได้ดำเนินนโยบายเปิด-ปรับ
หรือกลาสนอสต์ (Glasnost) - เปเรสทรอยกา (Perestroika)
ซึ่งเป็นนโยบายที่มีการปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจให้มีความเป็นทุนนิยมเสรีมากขึ้น
และยกเลิกให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจแก่ประเทศคอมมิวนิสต์ในยุโรปตะวันออก
จนเกิดเป็นกระแสความเคลื่อนไหวของการเรียกร้องประชาธิปไตย และต่อต้านพรรคคอมมิวนิสต์ในหลายประเทศในยุโรปตะวันออก
cr.timeinc
สุดท้าย การล่มสลายของกำแพงเบอร์ลิน ในประเทศเยอรมนีก็เกิดขึ้น ในปี 1989
ซึ่งเหตุการณ์นี้ นำมาสู่การล่มสลายของระบอบคอมมิวนิสต์ในยุโรปตะวันออก และการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในที่สุด
ส่วนชาวญี่ปุ่นซึ่งกำลังมีความสุขอยู่บนความมั่งคั่ง
ส่วนหนึ่งก็มีที่มาจากนโยบายทางการเงินที่หละหลวม ธนาคารทำการปล่อยกู้ง่าย
จนประชาชนต่างรู้สึกว่าเงินเป็นสิ่งที่หาง่าย
แม้จะเป็นนโยบายของรัฐบาลที่หวังกระตุ้นการบริโภคให้คึกคัก แต่กลับนำมาสู่การใช้จ่ายเกินตัวของภาคเอกชน
ในขณะที่ค่าเงินเยนที่แข็งค่าขึ้น กลับทำให้เงินทุนไหลออกจากญี่ปุ่นอย่างต่อเนื่อง
ทั้งเพื่อไปลงทุน และเพื่อออกไปเก็งกำไรในตลาดเงินระดับโลก
ธนาคารกลางญี่ปุ่นจึงจำเป็นต้องปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยภายในประเทศให้สูงขึ้น
โดยหวังจะสกัดการไหลออกของเงิน แต่เงินก็ยังคงไหลออกไม่หยุด
แต่อัตราดอกเบี้ยที่สูงขึ้น กลับทำให้ประชาชนและบริษัทญี่ปุ่นที่ทำการกู้ยืมเงินไม่สามารถชำระหนี้ได้
หนี้สูญที่เกิดขึ้นทั่วประเทศญี่ปุ่น นำมาสู่การล้มของภาคธุรกิจเอกชน คนว่างงานเพิ่มขึ้นทั่วประเทศ ราคาอสังหาริมทรัพย์ที่เคยพุ่งสูงก็ลดลงอย่างฮวบฮาบ
ท้ายที่สุด งานเลี้ยงก็ย่อมมีวันเลิกรา..
โดยไม่มีใครคาดคิด
ว่าดินแดนแห่งพระอาทิตย์อุทัย จะเดินทางมาสู่ยามอัสดงได้
ภายในเวลาเพียงทศวรรษเดียว..
----------------------
ติดตามเรื่องหลากหลาย จากผู้เขียนเก่งๆในแอป blockdit
นอกจากนั้น เรายังเขียนเองได้ และสามารถสร้างรายได้ในนี้
โหลดแอปได้ที่ http://www.blockdit.com
สั่งซื้อหนังสือลงทุนแมน 10.0 ได้ที่
Lazada: https://www.lazada.co.th/products/100-i312324208-s559866635.html?mp=3&spm=0.0.productPromotion_13579257.1
Shopee: https://shopee.co.th/ลงทุนแมน-หนังสือ-10.0-i.116732911.2099369914
----------------------
Reference :
-Technode, Ren Zhengfei Huawei Research Institute Japan, 2017
-อาร์เทอร์ ชิค, ญี่ปุ่น : แดนอาทิตย์อุทัยทอรัศมีเหนือแปซิฟิก, นิตยสารเนชั้นแนล จีโอกราฟฟิก (ภาษาอังกฤษ) ฉบับเดือนพฤศจิกายน ปี 1991
-https://www.investopedia.com/articles/forex/09/plaza-accord.asp
-https://www.forbes.com/pictures/emei45fdi/yoshiaki-tsutsumi/#2725d0053a74
https://www.forbes.com/sites/seankilachand/2012/03/21/forbes-history-the-
original-1987-list-of-international-billionaires/#6e342c64447e
-https://www.worldsciencefestival.com/infographics/a_history_of_computer_science/
-https://www.adobe.com/products/postscript.html
-https://www.britannica.com/topic/Dell-Inc
-https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_past_and_projected_GDP_(nominal)
-http://www.in2013dollars.com/1989-dollars-in-2018?amount=2000000
-นฤมิตร สอดศุข, หลังม่านเหล็กสหภาพโซเวียต: พัฒนาการทางการเมือง การต่างประเทศ และเศรษฐกิจ จากเลนินถึงกอร์บาชอฟ
5 พ.ค. 2019