หุ้นกลุ่มชิปหน่วยความจำพากันดีดตัวแรงในวันนี้ หลัง Micron Technology ผู้ผลิตชิปหน่วยความจำรายใหญ่ของสหรัฐฯ รายงานผลประกอบการและคาดการณ์ผลการดำเนินงานที่ดีกว่าที่ตลาดคาด

ส่งผลให้นักลงทุนเชื่อมั่นมากขึ้นว่า ความต้องการชิปที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยเฉพาะชิปหน่วยความจำ จะยังคงแข็งแกร่งต่อไป

แต่สิ่งที่นักลงทุนมองเป็นข่าวดี กลับเป็นข่าวร้ายสำหรับผู้บริโภคทั่วไป เพราะนี่คือเหรียญอีกด้านของเรื่องเดียวกัน นั่นคือชิปหน่วยความจำที่หายากขึ้นเรื่อย ๆ และ Apple ที่ประกาศขึ้นราคา Mac และ iPad ไป อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น..

วิกฤตชิปครั้งนี้ ต่างจากวิกฤตชิปขาดแคลนช่วงโควิด ที่เกิดจากปัญหาซัปพลายเชนชั่วคราว

วิกฤตครั้งนี้ เป็นการจัดสรรกำลังการผลิตใหม่ในเชิงโครงสร้าง เพราะ Samsung, SK Hynix และ Micron ซึ่งครองส่วนแบ่งตลาด DRAM กว่า 90% ของโลก ต่างทุ่มกำลังการผลิตไปที่ชิป HBM สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ AI ที่ให้กำไรสูงกว่า แทนที่จะผลิต DRAM และ NAND สำหรับอุปกรณ์ทั่วไป

ปัจจุบันดาต้าเซ็นเตอร์ ดูดซับชิปหน่วยความจำไปแล้วราว 70% ของการผลิตทั่วโลก ทำให้สินค้าทุกอย่างที่ใช้ชิป RAM และ Storage ตกอยู่ในความเสี่ยงเดียวกันแทบทั้งหมด

ถ้าให้วิเคราะห์ว่า สินค้าอะไรอีก ที่มีแนวโน้มขึ้นราคาตามมา ก็น่าจะมีตั้งแต่..

1. สมาร์ตโฟน Android
กลุ่มแรกที่น่าจะโดนเต็ม ๆ เพราะมือถือเรือธงยุค AI ต้องใช้ RAM และ Storage มากขึ้นเรื่อย ๆ ตัวอย่างเช่น Samsung Galaxy S Series, Xiaomi, OPPO และ vivo

มือถือเรือธง Android ในปัจจุบัน มักเริ่มต้นที่ RAM 12GB และไปจบที่ 16-24GB พร้อม Storage ระดับ 512GB-1TB

ซึ่ง IDC คาดการณ์ว่าราคาเฉลี่ยสมาร์ตโฟนทั่วโลกจะปรับขึ้น 14% ในปีนี้ แตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 523 ดอลลาร์ และโทรศัพท์ระดับล่างราคาต่ำกว่า 100 ดอลลาร์ มีแนวโน้มจะหายไปจากตลาดโดยสิ้นเชิง..

ดังนั้น ผู้ผลิตเหลือทางเลือกเพียง 3 ทาง คือขึ้นราคา ลดสเปก หรือยอมให้กำไรลดลง ซึ่งสุดท้ายมักจบที่การขึ้นราคา..

2. PC และโน้ตบุ๊กฝั่ง Windows (AI PC)
ไม่ใช่แค่ Apple แต่รวมถึง Dell, HP, Lenovo, ASUS และ Acer โดยเฉพาะเครื่องที่รองรับมาตรฐาน “AI PC” หรือ Copilot+ PC ของ Microsoft ที่กำหนดให้ต้องมี RAM ขั้นต่ำ 16GB เพื่อให้ NPU และระบบ AI ทำงานได้ลื่นไหล

เมื่อมาตรฐานถูกดันให้สูงขึ้นในจังหวะที่ราคาชิป RAM แพงขึ้นพอดี ต้นทุนการผลิตจึงพุ่งกระฉูด

ซึ่งผู้ผลิตรายใหญ่ต่างเตือนลูกค้าแล้วว่า จะปรับราคาขึ้น 15-20% และหากราคา DRAM เพิ่มอีก 30-50% ตามที่บางฝ่ายคาดการณ์ ผู้ผลิตโน้ตบุ๊กแทบทุกแบรนด์จะถูกบังคับให้ปรับราคาตาม Apple อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้..

3. เซิร์ฟเวอร์ และ Data Center
นี่คือกลุ่มที่กำลังดูดซับชิปหน่วยความจำของโลกอยู่ในขณะนี้ ผู้เล่นหลักอย่าง AWS, Microsoft Azure, Google Cloud และ Oracle Cloud Infrastructure ต้องใช้ HBM (High Bandwidth Memory) ในปริมาณมหาศาลต่อเครื่อง AI Server หนึ่งเครื่อง

หากขาดแคลนต่อเนื่อง ต้นทุน Cloud อาจสูงขึ้น และสุดท้ายอาจส่งผ่านมาถึงค่าใช้ AI ค่าเช่า Cloud และค่าบริการ SaaS ที่ธุรกิจทั่วโลกต้องจ่าย

4. เครื่องเกมและอุปกรณ์เกมมิ่ง
ทั้งเครื่องคอนโซลจาก Sony, Nintendo, Microsoft และเครื่องเกมพกพาอย่าง Steam Deck, ROG Ally, Lenovo Legion Go เครื่องเกมยุคใหม่ใช้ DRAM และการ์ดจอความเร็วสูง ในปริมาณมาก

หากต้นทุนสูงขึ้น อาจเห็นราคาเครื่องเกมแพงขึ้น กำไรต่อเครื่องลดลง หรือถึงขั้นเลื่อนเปิดตัวรุ่นใหม่ ซึ่งเคยเกิดขึ้นแล้วกับ Steam Machine รุ่นที่สองของ Valve ที่ต้องเลื่อนเปิดตัวเพราะต้นทุนหน่วยความจำที่เพิ่มขึ้น

5. SSD, ฮาร์ดดิสก์ และชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ DIY
นี่เป็นกลุ่มที่รับผลกระทบตรงที่สุด เพราะผู้บริโภคต้องซื้อชิ้นส่วนแยกโดยตรง ผู้ผลิตอย่าง Western Digital, Seagate, Samsung และ Kioxia มีต้นทุนหลักจาก NAND Flash หากราคา NAND ยังขึ้นต่อ ราคา SSD อาจกลับมาแพงเหมือนช่วงปี 2017-2018 อีกครั้ง

รวมถึงราคา RAM (DDR5), SSD (M.2 NVMe) และการ์ดจอ (VGA) ที่ใช้ VRAM (หน่วยความจำเฉพาะที่อยู่บนการ์ดจอ) จำนวนมาก ก็มีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นตามหน้าร้านไอทีทั่วไปด้วยเช่นกัน

6. รถยนต์ยุค AI และรถ EV
นี่คือสิ่งที่หลายคนยังไม่ค่อยนึกถึง รถยนต์รุ่นใหม่จาก Tesla, BYD และ Xiaomi กำลังกลายเป็นคอมพิวเตอร์ติดล้อ
ระบบขับขี่อัตโนมัติต้องใช้ DRAM, NAND และ AI Accelerator มากขึ้นเรื่อย ๆ

แม้ต้นทุนหน่วยความจำอาจไม่ได้เป็นสัดส่วนใหญ่เท่าแบตเตอรี่ แต่ก็เป็นต้นทุนแฝงที่อาจทำให้ค่ายรถชะลอการลดราคา หรือปรับราคารุ่นที่มีระบบ Autopilot สูงขึ้น

แล้วใครคือผู้ชนะตัวจริงในวิกฤตนี้ ?

ถ้า AI ยังเติบโตต่อไป ผู้ชนะตัวจริงอาจไม่ใช่ Apple หรือผู้ผลิตอุปกรณ์ปลายทางรายใดเลย แต่เป็นผู้ขายกระเป๋าใส่ทอง ในยุคตื่นทอง ได้แก่ Micron Technology, SK Hynix และ Samsung Electronics

เพราะอุตสาหกรรมหน่วยความจำโลก มีผู้เล่นรายใหญ่จริง ๆ เพียงไม่กี่ราย ขณะที่ความต้องการจาก AI Data Center กำลังเพิ่มขึ้นแบบก้าวกระโดด

สรุปง่าย ๆ คือ สินค้าอะไรก็ตามที่มีคำว่า AI, Smart หรือต้องมีหน่วยความจำ อยู่ในตัว เตรียมตัวรับแรงกระแทกจากต้นทุนที่สูงขึ้น

สิ่งนี้อาจเรียกได้ว่าเป็น “ภาษี AI” ที่ผู้บริโภคทั่วไปต้องร่วมจ่าย อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้..

สิ่งที่น่าสนใจคือ หากปัญหานี้ลากยาว
เราอาจได้เห็นปรากฏการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมานาน นั่นคือ สินค้าอิเล็กทรอนิกส์แพงขึ้นทุกปี

ทั้งที่ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ผู้บริโภคคุ้นเคยกับโลกที่คอมพิวเตอร์ มือถือ และอุปกรณ์ไอทีมีสเปกดีขึ้นเรื่อย ๆ แต่ราคาถูกลงเรื่อย ๆ

AI อาจกำลังเข้ามาเปลี่ยนสมดุลนั้นไป และทำให้หน่วยความจำ กลายเป็นคอขวดสำคัญที่สุดของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีทั้งโลก..