เงินกองทุนล้านล้าน ของคนไทย 25 ล้านคน ฝากอนาคตไว้กับ บอร์ดประกันสังคม 21 คน /โดย ลงทุนแมน

ทุกเดือน เงินเดือนของคนทำงานจะถูกหักส่วนหนึ่งเข้ากองทุนประกันสังคม
นายจ้างเองก็ต้องจ่ายสมทบเข้าไปอีกส่วนหนึ่งเท่า ๆ กัน

เงินก้อนนี้สะสมมาเรื่อย ๆ จนปัจจุบันกองทุนประกันสังคม มีขนาดใหญ่ระดับ 2.9 ล้านล้านบาท และมีผู้ประกันตนในระบบเกือบ 25 ล้านคน

แต่คำถามที่หลายคนอาจไม่เคยคิดคือ เงินมหาศาลก้อนนี้ ใครเป็นคนตัดสินใจว่าจะถูกบริหารอย่างไร และนำไปใช้ทำอะไรบ้าง ?

คำตอบคือ คณะกรรมการที่เรียกว่า “บอร์ดประกันสังคม”

และในวันที่ 27 กันยายน 2569 จะมีการเลือกตั้งบอร์ดชุดนี้ ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทั้งลูกจ้างและนายจ้างโดยตรง

แล้วทำไมการเลือกตั้งครั้งนี้ถึงสำคัญ โดยเฉพาะกับฝั่งนายจ้าง ที่หลายคนมองข้าม ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ก่อนอื่น ต้องเข้าใจว่าบอร์ดประกันสังคมคือใคร

บอร์ดประกันสังคมมีทั้งหมด 21 คน แบ่งเป็น 3 ฝ่ายเท่า ๆ กัน
ฝ่ายที่ 1 คือผู้แทนราชการ 7 คน ซึ่งมาโดยตำแหน่ง
ฝ่ายที่ 2 คือผู้แทนฝ่ายนายจ้าง 7 คน ซึ่งมาจากการเลือกตั้ง
ฝ่ายที่ 3 คือผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน 7 คน ซึ่งมาจากการเลือกตั้งเช่นกัน

หน้าที่ของบอร์ดชุดนี้ คือการตัดสินใจเรื่องสำคัญ ตั้งแต่เงินกองทุนจะถูกบริหารอย่างไร จะนำไปลงทุนที่ไหน สิทธิประโยชน์ควรพัฒนาไปทางใด และผู้ประกันตนจะได้รับประโยชน์อะไรเพิ่มขึ้น

พูดง่าย ๆ คือ บอร์ดชุดนี้คือคนที่มีอำนาจตัดสินใจ ว่าเงินที่ทุกคนช่วยกันจ่าย จะถูกใช้ไปอย่างไร

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ ?

ในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา มีการตั้งคำถามต่อการใช้งบประมาณบางรายการ ของสำนักงานประกันสังคม ว่ามีความคุ้มค่าเพียงพอหรือไม่

ตัวอย่างที่เป็นข่าว เช่น งบจัดทำปฏิทินประกันสังคมที่ใช้รวมกันในช่วง 10 ปี กว่า 579 ล้านบาท
ซึ่งหลายคนตั้งคำถามว่า ทำไมจัดทำปีละหลายล้านฉบับ และทำไมผู้ประกันตนจำนวนมากไม่เคยได้รับ

หรือกรณี การเดินทางไปดูงานต่างประเทศของเจ้าหน้าที่ 10 คน ที่ใช้งบประมาณ 2.2 ล้านบาท โดยมีการจ่ายค่าตั๋วเครื่องบินชั้นเฟิสต์คลาส 2 ที่นั่ง

รวมถึงโครงการพัฒนาแอปพลิเคชัน SSO Plus ที่ใช้งบประมาณกว่า 275 ล้านบาท ซึ่งก็มีเสียงวิจารณ์เรื่องการใช้งานในช่วงแรก

ต้องบอกว่า รายการเหล่านี้ ทางสำนักงานประกันสังคมได้ออกมาชี้แจงว่า เป็นการใช้จ่ายตามระเบียบของทางราชการ และยืนยันว่าไม่กระทบสิทธิของผู้ประกันตน

แต่สิ่งที่สะท้อนออกมา ไม่ใช่เรื่องว่าใครผิดใครถูก
หากแต่เป็นเรื่องของหลักการสำคัญข้อหนึ่ง นั่นคือ เมื่อเงินเป็นของทุกคน การตัดสินใจใช้เงินนั้น ก็ควรมีคนของทุกฝ่ายเข้าไปร่วมตรวจสอบ

และนี่คือจุดที่การเลือกตั้งบอร์ด เข้ามามีบทบาท
เพราะ 14 ที่นั่งจาก 21 ที่นั่งในบอร์ด มาจากการเลือกตั้งของฝ่ายนายจ้าง และฝ่ายผู้ประกันตน

หมายความว่า ถ้าทั้งสองฝ่ายเข้าไปมีส่วนร่วมในการเลือกตัวแทนที่ดี ก็จะมีเสียงข้างมากในบอร์ด ที่สามารถผลักดันให้การบริหารเงินกองทุนโปร่งใส และมีประสิทธิภาพมากขึ้นได้

แต่ในทางกลับกัน ถ้าคนส่วนใหญ่ไม่ไปใช้สิทธิ ตัวแทนที่ได้เข้าไปนั่งในบอร์ด ก็อาจมาจากการเลือกของคนเพียงส่วนน้อยเท่านั้น

แล้วทำไมนายจ้างถึงควรสนใจการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นพิเศษ ?

เหตุผลแรก.. เพราะการตัดสินใจของบอร์ด กระทบต้นทุนของธุรกิจโดยตรง

ทุกครั้งที่มีการพิจารณาเรื่องอัตราเงินสมทบ หรือเพดานการจ่ายเงินสมทบ

นายจ้างคือฝ่ายที่ได้รับผลกระทบทันที เพราะต้องจ่ายสมทบให้ลูกจ้างทุกคนในบริษัท ทำให้ต้นทุนค่าจ้างของทั้งบริษัท จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ดังนั้น หากมีการเสนอหรือพิจารณาปรับอัตราเงินสมทบ บอร์ดประกันสังคม ถือเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญ ที่มีส่วนให้ความเห็นและกำหนดทิศทางนโยบาย

การมีตัวแทนฝ่ายนายจ้างที่เข้าใจภาระของผู้ประกอบการอยู่ในบอร์ด จึงเป็นเรื่องที่กระทบกับกำไรและการอยู่รอดของธุรกิจโดยตรง

เหตุผลที่สอง.. เพราะสิทธิประโยชน์ของลูกจ้าง คือเครื่องมือในการรักษาคนของบริษัท

ในยุคที่การหาและรักษาพนักงานที่ดีเป็นเรื่องยากขึ้นเรื่อย ๆ สวัสดิการจากประกันสังคม ตั้งแต่ค่ารักษาพยาบาล เงินทดแทนการขาดรายได้ ไปจนถึงบำนาญชราภาพ คือส่วนหนึ่งที่ช่วยให้พนักงานรู้สึกมั่นคงในการทำงาน

ถ้าบอร์ดพัฒนาสิทธิประโยชน์เหล่านี้ให้ดีขึ้น นายจ้างก็ได้ประโยชน์ทางอ้อม เพราะพนักงานมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยที่บริษัทไม่ต้องแบกต้นทุนสวัสดิการเพิ่มเองทั้งหมด

เหตุผลที่สาม.. และอาจสำคัญที่สุด คือเรื่องของผลตอบแทนจากการลงทุน

เพราะกองทุนประกันสังคมไม่ได้เก็บเงินไว้เฉย ๆ แต่นำเงินส่วนใหญ่ไปลงทุนเพื่อสร้างผลตอบแทน

ถ้าบอร์ดบริหารการลงทุนได้ดี กองทุนก็เติบโต และมีความมั่นคงในระยะยาว

ซึ่งหมายความว่าเงินสมทบที่นายจ้างและลูกจ้างจ่ายไป จะถูกใช้อย่างคุ้มค่ามากขึ้น

แต่ถ้าบริหารได้ไม่ดี ความเสี่ยงก็ตกอยู่กับทุกคนที่อยู่ในระบบ รวมถึงนายจ้างเองด้วย

ทั้งหมดนี้ สะท้อนความจริงข้อหนึ่งที่นายจ้างหลายคนอาจมองข้าม
นั่นคือ นายจ้างไม่ได้เป็นเพียงผู้จ่ายเงินสมทบ แต่เป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงกับทุกการตัดสินใจของบอร์ด

แต่ที่ผ่านมา ฝ่ายนายจ้างกลับเป็นกลุ่มที่ไปใช้สิทธิค่อนข้างน้อย เมื่อเทียบกับจำนวนสถานประกอบการที่มีอยู่ในระบบ

ซึ่งหมายความว่า กลุ่มที่มีส่วนได้ส่วนเสียมากที่สุดกลุ่มหนึ่ง กำลังปล่อยให้คนอื่นตัดสินใจแทน ทั้งที่ตัวเองมีสิทธิที่จะกำหนดทิศทางได้

(สำหรับนายจ้างที่สนใจการใช้สิทธิ เริ่มจากการลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ของสำนักงานประกันสังคม ภายในวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 เพราะผู้ที่ไม่ลงทะเบียน จะไม่มีสิทธิเลือกตั้ง ก่อนจะไปใช้สิทธิจริงในวันที่ 27 กันยายน 2569)

สรุปแล้ว การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่เรื่องของใครคนใดคนหนึ่ง
แต่คือกลไกที่ทำให้เจ้าของเงินตัวจริง ทั้งลูกจ้างและนายจ้าง ได้มีปากมีเสียงในการกำหนดว่าเงินของตัวเองจะถูกใช้ไปอย่างไร

เงินกองทุนประกันสังคม ระดับ 2.9 ล้านล้านบาท ที่ขนาดใหญ่กว่างบประมาณรายจ่ายประจำปีของหลายกระทรวงรวมกัน

ไม่ใช่เงินของใครคนใดคนหนึ่ง
แต่เกิดจากเงินสมทบของลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐบาล ช่วยกันจ่าย

แต่เงินก้อนนี้จะถูกใช้และบริหารอย่างไร กลับขึ้นอยู่กับคนเพียง 21 คน
และ 14 ใน 21 คนนั้น เราเป็นคนเลือกได้เอง

คำถามมีเพียงว่า เราจะใช้สิทธินั้น หรือปล่อยให้มันหลุดมือไป

เพราะทุกการตัดสินใจของบอร์ดในวันนี้ จะกลายเป็นความมั่นคงของคนทำงานในวันข้างหน้า

การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งนี้ จึงไม่ใช่แค่เรื่องของวันนี้ แต่คือการกำหนดว่า
เงินที่เราจ่ายไปวันนี้ จะดูแลเรา และพนักงานของเรา ได้ดีแค่ไหนในวันที่เราต้องการมันจริง ๆ..