ทำไม สงขลา ถึงเสียแชมป์มูลค่าเศรษฐกิจสูงสุด ของภาคใต้ /โดย ลงทุนแมน
Why Songkhla Lost Its Crown as the Southern Economic Leader /By Longtunman
(The English version is below.)

รู้ไหมว่า จากข้อมูลสภาพัฒน์ เผยว่า ปี 2567 เป็นปีแรก ที่ สงขลาตกมาอยู่อันดับ 3 ของภาคใต้ โดยเสียแชมป์ให้กับทั้งภูเก็ตและสุราษฎร์ธานีพร้อมกัน

หากลองดูตัวเลข GPP ของทั้ง 3 จังหวัด ปี 2539

- สงขลา มี GPP อยู่ที่ 88,302 ล้านบาท
- สุราษฎร์ธานี มี GPP อยู่ที่ 55,381 ล้านบาท
- ภูเก็ต มี GPP อยู่ที่ 30,832 ล้านบาท

เห็นได้ชัดว่า ภาพเมื่อ 30 ปีก่อน สงขลายังคงเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจของภาคใต้

แต่มาตอนนี้ ในปี 2567 ภาพนั้นกลับเปลี่ยนไป..

- ภูเก็ต มี GPP อยู่ที่ 272,395 ล้านบาท
- สุราษฎร์ธานี มี GPP อยู่ที่ 272,251 ล้านบาท
- สงขลา มี GPP อยู่ที่ 268,679 ล้านบาท

แม้ว่าตัวเลข GPP ของสงขลาโดนแซงเพียงเล็กน้อย
แต่น่าจะเป็นสิ่งที่สะท้อนได้ว่า ศูนย์กลางเศรษฐกิจของภาคใต้ ได้เปลี่ยนจากภาคใต้ตอนล่างมาเป็นตอนบน

อย่างจังหวัดภูเก็ต ที่เศรษฐกิจกำลังเติบโตอย่างมากจากการท่องเที่ยว โดยเฉพาะหลังโควิด-19 ที่ผ่านมา ที่การเติบโตยิ่งเร่งตัวมากขึ้นไปอีก
และสุราษฎร์ธานีที่มีเศรษฐกิจผสมผสานทั้งเกษตรกรรม อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว ที่แข็งแกร่ง

จนเป็นส่วนสำคัญให้ GPP แซงหน้าสงขลาได้ในที่สุด

แต่หากลองมองในมุมของสงขลาเอง..
ย้อนไปในอดีตนั้น อำเภอหาดใหญ่ เป็นเมืองที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของจังหวัด รวมถึงภาคใต้มาอย่างยาวนาน

ด้วยทำเลที่ตั้งที่เป็นชุมทางรถไฟสายสำคัญเชื่อมต่อกับประเทศมาเลเซีย ทำให้ตัวเมืองหาดใหญ่กลายเป็นเมืองการค้า และเป็นฮับขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ

เมื่อเศรษฐกิจและการค้าภายในตัวเมืองหาดใหญ่ เติบโตอย่างรวดเร็ว ทำให้รัฐบาลได้วางยุทธศาสตร์ในการพัฒนาพื้นที่ภาคใต้

โดยให้อำเภอหาดใหญ่ เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่สำคัญ มาตั้งแต่ปี 2507 ไม่ว่าจะเป็น

- ศูนย์กลางทางการเงิน อย่างการตั้งสำนักงานธนาคารแห่งประเทศไทย ที่หาดใหญ่ ให้เป็น 1 ใน 3 สาขาธนาคารแห่งประเทศไทยในระดับภูมิภาค เช่นเดียวกับสาขาขอนแก่นและเชียงใหม่

- การพัฒนาการศึกษา โดยสร้างมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่เป็นวิทยาเขตหลัก
และเป็นสถาบันอุดมศึกษาอันดับหนึ่งของภูมิภาค

เทียบเท่ากับมหาวิทยาลัยขอนแก่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในภาคเหนือ

ทั้งการผลักดันด้านการเงินและการศึกษา ก็ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า สิ่งที่รัฐบาลได้ทำนั้นประสบความสำเร็จหาดใหญ่กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจของภาคใต้ในช่วงหนึ่ง

แต่ในช่วงหลัง กลับเจอปัญหาหนึ่งอย่างคือ คนในพื้นที่หนีออกไปทำงานที่ต่างจังหวัดกันมาก

ถึงแม้ว่า สงขลา จะมีศักยภาพสูง โดยเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยดัง อย่างมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่สามารถผลิตคนเก่ง ๆ ให้เข้าสู่ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมต่าง ๆ มากมาย

แต่ธุรกิจภายในสงขลาหรือตัวอำเภอหาดใหญ่ส่วนมากนั้น ก็จะเน้นโมเดลธุรกิจครอบครัว ที่ทำมาค้าขายแบบดั้งเดิม

หรือพูดอีกอย่างก็คือ ธุรกิจในสงขลาที่อยู่ในรูปแบบบริษัท หรืออุตสาหกรรมขนาดใหญ่นั้น มีจำนวนน้อย และไม่เพียงพอในการรองรับให้เด็กจบใหม่เข้ามาทำงาน

ถึงแม้ว่าในสงขลาเอง จะมีนิคมอุตสาหกรรมถึง 2 แห่ง คือนิคมอุตสาหกรรมภาคใต้ ที่ตั้งอยู่ในอำเภอหาดใหญ่ และนิคมอุตสาหกรรมสงขลา ที่อยู่ในพื้นที่อำเภอสะเดา ใกล้กับชายแดนมาเลเซีย

แต่ภายในนิคมอุตสาหกรรมเหล่านี้ ก็ยังมีโรงงานเข้าไปตั้งฐานการผลิตได้ไม่มาก ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะมีแค่โรงงานอุตสาหกรรมเบา อย่างโรงงานแปรรูปสินค้าเกษตร อย่างปาล์มน้ำมัน หรือยางพาราเท่านั้น

จากภาพรวมธุรกิจท้องถิ่นทั้งหมด ทำให้ภาพของ GPP ต่อหัวของสงขลา ปี 2567 มีอยู่เพียง 156,755 บาท

ซึ่งตัวเลขนี้ ก็ยังคงแพ้จังหวัดที่เป็นเมืองรอง แต่เป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมหนัก อย่างจังหวัดลำพูน ซึ่งอยู่ที่ 244,960 บาท หรือจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งอยู่ที่ 166,945 บาท

เมื่อสงขลา ไม่ได้มีจุดเด่นในด้านอุตสาหกรรมหนัก หรือธุรกิจขนาดใหญ่ ก็ทำให้เด็กจบใหม่จำนวนไม่น้อย
ไปหางานทำในนิคมอุตสาหกรรมในภาคกลางหรือภาคตะวันออก หรือตามบริษัทขนาดใหญ่ในกรุงเทพมหานคร

รวมไปถึง แหล่งงานในพื้นที่ภาคใต้ ที่อยู่ใกล้จังหวัดสงขลา ก็คืองานด้านการท่องเที่ยว การบริการ และการโรงแรม

ซึ่งงานด้านนี้ มักกระจุกตัวอยู่ในจังหวัด ที่ครองตำแหน่งด้านการเป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีมูลค่าสูง อย่างจังหวัดภูเก็ต และสุราษฎร์ธานีนั่นเอง

อีกเหตุผลหนึ่งคือ สงขลา เป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่นักธุรกิจ หรือนักลงทุนอสังหาริมทรัพย์อย่างโครงการหมู่บ้านจัดสรร คอนโดมิเนียม หรือโครงการมิกซ์ยูส มักจะมองข้ามไป

เนื่องจากความเสี่ยงด้านกายภาพของพื้นที่ของสงขลา โดยเฉพาะในตัวอำเภอหาดใหญ่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นแอ่งกระทะ และมีความเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วมสูงอย่างฉับพลัน

โดยจังหวัดสงขลา ได้ผ่านเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่มาแล้วถึง 3 ครั้งด้วยกัน ได้แก่ ปี 2543, ปี 2553 และปี 2568

แม้จะมีเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่มาแล้วหลายครั้ง แต่ในตอนนี้ ก็ยังไม่มีการแก้ปัญหาน้ำท่วมเชิงป้องกัน ภายในพื้นที่แอ่งกระทะอย่างในตัวอำเภอเมืองสงขลา และอำเภอหาดใหญ่กันอย่างจริงจัง

เมื่อเป็นแบบนี้ จึงทำให้กลุ่มทุนจากส่วนกลาง อย่างโครงการอสังหาริมทรัพย์ ห้าง ศูนย์การค้า และโรงพยาบาลต่าง ๆ ได้มองเห็นถึงความเสี่ยง

เพราะหากมาลงทุนในโปรเจกต์ขนาดใหญ่ ที่อำเภอหาดใหญ่ ก็จะเกิดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก ทำให้อาคาร วัสดุ หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ ในโครงการเกิดความเสียหาย รวมถึงเศรษฐกิจสะดุดตัวลง

จึงทำให้เวลาที่กลุ่มทุนขนาดใหญ่ เลือกที่จะลงทุนในภาคใต้ ก็มักจะเลือกจังหวัดที่มีศักยภาพ มีกำลังซื้อสูง และมีความพร้อมในเชิงกายภาพมากกว่า

ถึงแม้ว่าจังหวัดสงขลา จะเสียแชมป์ทางเศรษฐกิจให้กับจังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดภูเก็ต

แต่จังหวัดสงขลา ก็ยังคงมีศักยภาพที่เหลืออยู่หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็น

ด้านการคมนาคม อย่างการเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานนานาชาติหาดใหญ่ ที่ยังมีจำนวนผู้ใช้บริการมากเป็นอันดับ 5 ของประเทศ

และเป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟชุมทางหาดใหญ่ ที่มีรถไฟทั้งจากกรุงเทพมหานคร และจากด่านปาดังเบซาร์ วิ่งตรงมาถึงที่นี่

อีกเรื่องหนึ่งคือ ศักยภาพด้านการท่องเที่ยว
โดยจังหวัดสงขลา เป็นจังหวัดที่สามารถสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวมากถึง 11,540.4 ล้านบาท
ซึ่งมากเป็นอันดับ 10 ของประเทศ

โดยรายได้จากนักท่องเที่ยว ก็มาจากทั้งนักท่องเที่ยวชาวไทย และชาวต่างชาติ โดยเฉพาะชาวมาเลเซีย

ด้วยศักยภาพทั้งด้านการค้า การคมนาคม และการท่องเที่ยว ทำให้จังหวัดสงขลา ยังคงเป็นจังหวัดที่มีขุมพลังทางเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง

ถ้าหากจังหวัดสงขลา สามารถแก้ปัญหาน้ำท่วมใหญ่ ที่เกิดขึ้นซ้ำซาก รวมถึงส่งเสริมให้เศรษฐกิจภายในจังหวัด มีธุรกิจขนาดใหญ่เข้ามาจดทะเบียน
และมีอุตสาหกรรมหนักเข้ามาลงทุนในพื้นที่มากขึ้น

ก็น่าจะช่วยแก้ปัญหาเรื่องสมองไหล ที่คนรุ่นใหม่อยากจะย้ายออก ให้กลับเข้ามาพัฒนาพื้นที่ในจังหวัดสงขลา เพื่อให้เศรษฐกิจเติบโต และกลายเป็นเบอร์ 1 เศรษฐกิจของภาคใต้ได้อีกครั้ง..
___________

Did you know that according to data from the National Economic and Social Development Council (NESDC), 2024 marks the first time Songkhla has dropped to third place in the South? The province officially lost its long-standing title as the region's largest economy (GPP) to both Phuket and Surat Thani simultaneously.

If we look back at the GPP figures for these three provinces in 1996:

Songkhla: 88,302 million Baht

Surat Thani: 55,381 million Baht

Phuket: 30,832 million Baht

It is clear that 30 years ago, Songkhla was the undisputed economic center of Southern Thailand.

However, in 2024, the landscape has completely shifted:

Phuket: 272,395 million Baht

Surat Thani: 272,251 million Baht

Songkhla: 268,679 million Baht

Although Songkhla was overtaken by only a small margin, this reflects a significant shift in the South's economic core from the "Lower South" to the "Upper South."

Phuket's economy is currently booming due to tourism, especially with accelerated growth following the COVID-19 pandemic. Meanwhile, Surat Thani boasts a robust, diversified economy that blends agriculture, industry, and high-value tourism. These factors combined have finally allowed both provinces to surpass Songkhla.

Looking back at Songkhla’s history, Hat Yai district has long been the primary driver for the province and the entire Southern region. Its strategic location as a major railway junction connecting to Malaysia transformed Hat Yai into a commercial hub and an international logistics center.

As Hat Yai’s trade grew rapidly, the government implemented a development strategy for the South, designating Hat Yai as a key economic hub since 1964. This included:

A Financial Hub: Establishing a regional branch of the Bank of Thailand in Hat Yai, making it one of only three regional branches alongside Khon Kaen and Chiang Mai.

Educational Development: Establishing Prince of Songkla University (PSU), Hat Yai Campus, as the main campus and the region's top-tier institution, comparable to Khon Kaen University in the Northeast and Chiang Mai University in the North.

These financial and educational initiatives proved successful, and for a long period, Hat Yai served as the true heart of the Southern economy.

However, in recent years, a major issue has emerged: a "brain drain" where locals are leaving to work in other provinces.

Despite Songkhla’s high potential and the presence of PSU—which produces highly skilled graduates—most local businesses in Hat Yai still follow a traditional "family business" model. In other words, there are too few large corporations or modern industrial firms to provide sufficient career opportunities for new graduates.

While Songkhla hosts two industrial estates—the Southern Industrial Estate in Hat Yai and the Songkhla Industrial Estate in Sadao—they have yet to attract a high volume of factories. Most existing operations are "light industries," limited to processing agricultural products like palm oil and rubber.

Consequently, Songkhla’s GPP per capita in 2024 stands at only 156,755 Baht. This figure trails behind secondary provinces that host heavy industries, such as Lamphun (244,960 Baht) and Kamphaeng Phet (166,945 Baht).

Without a strong presence of heavy industry or large-scale corporate headquarters, many graduates move to industrial estates in the Central and Eastern regions or join major firms in Bangkok. Others seek opportunities in the Southern tourism and hospitality sectors, which are heavily concentrated in high-value destinations like Phuket and Surat Thani.

Another factor is that real estate developers and investors—whether for housing, condos, or mixed-use projects—often overlook Songkhla. This is due to geographical risks, particularly in Hat Yai, which is shaped like a "basin" and faces a high risk of sudden, severe flash floods.

Songkhla has already endured three major floods: in 2000, 2010, and most recently in 2025. Despite these recurring disasters, there has yet to be a serious, large-scale implementation of preventive flood management for these basin areas.

This risk deters central capital groups from investing in major projects like shopping malls or hospitals. If they invest in Hat Yai and a major flood occurs, the damage to buildings and equipment is immense, and the local economy grinds to a halt. Consequently, when major investors look to the South, they prioritize provinces with higher purchasing power and better physical readiness.

Even though Songkhla has lost its economic lead to Surat Thani and Phuket, it still possesses significant strengths. In terms of transportation, Hat Yai International Airport remains the 5th busiest in the country, and Hat Yai Junction is a vital railway hub connecting Bangkok to the Padang Besar border.

Additionally, Songkhla is a tourism powerhouse, generating approximately 11,540 million Baht in revenue, ranking 10th nationally. This income is driven by both Thai and foreign visitors, particularly Malaysians.

With its strengths in trade, transportation, and tourism, Songkhla remains an economic engine with strong core potential.

If the province can effectively solve its recurring flood problems and attract large-scale corporate and heavy industrial investments, it could reverse the "brain drain." By encouraging the younger generation to stay and develop their hometown, Songkhla could once again rise to become the number one economic hub of the South.