สรุปเรื่อง CPO เทคโนโลยีแสงคอขวดของ AI มีใครอยู่ตรงไหนบ้าง /โดย ลงทุนแมน

เมื่อไม่นานมานี้ NVIDIA ได้ประกาศลงทุน 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน Coherent และอีก 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน Lumentum ตีกลม ๆ รวมกันกว่า 130,000 ล้านบาท

แถมไม่ใช่แค่การลงทุนธรรมดา ๆ แต่ยังแนบสิทธิการเข้าถึงกำลังการผลิตในอนาคตมาด้วย

และเรื่องนี้มีเบื้องหลังแบบน่าสนใจมากคือ การเร่งผลักดันเทคโนโลยีโฟโทนิกส์ Co-Packaged Optics (CPO) ไปสู่การใช้งานจริง

ซึ่งเทคโนโลยีนี้อาจจะเปลี่ยนโฉมโครงสร้างพื้นฐานของ AI อย่าง Data Center ไปเลย

แล้ว CPO มันคืออะไร ?
มันสำคัญกับ NVIDIA มากแค่ไหน ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ใน Data Center นั้น ก็คือสถานที่ที่ GPU นับพันตัวหมื่นตัวอยู่รวมกัน
โดยมีหน่วยพื้นฐานที่เรียกว่า Rack

Rack คือโครงตู้โลหะ สูงประมาณสองเมตร ภายในมีเซิร์ฟเวอร์หลายเครื่องเสียบอยู่ตามแนวตั้ง

เซิร์ฟเวอร์แต่ละเครื่อง บรรจุ GPU ไว้หลายตัว พร้อมด้วย CPU, หน่วยความจำ และพื้นที่จัดเก็บข้อมูล

และยังมีเน็ตเวิร์กสวิตช์ ทำหน้าที่เหมือนผู้ควบคุมการจราจร มันจะรวบรวมข้อมูลจากเซิร์ฟเวอร์ภายใน Rack มาจัดระเบียบ และส่งออกไปข้างนอก

Rack หลาย ๆ ตัวจะเรียงกันเป็นแถว และหลาย ๆ แถวจะรวมกัน เป็นส่วนหนึ่งของศูนย์ข้อมูล

แต่หัวใจสำคัญนอกจากพลังประมวลผลแล้วก็คือการสื่อสาร
เพราะการมี GPU เป็นพันตัวหมื่นตัวจะไม่มีความหมายเลย หากพวกมันไม่สามารถคุยกันได้

ซึ่งการสื่อสารของ GPU โดยทั่วไปจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน

- Scale-Up การคุยระยะสั้น ระหว่าง GPU ถึง GPU ภายใน Rack เดียวกัน หรือระหว่าง Rack ที่อยู่ติดกัน
โดยอาศัยการส่งสัญญาณไฟฟ้า ผ่านสายเคเบิลทองแดง

- Scale-Out การคุยกันที่ยาวขึ้น เมื่อต้องข้ามระยะทางมากกว่าสองสามเมตร หรือลากยาวเป็นร้อยเมตร ซึ่งจุดนี้สายใยแก้วนำแสงจะทำงานได้ดีกว่า

สาเหตุที่ใยแก้วนำแสงทำได้ดีกว่า ก็เพราะนอกจากจะเดินทางได้เร็วแล้ว
แสงยังเดินทางในระยะไกล โดยมีการสูญเสียสัญญาณน้อยกว่า

แถมตัวสายยังมีขนาดบางและเบา ทำให้การจัดวางและการจัดการสายเคเบิลทำได้ง่ายกว่า

ทั้งนี้ เนื่องจาก GPU และสวิตช์ ทำงานด้วยสัญญาณไฟฟ้า สัญญาณนั้นจึงต้องถูกแปลงเป็นแสงก่อนส่ง และแปลงกลับเป็นไฟฟ้าเมื่อไปถึงปลายทาง

โดยอุปกรณ์ที่คอยแปลงสัญญาณ คือ Optical Transceiver ซึ่งจะติดตั้งอยู่ที่ปลายแต่ละด้านของทุกการเชื่อมต่อในศูนย์ข้อมูล

แต่นั่นก็ยังมีปัญหาใหญ่ตรงที่ว่า จุดแปลงสัญญาณอยู่ไกลเกินไป

เมื่อระยะทางไกลขึ้นและความเร็วเพิ่มขึ้น บวกกับยิ่งสัญญาณต้องเดินทางด้วยไฟฟ้าไกลเท่าไรก่อนจะกลายเป็นแสง มันยิ่งต้องผ่านการประมวลผลและการแก้ไขมากขึ้น การกู้สัญญาณจะต้องทำงานหนักขึ้นและซับซ้อนขึ้น

ซึ่งหมายความว่า ต้องการพลังงานและความซับซ้อนในการออกแบบที่สูงขึ้นตามไปด้วย

สิ่งที่ตามมาคือ พลังงานที่สูญเสียไปอย่างมหาศาล และเมื่อมองภาพรวมทั้งศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ Optical Transceiver ที่มากมายจะกินไฟฟ้ารวมกันถึงหลายเมกะวัตต์เลย

และด้วยชิ้นส่วนย่อย ๆ นับล้านชิ้น ต่างสร้างความร้อนมหาศาล และอาจทำให้การทำงานของ Data Center ล้มเหลวได้ตลอดเวลา

ซึ่งฝั่ง Scale-Up เอง แม้วันนี้ทองแดงอาจจะยังทำงานได้ดี แต่ถ้าความเร็วของการรับส่งข้อมูลเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

สิ่งที่ตามมาต่อจากนี้คือ การชนขีดจำกัดของทองแดงในที่สุด ทำให้การเชื่อมต่อด้วยความเร็วสูงระหว่าง GPU ถึง GPU ให้เกินกว่า Rack เดียวนั้น ทองแดงจะไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไป

เพราะยิ่งดันความเร็วสูงขึ้น สัญญาณในสายทองแดงยิ่งถูกลดทอนและเกิดความร้อนสูง

เริ่มเห็นอะไรไหม ?

เมื่อ AI บีบให้ GPU จำนวนมหาศาลต้องคุยกันมากขึ้นและเร็วขึ้น ดันอัตราความเร็วในการรับส่งข้อมูลต่อวินาทีมากขึ้นจาก 800G ไปสู่ 1.2T และ 1.6T ซึ่งไม่ว่าจะ Scale-Out หรือ Scale-Up ต่างก็เจอปัญหาเดียวกันคือ สัญญาณไฟฟ้าเดินทางไกลเกินไป

และนั่นทำให้เทคโนโลยีที่เรียกว่า CPO หรือ Co-Packaged Optics จึงถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อทลายทางตันนี้

CPO มีแนวคิดที่บอกว่า แทนที่จะให้ตัวส่งแสงอยู่ภายนอกชิป ให้เอามันเข้ามาอยู่ใน Package เดียวกับชิปเลย

เหมือนกับการที่เราเอาล้อมาติดโดยตรงกับเครื่องยนต์เป็นชิ้นเดียว โดยไม่ต้องมีเพลารถมาเป็นตัวเชื่อม
ผลที่ได้คือ พลังงานที่ใช้น้อยลงและความเร็วที่สูงขึ้นมาก

แต่การทำ CPO ให้ได้จริงนั้นซับซ้อนกว่าที่คิด เพราะต้องแก้ปัญหาทางฟิสิกส์หลายอย่างพร้อมกัน

และปัญหาแรกคือ ความร้อน..

เลเซอร์ที่ใช้ใน CPO ต้องอยู่นอก Package เพราะบริเวณที่ติดกับชิปหลักร้อนเกินไป จนเลเซอร์ทนไม่ได้และประสิทธิภาพลดลง

การออกแบบจึงต้องมีสิ่งที่เรียกว่า ELS หรือ External Laser Source เป็นเลเซอร์ที่อยู่ภายนอก Package แต่เชื่อมต่อเข้าไปด้วย Fiber พิเศษ

จุดนี้เรื่องมันน่าสนใจมาก..

เพราะ CPO ต้องการเลเซอร์ที่ทรงพลังกว่าเดิมมาก เลเซอร์สำหรับ Pluggable แบบเก่าใช้กำลังแค่ 30-70 มิลลิวัตต์

แต่เลเซอร์สำหรับ CPO ต้องมีกำลังตั้งแต่ 400 มิลลิวัตต์ขึ้นไป
อย่างเช่น เลเซอร์รุ่นใหม่ที่ Lumentum เปิดตัวล่าสุด ก็แรงขึ้นไปถึง 800 มิลลิวัตต์แล้ว

เลเซอร์ที่แรงขึ้น แปลว่าต้องการพื้นที่บนชิปมากขึ้น
และวัตถุดิบที่ใช้ทำเลเซอร์เหล่านี้คือ สิ่งที่เรียกว่า InP หรืออินเดียมฟอสไฟด์

NVIDIA บอกว่า CPO จะใช้จำนวนเลเซอร์น้อยกว่าแบบเก่าถึง 4 เท่า ฟังแล้วเหมือนความต้องการ InP จะลดลง แต่ความจริงตรงกันข้าม

เพราะเลเซอร์แบบเก่าเหมือนใช้หลอดไฟดวงเล็ก ๆ แยกกัน ตัวหลอดเลยเล็กและใช้แร่น้อย
แต่เลเซอร์ใน CPO คล้ายกับว่า เปลี่ยนมาใช้ไฟสปอตไลต์ยักษ์ดวงเดียว แล้วค่อยแบ่งแสงออกไปแทน

ทำให้โดยรวมแล้ว แม้จะใช้จำนวนเลเซอร์น้อยกว่า แต่เพราะมันต้องสว่างและแรงมาก
ทำให้ปริมาณรวมของ InP ที่ต้องการกลับเพิ่มขึ้น 1.5-2.8 เท่า

ลองนึกภาพง่าย ๆ แทนที่จะใช้รถยนต์ขนาดเล็ก 4 คัน
เราเปลี่ยนมาใช้รถบรรทุกขนาดใหญ่มาก ๆ 1 คัน
จำนวนคันน้อยลง แต่ปริมาณเหล็กที่ใช้ทำรถกลับมากกว่าเดิม

ซึ่งซัปพลายเออร์ InP รายใหญ่ของโลกมีแค่ 3 ราย คือ Sumitomo Electric, AXT และ JX Metals ตลาดนี้เป็น Oligopoly ที่มีผู้เล่นน้อยมาก

เพราะการปลูกคริสตัล InP ให้ได้ความบริสุทธิ์ระดับ 7N หรือ 99.99999% เป็นเทคโนโลยีที่สั่งสมกันมาเป็นสิบปี ไม่มีใครเริ่มทำใหม่ได้ในเวลาสั้น ๆ

AXT บริษัทอเมริกันที่มีโรงงานในจีนชื่อ Tongmei เพิ่งระดมทุนถึง 632 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในเดือนเมษายนที่ผ่านมา เพื่อขยายกำลังการผลิต InP และมี Backlog ออร์เดอร์รออยู่กว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

แปลว่าลูกค้าจองซื้อล่วงหน้าเกินกว่าที่จะผลิตได้ในปัจจุบัน

ถัดขึ้นมาบน Supply Chain คือเครื่องจักรที่นำ InP มาผลิตเลเซอร์ เครื่องนี้ชื่อว่า MOCVD Reactor ซึ่ง Aixtron บริษัทเยอรมัน มีส่วนแบ่งตลาดเกิน 90% และแทบไม่มีคู่แข่งในแง่ประสิทธิภาพการผลิต

ซึ่งทุกบริษัทที่ต้องการขยายการผลิตเลเซอร์ ไม่ว่าจะเป็น Lumentum, Coherent หรือรายอื่น ๆ
ล้วนต้องวิ่งเข้าหา Aixtron ทั้งสิ้น

และเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา Lumentum ก็ประกาศสั่งซื้อเครื่องจักรของ Aixtron หลายชุด ซึ่งเป็นสัญญาณที่สะท้อนว่า รอบการลงทุนกำลังเริ่มไหลมาที่จุดนี้อย่างจริงจังแล้ว

แต่ CPO ไม่ได้มีแค่ฝั่งที่ผลิตแสง ยังมีอีกฝั่งที่ต้องสร้างควบคู่กัน นั่นคือฝั่งที่แปลงสัญญาณไฟฟ้าให้เป็นแสง ซึ่งต้องใช้ Photonic Integrated Circuit ที่ผลิตจากวัตถุดิบอีกชนิดหนึ่งคือ SOI Wafer

วัตถุดิบตัวนี้มีเจ้าตลาดเพียงรายเดียวคือ Soitec บริษัทฝรั่งเศส ด้วยเทคโนโลยีที่เป็นสิทธิบัตรเฉพาะ

ถ้าวัสดุอย่าง InP เป็นตลาด Oligopoly ที่มีอยู่ 3 ราย
วัสดุในกลุ่ม SOI ในวงการ Photonics กลับน่าทึ่งกว่า
เพราะแทบจะเป็น Monopoly ที่มีอยู่เพียงรายเดียว

หรืออย่าง Tower Semiconductor บริษัทผลิตชิปของอิสราเอล ที่คอยซื้อ SOI เปล่า ๆ จาก Soitec แล้วเอามาวาดลวดลายกลายเป็นชิปแสง Silicon Photonics

ก็เพิ่งลงนามสัญญากับลูกค้ารายใหญ่ที่สุดมูลค่า 1,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับรายได้ในปี 2027 โดยลูกค้ายอมจ่ายเงินล่วงหน้าจองกำลังการผลิตกว่า 1 ใน 4 ของสัญญา

จะเห็นว่าเรื่องของ CPO มีจุดคอขวดอยู่แทบทุกชั้น
ทั้งวัตถุดิบ เครื่องจักร และ Foundry ที่ผลิตชิป

แต่ความจริงแล้ว คอขวดของ CPO ไม่ได้หมดอยู่แค่นั้น..

เพราะเมื่อ CPO ขยายตัวตามปริมาณการใช้งานมากขึ้น ขั้นตอนการทดสอบและตรวจสอบ (Test & Inspection) จึงเป็นอีกจุดที่เกิดคอขวดตามมาด้วย

เพราะชิปไฟฟ้าทั่วไปจะผ่านด่านทดสอบหลัก ๆ แค่ 3 ด่าน
แต่สำหรับ CPO ต้องผ่านด่านหินถึง 8-9 ด่าน

ตั้งแต่การตรวจจับตำหนิบนเวเฟอร์, การตรวจสอบความแม่นยำหลังไฮบริดบอนดิง ไปจนถึงการทดสอบสัญญาณแสง

โอกาสเติบโตจึงตกไปอยู่กับบริษัทกลุ่มอุปกรณ์ทดสอบและบรรจุภัณฑ์เฉพาะทาง อย่าง MPI, Form Factor, AEHR, Onto และ Camtek

โดยเฉพาะด่านสำคัญอย่างบรรจุภัณฑ์ขั้นสูง (Advanced Packaging หรือ OSAT) ซึ่งถือเป็นจุดที่มีการพึ่งพาซัปพลายเออร์รายเดียวสูงที่สุดในห่วงโซ่ โดยมีผู้นำที่เราคุ้นชื่อคือ TSMC

และมีผู้เล่นรายใหญ่อย่าง SPIL (ภายใต้ ASE Group) และ Amkor คอยดูแลเรื่องการจัดการประกอบและทดสอบด่านสุดท้ายนี้อยู่

กลับมาเรื่องที่ NVIDIA ยอมจ่ายแสนล้านบาทเพื่อ Coherent และ Lumentum

แม้ทั้งสองบริษัทนี้จะผลิตชิ้นส่วนเลเซอร์มานาน
แต่จริง ๆ แล้ว ทั้งคู่กำลังยืนอยู่ในสองโลกพร้อมกัน

โลกแรกคือ Pluggable Transceiver แบบเก่าที่ยังบูมอยู่ทุกวันนี้ เพราะ Data Center ทั่วโลกยังสั่งซื้อตัวนี้มหาศาล และทั้ง Lumentum และ Coherent ต่างเป็นซัปพลายเออร์รายหลักอยู่แล้ว

โลกที่สองคือ CPO ที่กำลังจะมา ซึ่งต้องการระบบเลเซอร์ประเภทใหม่ (ELS) ที่ทั้งสองบริษัทกำลังเร่งพัฒนา และได้รับการระบุชื่อไว้ในเครือข่ายพันธมิตรสำหรับชิปแสงของ NVIDIA อย่างเป็นทางการ

จุดที่น่าสนใจอีกจุดคือการที่ Lumentum มีรายได้ไตรมาสล่าสุดที่ 808 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โตขึ้นถึง 90% เมื่อเทียบกับปีก่อน เป็นสถิติสูงสุดตลอดกาล

แต่ที่พีกมันอยู่ตรงที่ รายได้ที่โต 90% นั้น ยังไม่มีรายได้จาก CPO แม้แต่บาทเดียว
เพราะออร์เดอร์มูลค่าหลายร้อยล้านดอลลาร์สหรัฐที่ได้รับมาจาก NVIDIA นั้น จะทยอยส่งมอบในช่วงครึ่งแรกของปี 2027

เหมือนกับร้านอาหารที่ลูกค้าต่อคิวยาวเต็มร้านอยู่แล้ว แต่คิวสำรองรอบหน้ายังไม่ได้เปิดรับเลย

ส่วนฝั่ง Coherent เดินเกมต่างออกไปอีกแบบ แทนที่จะรอให้ระบบนิเวศ CPO ก่อตัวก่อน บริษัทเลือกที่จะประกาศศักยภาพของตัวเองตรง ๆ

บริษัทนี้ได้เอาเทคโนโลยีขั้นเทพมาโชว์ โดยพวกเขาสามารถพัฒนาโมดูลแสงสำหรับระบบ CPO ความเร็วสูงระดับ 6.4T ได้สำเร็จ

แถมชิ้นส่วนสำคัญข้างใน ทั้งตัวหลอดไฟเลเซอร์ (InP) และโมดูลกำเนิดแสงภายนอก (ELS) พวกเขาผลิตเองทั้งหมดในบ้าน (In-House) โดยไม่ต้องพึ่งพาบริษัทอื่น

นอกจากนี้ยังโชว์ตัวแปรสัญญาณ (Modulator) รุ่นใหม่ ที่สามารถรองรับการส่งข้อมูลได้สูงถึง 400 กิกะบิตต่อเลนอีกด้วย

ถึงตรงนี้จะเห็นว่า รอบการเติบโตของ CPO ยังไม่ได้ถูกผลักดันเชิงพาณิชย์มากนัก โดยสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ทุกวันนี้คือ AI ยังใช้ Pluggable แบบเก่าเป็นหลัก

หมายความว่า คลื่นลูกใหญ่ในการเปลี่ยนมาใช้ CPO แทน Pluggable รออยู่ในอนาคต
และผู้เล่นในอุตสาหกรรมหลายราย ก็ไม่ได้กำลังนั่งคิดหรือแค่เฝ้ามอง

แต่พวกเขาลงมือพัฒนา ควักเงินลงทุน และมีการซื้อขายกันเกิดขึ้นแล้ว

ทั้งนี้ ยังมีความเสี่ยงที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมด้วย ทั้งความเสี่ยงด้านนโยบายส่งออกระหว่างจีนและสหรัฐฯ ที่จะกระทบซัปพลายเออร์ InP

และสำคัญเลยคือ ความเสี่ยงที่มาตรฐานเทคโนโลยียังไม่นิ่ง รวมไปถึงกรอบเวลาของการนำ CPO มาใช้นั้นอาจไม่ได้เกิดขึ้นเร็วอย่างที่ตลาดคาดหวังไว้

แต่การเคลื่อนไหวของ NVIDIA กำลังบอกเราว่า ถ้า CPO เป็นทางด่วนสายใหม่ที่กำลังสร้างอยู่ Lumentum และ Coherent ก็คือตั๋วผ่านทางที่จำเป็นต้องมี เพื่อขึ้นไปวิ่งบนทางด่วนสายนั้น

และตั๋วใบที่ว่านี้ NVIDIA ก็ยอมควักเงินแสนล้านบาทเพื่อเหมาจองล่วงหน้าไปเรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่วันที่ทางด่วนยังสร้างไม่เสร็จด้วยซ้ำ..

สำหรับคนที่เชื่อว่า เทคโนโลยีโฟโทนิกส์ Co-Packaged Optics (CPO) คือของจริงในอนาคต ตอนนี้มีกองทุนไทยที่ลงทุนใน Photonics หรือเทคโนโลยีการใช้แสงกองแรกออกมาแล้ว ใครสนใจดูได้ในคอมเมนต์
--
บทความนี้จัดทำขึ้นเมื่อ 12 มิถุนายน 2026 เพื่อให้ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีและบริษัทในห่วงโซ่อุปทาน Co-Packaged Optics โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากรายงานวิเคราะห์อุตสาหกรรมและข้อมูลสาธารณะของบริษัทที่กล่าวถึง ข้อมูลตัวเลขและผลประกอบการอ้างอิงจากช่วงต้นปี 2026 และอาจมีการเปลี่ยนแปลง บทความนี้ไม่ได้มีเจตนาแนะนำให้ซื้อหรือขายหลักทรัพย์ใด ๆ ทั้งสิ้น การลงทุนมีความเสี่ยง โปรดศึกษาข้อมูลให้ครบถ้วนก่อนตัดสินใจลงทุน