มันสำปะหลัง สินค้าส่งออกไทย ที่ครองอันดับ 1 ของโลก กำลังทำเงินน้อยลง /โดย ลงทุนแมน
Cassava: The Thai Export That Ranks 1 Globally is Earning Less Money
(The English version is below.)

รู้ไหมว่า ปีปีหนึ่งไทยส่งออกมันสำปะหลังราวแสนล้านบาท แต่ปัจจุบันกำลังได้เงินน้อยลงเรื่อย ๆ

ปี 2566 มูลค่าส่งออก 127,000 ล้านบาท
ปี 2567 มูลค่าส่งออก 110,000 ล้านบาท
ปี 2568 มูลค่าส่งออก 95,000 ล้านบาท

ในเวลาแค่ 2 ปี มูลค่าส่งออกมันสำปะหลังหายไปถึง 32,000 ล้านบาท

ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ปริมาณส่งออกในปี 2568 อยู่ที่ราว 8.2 ล้านตัน เมื่อเทียบกับปริมาณส่งออกในปี 2567 ที่อยู่ราว 6.5 ล้านตัน

แปลว่า เรากำลังส่งออกมันสำปะหลังเพิ่มขึ้น แต่กลับได้เงินเข้าประเทศน้อยลง..

เรื่องนี้เป็นเพราะอะไร ?
ทำไมไทยส่งออกมันสำปะหลังมากขึ้น แต่ได้เงินน้อยลง ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

พูดถึงมันสำปะหลัง คงเป็นเรื่องไกลตัวของใครหลายคน
เพราะคงเคยชินกับมันฝรั่ง ที่เอามาทำเป็นเฟรนช์ฟรายส์ในเชนร้านอาหารต่าง ๆ มากกว่า

แต่จริง ๆ แล้ว มันสำปะหลังใกล้ตัวเรากว่าที่คิด

กะเพราไก่ที่เรากิน ไก่กินอาหารสัตว์ที่ทำมาจากมันสำปะหลัง

และกระดาษ เครื่องสำอาง รวมไปถึงยา ก็ใช้วัตถุดิบจากมันสำปะหลังแทบทั้งหมด

ซึ่งถ้าเอาไปทำอาหารสัตว์ จะใช้วิธีเอามันสำปะหลังมาสับเป็นชิ้น แล้วตากแห้ง กลายเป็นมันเส้น และถ้าเอาไปอัดเม็ดต่อ ก็จะกลายเป็นมันอัดเม็ดแทน

ส่วนวิธีการที่ซับซ้อนกว่าคือ แป้งมันสำปะหลังดัดแปร เพราะนำแป้งมันสำปะหลังดิบมาผ่านกระบวนการทางเคมี แล้วค่อยเอาไปใช้ในอุตสาหกรรมยาและเครื่องสำอางต่อ

ดังนั้นเมื่อเกษตรกรไทยผลิตมันสำปะหลังออกมาได้ ถ้าผลผลิตไม่แปรรูปเป็นมันอัดเม็ดหรือมันเส้น ก็แปรรูปไปเป็นแป้งมันสำปะหลังดัดแปร

ดูแค่นี้ มันสำปะหลังก็สามารถแปรรูปไปเป็นสินค้ารูปแบบต่าง ๆ ได้หลายทาง แล้วทำไมในช่วงที่ผ่านมา กลับทำเงินเข้าประเทศได้น้อยลง ?

คำตอบก็เพราะว่า เราเน้นแปรรูปมันสำปะหลังที่มีมูลค่าเพิ่มต่ำ แถมยังต้องแข่งขันราคากับเพื่อนบ้าน

โดยกว่า 56% ของมูลค่าส่งออกมันสำปะหลังของไทย มาจากการส่งออกแป้งมันสำปะหลัง มันเส้นและมันอัดเม็ด ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูปที่มีราคาไม่สูงมาก

ที่พูดแบบนี้ ก็เพราะว่าถ้าไปดูราคาส่งออกเฉลี่ยของมันสำปะหลังแต่ละชนิดในปีที่แล้ว จะพบว่า

- มันอัดเม็ดและมันเส้น ราคาเฉลี่ยตันละ 6,250 บาท
- แป้งมันสำปะหลังดิบ ราคาเฉลี่ยตันละ 13,571 บาท
- แป้งมันสำปะหลังดัดแปร ราคาเฉลี่ยตันละ 28,000 บาท

เห็นตัวเลขอะไรไหม มันแปลว่า เกินครึ่งของการส่งออกมันสำปะหลังไทยมาจากผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ราคาต่ำ โดยเฉพาะมันอัดเม็ด มันเส้น และแป้งมันสำปะหลังดิบ

ส่วนแป้งมันสำปะหลังดัดแปร ที่ขายได้ในราคาสูงกว่า
ไทยส่งออกแป้งแบบนี้ราว ๆ 29% ของการส่งออกมันสำปะหลังทั้งหมดเท่านั้น

ถ้าการส่งออกมันสำปะหลังส่วนใหญ่ส่งออกไปหลาย ๆ ประเทศก็คงไม่เป็นไร แต่ปัจจุบัน ทั้งมันเส้น มันอัดเม็ดและแป้งมันสำปะหลังดิบ ต้องพึ่งพาตลาดจีนเป็นหลัก

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ไทยสามารถครองส่วนแบ่งตลาดจีนได้เกือบทั้งหมด แต่ในช่วง 2-3 ปีหลัง ไทยกำลังเสียส่วนแบ่งตลาดให้กับเวียดนามมากขึ้นเรื่อย ๆ

เวียดนามสามารถส่งออกมันสำปะหลังได้ในราคาที่ถูกกว่าไทย เพราะค่าเงินดองที่อ่อนค่า นั่นจึงยิ่งซ้ำเติมให้มันสำปะหลังไทยโดนแข่งขันสงครามราคามากขึ้นไปอีก

ซ้ำร้ายไปกว่านั้น จีนที่เคยนำเข้ามันสำปะหลังจากไทยเป็นหลัก ก็ลงทุนปลูกมันสำปะหลังและสร้างโรงงานผลิตแป้งมันสำปะหลังในลาวขึ้นมาเพิ่มเติม

ซึ่งไม่ใช่แค่จีนที่เข้าไปลงทุนธุรกิจมันสำปะหลังในลาว
แต่ยังมีเวียดนามที่เข้าไปลงทุนแบบเดียวกับจีน เพื่อส่งออกไปยังประเทศจีนอีกด้วย

ส่วนในประเทศจีน ก็พยายามทดแทนการใช้มันเส้น ด้วยการสกัดเอทานอล จากถ่านหินแทน ในธุรกิจเชื้อเพลิง หรือแม้แต่หันไปลงทุนปลูกข้าวโพด เพื่อทำเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์มากขึ้น

เมื่อเจอทั้งจีนที่นำเข้าน้อยลง แถมไปปลูกเองมากขึ้นในลาว ผสมกับการเจอคู่แข่งสงครามราคา ก็ยิ่งกดดันให้ราคาส่งออกมันสำปะหลังไทยลดลงไปอีก

ซึ่งไทยที่เน้นส่งออกแป้งมันสำปะหลังดิบ มันเส้นและมันอัดเม็ด ที่ไม่ได้มีราคาสูงมากอยู่แล้ว ดังนั้นแม้ยิ่งส่งออกมากขึ้น สุดท้ายก็ยิ่งได้เงินเข้าประเทศน้อยลงตามมาแทน

เห็นได้จากในปี 2568 ไทยส่งออกมันเส้นและมันอัดเม็ด
เพิ่มขึ้นถึง 2 ล้านตันเมื่อเทียบปี 2567 แต่ได้เงินเข้าประเทศเพิ่มขึ้นแค่ 8 พันล้านบาทเท่านั้น

ในขณะที่แป้งมันสำปะหลังดิบ แม้มีราคาส่งออกสูงขึ้นกว่ามันเส้นและมันอัดเม็ด แต่ในปี 2568 ไทยส่งออกลดลง 400,000 ตันเมื่อเทียบกับปี 2567 จนมูลค่าส่งออกก็หายตามไปด้วย

ถึงตรงนี้ คำถามก็คือ แล้วทำไมเราถึงไม่ส่งออกแป้งมันสำปะหลังดัดแปรที่ส่งออกได้ราคาสูงให้มากขึ้น เพื่อชดเชยการแข่งขันสงครามราคาในมันสำปะหลังแบบอื่น

ต้องบอกว่า แป้งมันสำปะหลังดัดแปร ต้องใช้เทคโนโลยีซับซ้อนสูง เพราะกระบวนการทางเคมีที่ซับซ้อน และต้องมีการวิจัยและพัฒนาให้คุณสมบัติตรงตามที่ลูกค้าต้องการ

นอกจากนี้ การผลิตแป้งมันสำปะหลังดัดแปร ต้องมีการจัดการน้ำเสียและของเสียจากโรงงานในปริมาณมาก
ซึ่งตามมาด้วยต้นทุนสูง แต่ก็ขายได้ในราคาสูงเช่นกัน

ดังนั้นแม้ในไทยจะมีโรงงานแปรรูปมันสำปะหลังกว่า 1,157 โรงงาน แต่การผลิตแป้งมันสำปะหลังดัดแปรที่มีต้นทุนสูงกว่าการแปรรูปแบบอื่น จึงทำได้เพียงบริษัทขนาดใหญ่

ตัวอย่างเช่น บริษัท ไทยวา จำกัด (มหาชน) ที่มีรายได้เกือบ 10,000 ล้านบาทต่อปี มีโรงงานผลิตแป้งมันสำปะหลังดัดแปรที่อำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง

หรือบริษัท สงวนวงษ์สตาร์ช จำกัด ที่มีรายได้เกือบ 5,000 ล้านบาทในปี 2567 สามารถผลิตแป้งมันสำปะหลังดัดแปรได้ที่จังหวัดนครราชสีมา

ในขณะที่บริษัท พรีเมียร์ควอลิตี้สตาร์ช จํากัด (มหาชน) ซึ่งอยู่ที่จังหวัดมุกดาหาร ก็พยายามตั้งเป้าที่จะผลิตและ
จําหน่ายแป้งมันสําปะหลังดัดแปรมากขึ้น

สุดท้าย เมื่อมันสำปะหลังที่แปรรูปเพิ่มขึ้น แต่ก็ยังไม่ใช่สินค้าแปรรูปที่ราคาสูงขึ้นมากพอ ผลกระทบก็ตกกลับมาอยู่ที่เกษตรกรคนปลูกมันสำปะหลังต้นทาง

เกษตรกรมันสำปะหลังไทยมีอยู่กว่า 500,000 ครัวเรือน
โดยมีผลผลิตมากสุดมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือกว่า 13.8 ล้านตัน

ปีที่แล้ว ราคามันสำปะหลังคละอยู่ราวกิโลกรัมละ
1.7 บาท สวนทางกับต้นทุนที่อยู่ที่ 2.13 บาทต่อกิโลกรัม

นั่นแปลว่า เกษตรกรแค่ขายก็ขาดทุนแล้ว โดยจะขาดทุน 0.43 บาทต่อกิโลกรัมที่ผลิตได้

และเมื่อเราไปดูข้อมูลว่าผลผลิตต่อไร่มันสำปะหลังของเกษตรกรที่อยู่ราว 3.1 ตันต่อไร่ สรุปแล้วทั้งหมด 1 ไร่ เกษตรกรจะขาดทุนกลม ๆ ถึง 1,300 บาท

สุดท้ายแล้ว คำถามทิ้งท้ายสำหรับเรื่องนี้ นั่นคือ แล้วเราควรแก้ปัญหานี้อย่างไรดี ?

คำตอบก็กลับมาอยู่ที่ราคาขายของเกษตรกร ถ้ามูลค่าปลายทางของการแปรรูปมันสำปะหลังเพิ่มขึ้น ก็จะทำให้ราคาขายมันสำปะหลังของเกษตรกรสูงขึ้นตามไปด้วย

ไม่ว่าจะเป็นการผลิตแป้งมันสำปะหลังดัดแปร หรือการแปรรูปเป็นสินค้าอื่น ๆ เช่น ฟลาวมันสำปะหลังที่ไร้กลูเตนซึ่งสามารถนำไปทำเป็นเบเกอรีเพื่อสุขภาพได้

นอกจากนี้ ก็ต้องผลักดันควบคู่ให้ผลผลิตต่อไร่ของเกษตรกรสูงขึ้น เพราะเมื่อผลผลิตต่อไร่สูงขึ้น นั่นแปลว่า รายได้ที่เกษตรกรจะได้รับก็จะสูงมากขึ้น

และการมีผลผลิตต่อไร่สูงขึ้น ก็ยิ่งทำให้ต้นทุนการผลิตเฉลี่ยต่อไร่ถูกลงเพราะผลผลิตมากขึ้น จนสุดท้ายก็สามารถทำให้รายได้หลังหักต้นทุนเพิ่มขึ้นไปด้วย

เรื่องนี้ก็คงต้องติดตามกันต่อไปว่าจะเป็นอย่างไร
ในวันที่บัลลังก์แชมป์ส่งออกมันสำปะหลังเบอร์ 1 โลกของไทย กำลังถูกสั่นคลอนอย่างหนัก

ซึ่งวันนี้คนที่ถูกสั่นคลอนหนักกว่า ก็คือ เกษตรกรมันสำปะหลังไทย ที่แค่ขายก็ขาดทุนไปแล้ว..

—------------
Cassava: The Thai Export That Ranks 1 Globally is Earning Less Money /By Longtunman

Did you know that each year, Thailand exports cassava worth around 100 billion baht? However, that figure is currently on a steady decline.

2023: Export value of 127,000 million baht
2024: Export value of 110,000 million baht
2025: Export value of 95,000 million baht

In just two years, the export value of cassava has plummeted by 32,000 million baht.

What’s even more striking is the volume. In 2025, the export volume stood at approximately 8.2 million tons, compared to about 6.5 million tons in 2024.

This means we are exporting more cassava but bringing less money into the country.

Why is this happening? Why is Thailand exporting more but earning less?
Longtunman will explain.

Cassava might seem like a distant topic for many, as we are often more familiar with potatoes used for French fries in restaurant chains.

However, cassava is actually closer to our daily lives than we realize. The basil chicken you eat likely came from a chicken raised on animal feed made from cassava. Moreover, paper, cosmetics, and even medicines almost all utilize raw materials derived from this crop.

To make animal feed, cassava is chopped into pieces and dried, becoming cassava chips. If these are further compressed, they become cassava pellets.

A more complex process results in modified starch. This involves taking raw cassava starch and putting it through chemical processes for use in the pharmaceutical and cosmetic industries.

So, when Thai farmers produce cassava, the harvest is processed either into low-value chips and pellets or into higher-value modified starch. If cassava can be processed in so many ways, why is the national income from it falling?

The answer is that we focus on processing cassava into low-value-added products while facing intense price competition from our neighbors.

Over 56% of Thailand's cassava export value comes from cassava starch, chips, and pellets—processed products that do not command high prices.

To put this in perspective, look at the average export prices per ton last year:
- Cassava pellets and chips: Average price of 6,250 baht per ton.
- Native cassava starch: Average price of 13,571 baht per ton.
- Modified starch: Average price of 28,000 baht per ton.

These figures show that more than half of Thai cassava exports are low-priced products. Modified starch, which sells for a much higher price, accounts for only about 29% of total exports.

This wouldn't be as much of a problem if our exports were diversified, but currently, cassava chips, pellets, and native starch rely heavily on the Chinese market.

For decades, Thailand held almost the entire market share in China. However, in the last 2-3 years, we have been losing ground to Vietnam. Vietnam can export cassava at a lower price than Thailand due to the depreciation of the Dong, further fueling a price war that hurts Thai exports.

To make matters worse, China, which used to be our primary importer, has invested in planting cassava and building starch factories in Laos. It’s not just China; Vietnam has also invested in Laos to export back to China.

Within China itself, there is a push to replace cassava chips with ethanol extracted from coal for fuel, or shifting toward domestic corn production for animal feed.

Facing lower imports from China, increased Chinese self-sufficiency via Laos, and fierce price wars, the export price of Thai cassava has been forced down. Even as Thailand exports more volume, the total revenue continues to shrink.

In 2025, Thailand exported 2 million tons more of chips and pellets than in 2024, yet the total income increased by only 8 billion baht. Meanwhile, native starch—which has a higher price—saw export volumes drop by 400,000 tons in 2025, causing a significant loss in total value.

This raises the question: Why don't we just export more modified starch to offset the losses in other areas?

The truth is that modified starch requires sophisticated technology and complex chemical processes. It requires extensive Research and Development (R&D) to meet specific customer requirements. Additionally, production involves managing large amounts of wastewater and factory waste, which comes with high costs—even if the selling price is high.

While Thailand has over 1,157 cassava processing plants, only large companies can afford the high costs of producing modified starch. Examples include:

- Thai Wah Public Company Limited, with nearly 10,000 million baht in annual revenue.
- Sanguan Wongse Starch Co., Ltd., which earned nearly 5,000 million baht in 2024.
- Premier Quality Starch Public Company Limited, which is also aiming to increase its modified starch production.

When processing doesn't reach high enough value, the impact hits the farmers at the start of the chain. There are over 500,000 cassava-farming households in Thailand, mostly in the Northeast.

Last year, the price of mixed cassava was around 1.7 baht per kilogram, while the cost of production stood at 2.13 baht per kilogram. This means farmers are selling at a loss of 0.43 baht for every kilogram produced.

With an average yield of about 3.1 tons per rai, a farmer loses roughly 1,300 baht per rai.

How do we solve this?

The answer lies in the selling price for farmers. If the end-value of processed cassava increases, the buying price from farmers will rise accordingly. This could involve expanding modified starch production or creating other products like gluten-free cassava flour for healthy bakeries.

Additionally, we must push to increase the yield per rai. When the yield is higher, the farmer's income increases, and the average cost per unit drops, ultimately allowing for profit after expenses.

We must wait and see how this unfolds. Thailand’s throne as the world’s #1 cassava exporter is being heavily shaken—but the ones feeling the tremor most are the Thai farmers, who are currently losing money just by doing their jobs.

References
-https://www.ditp.go.th/post/n0aknqxenh4j51142943n4w4
-https://tradereport.moc.go.th/th/stat/reportcomcodeexport01
-https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/regional-articles/reg-article-2026-01.html
-https://thaibizchina.com/article