ปอนด์ สกุลเงินเคยครองโลก เสียตำแหน่งให้ ดอลลาร์สหรัฐ ได้อย่างไร /โดย ลงทุนแมน
The British Pound: How the World’s Former Dominant Currency Lost Its Crown to the U.S. Dollar /By Longtunman
(The English version is below.)

หากย้อนกลับไปเพียง 100 กว่าปีก่อน สกุลเงินที่ทรงอิทธิพลที่สุด และเป็นกระดูกสันหลังของเศรษฐกิจโลก คือเงินปอนด์

ก่อนที่จะเสียตำแหน่งเบอร์หนึ่งสกุลเงินหลักของโลกนี้ ให้กับดอลลาร์สหรัฐไปอย่างเบ็ดเสร็จในที่สุด ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ผ่านมา

อะไรที่ทำให้ เงินปอนด์ ร่วงหล่นจากบัลลังก์สกุลเงินหลักของโลก ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

เงินปอนด์ ที่เคยก้าวขึ้นมาในฐานะสกุลเงินหลักของโลก เริ่มมาจากการผสานพลังของ 2 การปฏิวัติที่สำคัญ นั่นคือ

- การปฏิวัติทางการเงิน (Financial Revolution)
- การปฏิวัติอุตสาหกรรม (Industrial Revolution)

ซึ่งก่อนหน้าการปฏิวัติอุตสาหกรรมราว 100 ปี อังกฤษมีการปฏิวัติทางการเงินขึ้นก่อน หรือช่วงระหว่างปี 1688-1756

โดยมีการสร้างตัวละครที่สำคัญของตลาดการเงิน อย่าง

- ธนาคารกลางอังกฤษ​ (Bank of England)
- ตลาดทุนสำหรับพันธบัตรรัฐบาล
- ตลาดหลักทรัพย์

ซึ่งสถาบันเหล่านี้ เป็นรากฐานให้เกิดธนาคารพาณิชย์, การระดมทุนผ่านการออกหุ้น และเกิดการซื้อขาย เพื่อเปลี่ยนมือหลักทรัพย์ หรือที่เรียกว่า ตลาดรอง

ระบบการเงินที่ก้าวหน้า ช่วยให้การเข้าถึงเงินทุนง่ายขึ้น ช่วยลดต้นทุนการกู้ยืม และช่วยให้ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมได้รับเงินทุนมหาศาล

ทั้งหมดนี้ เป็นส่วนสำคัญให้อังกฤษปฏิวัติอุตสาหกรรมได้สำเร็จ ในปลายศตวรรษที่ 18

การเป็นผู้นำการปฏิวัติอุตสาหกรรม ทำให้สินค้าของอังกฤษ กลายเป็นที่ต้องการของหลายประเทศทั่วโลก

อังกฤษจึงกลายเป็นโรงงานของโลก ที่ผลิตและส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมที่ก้าวหน้ามากที่สุดในยุคนั้น

รายได้ไหลเข้าอังกฤษอย่างมหาศาล ทำให้เศรษฐกิจอังกฤษเฟื่องฟู รายได้เฉลี่ยต่อหัวของคนอังกฤษเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด จนกลายเป็นชาติที่มั่งคั่งที่สุดของโลก ภายในระยะเวลาไม่นาน

นอกจากเป็นผู้ส่งออก อังกฤษยังเป็นทั้งผู้นำเข้าวัตถุดิบ รวมถึงอาหารรายใหญ่ที่สุด โดยในปี 1860 อังกฤษ คือปลายทางสินค้าส่งออกถึงกว่า 30% ของโลก

เมื่อการค้าโลกผูกกับอังกฤษ เงินปอนด์จึงไหลเวียนไปทุกมุมโลกโดยปริยาย..

อีกทั้ง ระบบตลาดทุนที่พัฒนาแล้ว ผลักดันให้ลอนดอน เมืองหลวงของอังกฤษ เริ่มก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางทางการเงินของโลก

ความสำเร็จเท่านี้ อาจยังไม่พอที่จะพาให้เงินปอนด์ไปเป็นสกุลเงินหลักของโลกได้

อีกจิกซอว์ที่สำคัญคือ การเปลี่ยนความมั่งคั่งที่เกิดขึ้นมหาศาลจากการค้า ไปเป็นศักยภาพทางการทหาร อำนาจทางการเมือง และการขยายอาณาจักรของอังกฤษ (British Empire)

ประเทศในอาณานิคมและเครือจักรภพจำนวนมาก ถูกเชื่อมเข้ากับระบบการเงินของอังกฤษโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นการผูกค่าเงิน หรือการถือเงินสำรองไว้ที่ลอนดอน

เครือข่ายนี้เอง สร้างความต้องการการใช้เงินปอนด์มากขึ้น
และเมื่อกลายเป็นเจ้าอาณานิคม อังกฤษจึงเป็นผู้ส่งออกเงินทุนรายใหญ่ของโลกไปพร้อมกัน ผ่านการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญตามพื้นที่ต่าง ๆ

เมื่อทั้งการค้าและการลงทุนต้องใช้เงินปอนด์ สกุลเงินนี้จึงยิ่งมีสภาพคล่องสูง

ระบบการเงินที่ก้าวหน้า บวกกับสกุลเงินที่มีสภาพคล่อง

ทำให้หลายประเทศ แม้ไม่ใช่ประเทศในอาณานิคม ก็ยังเลือกถือเงินปอนด์เป็นทุนสำรองของชาติ และนำไปฝากไว้ที่ลอนดอน เพื่อรับดอกเบี้ย แทนการถือทองคำไว้เฉย ๆ

นี่ถือเป็นจุดสูงสุดของเงินปอนด์ ในฐานะ “สกุลเงินหลักของโลก”

อย่างไรก็ดี การเป็นเจ้าของสกุลเงินหลักของโลก มาพร้อมกับราคาที่ต้องจ่าย

เพราะความต้องการใช้ของเงินปอนด์ที่สูง มูลค่าเงินปอนด์จึงสูงตาม ในช่วงแรกอาจเป็นข้อดี ที่ทำให้ความมั่งคั่งของอังกฤษเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

แต่เมื่อสหรัฐฯ พัฒนาอุตสาหกรรมขึ้นมาไล่หลัง ทำให้อังกฤษมีคู่แข่ง ค่าเงินปอนด์ที่แข็งค่ากว่า จึงกลายเป็นสิ่งที่ทำลายศักยภาพการแข่งขันด้านการส่งออกของอังกฤษ

สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายลงเมื่อสงครามโลกครั้งที่ 1 สร้างความบอบช้ำและหนี้ก้อนโตทิ้งไว้กับเศรษฐกิจอังกฤษ

ซึ่งเป็นจังหวะที่ เงินดอลลาร์สหรัฐ ผงาดขึ้นมาไล่กวดเงินปอนด์ เพื่อชิงตำแหน่งสกุลเงินหลักของโลก

และอังกฤษไม่อยากให้เงินปอนด์เสียสถานะสกุลเงินหลักไป เพราะมีผลต่อต้นทุนการกู้เงินของรัฐ และสถานะของชาติ (Status Quo)

อังกฤษได้ตัดสินใจนำเงินปอนด์กลับไปผูกกับมาตรฐานทองคำ ที่อัตราแลกเปลี่ยนเดิมก่อนเกิดสงคราม

ทำให้มูลค่าเงินปอนด์สูงเกินกว่าปัจจัยพื้นฐานที่แท้จริง ฉุดรั้งไม่ให้เศรษฐกิจฟื้นตัวได้

ซึ่งนี่กลายเป็นก้าวที่ผิดพลาดของอังกฤษ..

แต่เงินปอนด์ก็ยังสามารถรักษาสถานะต่อได้อีกระยะหนึ่งจาก 2 ปัจจัยสำคัญ​

- เครือข่ายอาณานิคม ที่ใช้เงินปอนด์ (Sterling Area)
- ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ (Great Depression) ของสหรัฐฯ​ ในช่วงต้นทศวรรษ 1930

แม้เป็นเรื่องดีของเงินปอนด์ แต่กลับเป็นเรื่องที่ซ้ำเติมเศรษฐกิจอังกฤษอย่างมาก

เพราะแม้ว่าสถานะเงินดอลลาร์สหรัฐยังตามหลังเงินปอนด์ แต่เศรษฐกิจสหรัฐฯ ได้ก้าวขึ้นเป็นเบอร์หนึ่งของโลกไปแล้ว

และแม้อังกฤษแย่งชิงอำนาจกับสหรัฐฯ แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า อังกฤษพึ่งพาการค้าและทุนจากสหรัฐฯ อย่างมาก

เมื่อเศรษฐกิจสหรัฐฯ สะดุดจากวิกฤติ แรงสั่นสะเทือนจึงลามไปทั่วโลกทันที

อังกฤษที่ยังไม่ฟื้นตัวจากสงครามโลกครั้งที่ 1 จึงถูกซ้ำเติมอย่างหนัก และต่อให้ยกเลิกมาตรฐานทองคำแล้ว
เศรษฐกิจก็ยังไม่อาจกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม

และวิกฤติเศรษฐกิจครั้งใหญ่ของสหรัฐฯ กลายเป็นหนึ่งในปัจจัยเร่ง ที่นำโลกไปสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 ในที่สุด

สงครามรอบนี้ ทำให้อังกฤษกลับไปจมกับหนี้ก้อนโต
และเศรษฐกิจบอบช้ำ เมื่อสงครามสิ้นสุดลง ยุคอาณานิคมก็ทยอยปิดฉากลงตาม

ขณะที่สหรัฐฯ กลับผงาดขึ้นมาแข็งแกร่งที่สุดในโลก โดยสามารถกุมอำนาจทั้งทางเศรษฐกิจและการเงินของโลกไว้

นับจากนั้น เงินดอลลาร์สหรัฐ จึงก้าวขึ้นแทนที่เงินปอนด์ ในฐานะสกุลเงินหลักของโลกอย่างเบ็ดเสร็จจนถึงทุกวันนี้..
_________
Just over a century ago, the British pound was the most influential currency in existence, serving as the backbone of the entire global economy.

However, it eventually surrendered its "number one" status to the U.S. Dollar, a transition that was fully finalized during the aftermath of World War II.

What exactly caused the British pound to fall from its throne as the world's primary reserve currency?
Longtunman will explain.

The pound’s rise to global dominance began with the powerful synergy of two major revolutions:

The Financial Revolution

The Industrial Revolution

Interestingly, the Financial Revolution in Britain occurred nearly 100 years before the Industrial Revolution, roughly between 1688 and 1756.

This period saw the creation of vital financial pillars, such as:

The Bank of England

A capital market for government bonds

The Stock Exchange

These institutions formed the bedrock for commercial banking, capital raising through equity, and the development of the "secondary market" for trading securities.

This advanced financial system made access to capital easier, lowered borrowing costs, and provided the massive funding needed to fuel businesses and industries.

All of these factors were instrumental in allowing Britain to successfully lead the Industrial Revolution in the late 18th century.

As the leader of the Industrial Revolution, British goods became highly sought after worldwide.

Britain effectively became the "Workshop of the World," producing and exporting the most advanced industrial products of that era.

Vast amounts of income flowed into the country, causing the British economy to boom. GDP per capita skyrocketed, and within a short time, Britain became the wealthiest nation on earth.

In addition to being a top exporter, Britain was the world's largest importer of raw materials and food. By 1860, Britain was the destination for over 30% of all global exports.

As world trade became tethered to Britain, the pound naturally began to circulate in every corner of the globe.

Furthermore, a highly developed capital market helped London, the British capital, ascend as the world’s preeminent financial center.

However, trade success alone wasn't enough to make the pound the global standard.

The final piece of the puzzle was converting this immense commercial wealth into military prowess, political power, and the expansion of the British Empire.

Numerous colonies and Commonwealth nations were directly linked to the British financial system, either by pegging their currencies to the pound or by holding their reserves in London.

This network created a massive demand for the pound. As a colonial superpower, Britain also became the world's largest capital exporter, investing heavily in infrastructure across various territories.

Since both global trade and investment required the British pound, the currency enjoyed exceptionally high liquidity.

The combination of an advanced financial system and high liquidity led many non-colonial nations to hold the pound as their national reserve. They chose to deposit their funds in London to earn interest rather than simply holding idle gold.

This marked the absolute peak of the British pound as the "World's Primary Currency."

However, owning the world's primary currency comes with a price.

Because the demand for the pound was so high, its value remained strong. Initially, this was a benefit that accelerated Britain's wealth.

But as the United States began to industrialize and catch up, Britain faced a new rival. The overvalued pound eventually eroded Britain's competitive edge in exports.

The situation worsened after World War I, which left the British economy bruised and burdened with massive debt.

This was the exact moment the U.S. dollar began its rapid ascent to challenge the pound for the top spot.

Britain, desperate to maintain its status to keep government borrowing costs low and preserve its global "Status Quo," made a fateful decision.

They decided to return the pound to the Gold Standard at the same exchange rate used before the war.

This kept the pound’s value artificially high—far beyond its true economic fundamentals—which severely hindered the country's economic recovery.

This turned out to be a massive strategic blunder for Britain.

Yet, the pound managed to hold onto its status for a while longer due to two main factors:

The Sterling Area (the network of colonies still using the pound).

The Great Depression in the United States during the early 1930s.

While the U.S. crisis briefly helped the pound’s relative status, it ultimately devastated the British economy even further.

Even though the U.S. dollar’s status still trailed the pound at that time, the U.S. economy had already become the largest in the world.

Despite the rivalry, Britain was heavily dependent on American trade and capital.

When the U.S. economy stumbled during the Great Depression, the shockwaves were felt globally. Britain, still struggling from World War I, was hit hard. Even after finally abandoning the Gold Standard, its economy never regained its former strength.

The Great Depression eventually acted as a catalyst that led the world into World War II.

This second war left Britain drowning in debt and its economy shattered. As the war ended, the era of colonialism also began to fade away.

Meanwhile, the United States emerged as the world's undisputed superpower, commanding both global economic and financial authority.

From that point forward, the U.S. dollar officially replaced the British pound as the world’s primary reserve currency—a position it maintains to this day.